w sprawie stosowania przez Policję tzw. ustaw antyprzemocowych 1.0 i 2.0
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 04-03-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 7750 pana posła Marcina Romanowskiego w sprawie stosowania przez Policję tzw. ustaw antyprzemocowych 1.0 i 2.0, na podstawie stanowiska Komendy Głównej Policji, uprzejmie przedstawiam, co następuje.
Na wstępie należy zaznaczyć, że ustawy, których dotyczy niniejsze wystąpienie, to:
- ustawa z dnia 30 kwietnia 2020 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw[1], tzw. ustawa antyprzemocowa 1.0, oraz
- ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw[2], tzw. ustawa antyprzemocowa 2.0.
Szczegółowe dane, o które wnioskuje pan poseł, w zakresie stosowania przez Policję ww. ustaw znajdują się w załączniku nr 1 do przedmiotowej odpowiedzi.
Jednocześnie informuję, że system teleinformatyczny Policji nie pozwala na wygenerowanie danych liczbowych wskazujących na wielokrotność zastosowania nakazów i zakazów lub zakazów wobec tej samej osoby. W przypadku niestosowania się do nakazów i zakazów lub zakazów przez osobę, w stosunku do której środki zostały zastosowane, w zależności od organu wydającego – prokurator czy Policja – istnieje możliwość skierowania wniosku o ukaranie do sądu w sprawie o wykroczenie (art. 66b ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń[3]) bądź objęcie aktem oskarżenia za popełnione przestępstwo (art. 244 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny[4]).
Odnosząc się do dalszej części wystąpienia pana posła, informuję, że Policja prowadzi wiele form współpracy z podmiotami zaangażowanymi w przeciwdziałanie przemocy domowej.
W pierwszej kolejności należy wskazać na fakt uczestnictwa funkcjonariuszy w posiedzeniach zespołów interdyscyplinarnych i grup diagnostyczno-pomocowych, w trakcie których są wymieniane informacje odnośnie do osób doznających przemocy oraz jest opracowywany plan pomocy takim osobom.
Ponadto Komendant Główny Policji 3 listopada 2008 r. zawarł porozumienie w sprawie współpracy jednostek organizacyjnych Policji i Fundacji Dzieci Niczyje[5] na rzecz sprawnej obsługi „Ogólnopolskiego telefonu zaufania dla dzieci 116 111“, którego celem jest wzajemna współpraca na rzecz ochrony dobra dzieci, szczególnie w sytuacjach bezpośrednio zagrażających ich życiu lub zdrowiu. W porozumieniu określono, że w sytuacji gdy życie lub zdrowie dziecka kontaktującego się z obsługującym telefon 116 111 pracownikiem fundacji jest bezpośrednio zagrożone, wówczas pracownik jest zobowiązany do natychmiastowego poinformowania o tym fakcie dyżurnego komendy wojewódzkiej (stołecznej) Policji właściwej ze względu na miejsce zaistnienia zdarzenia. Natomiast, gdy miejsce to nie jest znane, zgłoszenie jest przekazywane do dyżurnego Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości. Powyższe umożliwia niezwłoczne podjęcie działań dzięki szybkiemu i sprawnemu przekazywaniu informacji. Telefon działa 7 dni w tygodniu 24 godziny na dobę.
Kolejną formą kooperacji jest porozumienie[6] w sprawie współpracy jednostek organizacyjnych Policji z Towarzystwem Przyjaciół Dzieci na rzecz sprawnej obsługi „Telefonu i czatu zaufania dla dzieci i młodzieży TPD (800 119 119)“. Zgodnie z treścią porozumienia konsultanci obsługujący telefon i czat zaufania dla dzieci i młodzieży są zobowiązani do natychmiastowego przekazania drogą telefoniczną lub elektroniczną informacji o sytuacji zagrażającej bezpośrednio życiu lub zdrowiu osoby dzwoniącej do dyżurnego komendy wojewódzkiej (stołecznej) Policji właściwej ze względu na miejsce jej zaistnienia. Jeśli miejsce zdarzenia nie jest znane, informacja jest przekazywana do Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości drogą elektroniczną, z jednoczesnym potwierdzeniem telefonicznym zgłoszenia.
W Komendzie Głównej Policji jest wdrożona również procedura, która jest realizowana na potrzeby zdarzeń pozostających w zainteresowaniu rzecznika praw dziecka. Procedura polega na obowiązku meldowania telefonicznego przez służbę dyżurną komendy wojewódzkiej (stołecznej) Policji dyżurnemu Komendy Głównej Policji, w czasie do 120 minut od momentu potwierdzenia informacji uzyskanej przez Policję, o zdarzeniach dotyczących śmierci małoletniego oraz wymagających ochrony dziecka przed przejawami przemocy, okrucieństwa, wyzysku, zaniedbania i innych form niewłaściwego traktowania, których następstwem może być utrata zdrowia bądź życia. Następnie dyżurny Komendy Głównej Policji przekazuje otrzymane syntetyczne informacje o ww. zdarzeniach na wskazany przez rzecznika praw dziecka numer telefonu.
Policja, w ramach współpracy z Koordynatorem Realizacji Działań na Rzecz Ochrony Małoletnich przed Krzywdzeniem, na bieżąco (za pomocą sms) przekazuje podsekretarzowi stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości informacje o zdarzeniach, na skutek których małoletni poniósł śmierć albo ciężki uszczerbek na zdrowiu przez umyślny czyn zabroniony określony w Kk, popełniony przez rodzica bądź opiekuna prawnego lub faktycznego.
Niezależnie od powyższego przy ministrze sprawiedliwości działa również – jako organ pomocniczy – Zespół do spraw analizy zdarzeń, na skutek których małoletni poniósł śmierć lub doznał ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Policja, jako jeden z podmiotów zobowiązanych do niezwłocznego zawiadomienia przewodniczącego ww. zespołu, na bieżąco (za pomocą sms) przekazuje informacje o ww. zdarzeniach.
Przedstawiciele Policji podejmują jednocześnie szereg innych działań i inicjatyw zmierzających do zwiększenia bezpieczeństwa osób doznających przemocy domowej.
Powyższa współpraca przybiera różne formy, począwszy od bezpośredniego udziału funkcjonariuszy w szkoleniach, konferencjach i seminariach poświęcanych przedmiotowemu zagadnieniu, przez spotkania profilaktyczno-edukacyjne, jak również zaangażowanie w szeroko pojęty proces legislacyjny obejmujący obszar przeciwdziałania przemocy domowej.
Wśród podmiotów, z którymi jest podejmowana przedmiotowa współpraca, można wskazać:
Należy przy tym zauważyć, że współpraca podejmowana z ww. podmiotami dotyczy szeroko rozumianego przeciwdziałania przemocy domowej i odnosi się do różnych grup społecznych.
Natomiast w kwestii szkoleń funkcjonariuszy w zakresie stosowania nakazów i zakazów lub zakazów informuję, że w ramach przygotowania do realizacji nowego uprawnienia, w lipcu 2020 r. z udziałem przedstawicieli Ministerstwa Sprawiedliwości (sędziowie, prokuratorzy) oraz Biura Rzecznika Praw Dziecka, przeprowadzono cykl 12 wideokonferencji adresowanych do wszystkich jednostek organizacyjnych Policji w kraju, a także przedstawicieli szkół policyjnych, podczas których przeszkolono 28 421 policjantów. Koordynację szkoleń prowadziła Komenda Główna Policji. Na podstawie przeprowadzonych wideokonferencji poszczególne garnizony kontynuowały w przedmiotowym zakresie doskonalenie zawodowe lokalne.
Treści dotyczące nakazów i zakazów oraz zakazów na stałe zostały wpisane w programy szkoleń zawodowych policjantów, tj,:
- szkolenie zawodowe podstawowe (SZP). Program przygotowuje policjanta (teoretycznie i praktycznie) do wykonywania zadań służbowych na poziomie podstawowym, na stanowisku policjanta w służbie prewencyjnej w komórkach organizacyjnych patrolowo-interwencyjnych i oddziałów prewencji Policji;
- kurs specjalistyczny z zakresu przeciwdziałania przemocy domowej (PPd), którego program przygotowuje policjanta do wykonywania zadań służbowych związanych z koordynacją działań w ramach procedury zapobiegania przemocy domowej oraz prowadzenia doskonalenia zawodowego lokalnego z tego zakresu;
- kurs specjalistyczny dla dzielnicowych (Dz).
Szkolenia są realizowane w szkołach Policji. Jednocześnie pragnę zapewnić, że policjanci stale doskonalą wiedzę z zakresu przemocy domowej w ramach lokalnego doskonalenia zawodowego, realizowanego w jednostkach organizacyjnych Policji (poza szkołami).
Szczegółowe dane dotyczące szkoleń funkcjonariuszy przedstawiam w załączniku nr 2 do niniejszej odpowiedzi.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. 2020 poz. 956
[2] Dz. U. 2023 poz. 289 z późn. zm.
[3] Dz. U. 2023 poz. 2119 z późn. zm.
[4] Dz. U. 2024 poz. 17 z późn. zm., dalej: Kk.
[5] aktualna nazwa: Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę
[6] zawarte 6 października 2022 r. pomiędzy Komendantem Głównym Policji i Towarzystwem Przyjaciół Dzieci (TPD)