w sprawie stworzenia podstaw prawnych do wspólnego finansowania szkoły przez kilka samorządów
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 26-02-2025
Szanowne Panie Posłanki,
25 października weszła w życie nowa ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. poz. 1572). Nowa ustawa wprowadza zmianę podstawy naliczania dochodów JST z tytułu udziału w podatku PIT i CIT z podatku należnego na dochody podatników co wpłynie na wzmocnienie i ustabilizowanie finansów JST poprzez zwiększenie ich dochodów własnych. Wprowadzeniu nowej ustawy przyświecało założenie, że każdy samorząd będzie miał zagwarantowane wyższe dochody niż w poprzednim systemie. Należy zauważyć, że łączny skutek finansowy wynikający z projektu ustawy był dla jednostek samorządu terytorialnego pozytywny i oznaczał zwiększenie ich dochodów o 24,8 mld zł w roku 2025 w stosunku do poprzedniego systemu.
Zgodnie z art. 3 ww. ustawy jednym z dochodów jednostek samorządu terytorialnego jest subwencja ogólna. Od 2026 r. subwencja ogólna dla JST będzie zależeć od przyrostu potrzeb finansowych, w tym oświatowych. Będzie stosowana tzw. metoda przyrostowa, w świetle której przyrost potrzeb będzie porównywany z przyrostem zwiększonej części dochodów PIT i CIT i jeśli przyrost potrzeb finansowych będzie wyższy niż przyrostu zwiększonych dochodów to taki samorząd otrzyma subwencję (nawet jeżeli jego potrzeby finansowe są nominalnie niższe niż kwota zwiększenia dochodów). Natomiast jeżeli wspomniany przyrost będzie niższy kwota subwencji ogólnej będzie odpowiednio pomniejszana.
Zgodnie z obowiązującymi ustawami ustrojowymi jednostka samorządu terytorialnego ma możliwość zawarcia porozumienia w sprawie powierzenia prowadzenia zadań publicznych, w tym także w zakresie edukacji publicznej, z innymi jednostkami lokalnego samorządu terytorialnego.
Dodatkowo informuję, że w ramach uzgodnień ze stroną samorządową przyjęto postulaty w zakresie wprowadzenia mechanizmu monitorowania skutków wdrożenia ustawy po pierwszym roku jej obowiązywania, co otwiera możliwość prowadzenia dialogu ze wszystkimi organizacjami samorządowymi w ramach obowiązującej formuły Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.
W Ministerstwie Edukacji Narodowej trwają intensywne prace nad założeniami zmian ustawowych, mających wpływ na kształt sieci publicznych szkół.
Pracujemy nad przygotowaniem wprowadzenia do porządku prawnego regulacji pozwalających na dostosowanie sieci szkół do postępującego niżu demograficznego, chroniąc przy tym – tam, gdzie jest to możliwe – usytuowane blisko domu rodzinnego, bezpieczne miejsca edukacji dzieci, wykorzystywane po zakończeniu obowiązkowych zajęć edukacyjnych do zaspakajania innych potrzeb lokalnej społeczności.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu