w sprawie zagrożenia przestępczością gruzińską w Polsce oraz konieczności wprowadzenia ograniczeń wjazdu dla obywateli Gruzji
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 14-03-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 7945 pana posła Dariusza Mateckiego w sprawie zagrożenia przestępczością gruzińską w Polsce oraz konieczności wprowadzenia ograniczeń wjazdu dla obywateli Gruzji[1], z uwzględnieniem stanowiska Ministerstwa Spraw Zagranicznych (MSZ), Komendy Głównej Policji (KGP) oraz Komendy Głównej Straży Granicznej, uprzejmie przedstawiam, co następuje.
Według stanu na 31 stycznia 2025 r. ważny dokument uprawniający do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP) posiadało 26 743 obywateli Gruzji, w tym na:
Na podstawie danych przekazanych przez KGP informuję, że w 2024 r. stwierdzono 2 261 przestępstw popełnionych przez obywateli Gruzji. Natomiast, w oparciu o dane Straży Granicznej informuję, że w ww. okresie zarzuty karne postawiono 155 obywatelom Gruzji, z czego 91 zarzutów dotyczyło organizowania nielegalnej migracji, 90 – przestępstw związanych z wiarygodnością dokumentów, a 17 – udziału w zorganizowanej grupie przestępczej.
Ponadto z przekazanych przez Centralny Zarząd Służby Więziennej informacji statystycznych pn. „Cudzoziemcy osadzeni w aresztach śledczych i zakładach karnych“ wynika, że – według stanu na 31 grudnia 2024 r. – w aresztach śledczych i zakładach karnych przebywało 314[2] obywateli Gruzji.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) monitoruje sytuację i podejmuje stosowne działania w odniesieniu do obywateli Gruzji dopuszczających się popełniania przestępstw na terytorium RP. W przypadku, gdy powyższe nie przyniesie spodziewanych efektów, MSWiA rozważy podjęcie dalszych kroków. Jedną z dostępnych w omawianym zakresie możliwości byłoby zawnioskowanie do Ministra Spraw Zagranicznych o rozważenie podjęcia działań w kierunku zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego wobec obywateli Gruzji[3].
Odnosząc się do kwestii wprowadzenia przez polski rząd wiz dla obywateli Gruzji, MSZ wskazało[4], że powyższe może nastąpić wyłącznie na poziomie UE. W przedmiotowym zakresie Polska jest związana acquis Schengen. W ramach Schengen wszystkie Państwa Członkowskie stosują jednakową listę wizową, której nie ustanawiają indywidualnie.
Obywatele Gruzji posiadający paszport biometryczny korzystają z ruchu bezwizowego do państw Schengen od 2017 r. Ruch bezwizowy obejmuje pobyty krótkoterminowe na obszarze państw Schengen. Ewentualne wprowadzenie obowiązku wizowego byłoby możliwe wyłącznie na poziomie unijnym, np. przez mechanizm zawieszający ruch bezwizowy. Jak wskazało MSZ, mechanizm zawieszający liberalizację pozwala na wstępne, czasowe przywrócenie ruchu wizowego w stosunku do obywateli państwa trzeciego znajdującego się na unijnej liście bezwizowej, co do zasady, w sytuacjach nadzwyczajnych. Przesłanką oceny ww. sytuacji może być m.in. nagły i znaczny (tj. o co najmniej 50%) wzrost liczby odmów wjazdu lub liczby wniosków o ochronę międzynarodową składanych przez obywateli danego państwa trzeciego, o ile uznawalność takich wniosków jest bardzo niska (3-4%) albo też nastąpiło pogorszenie współpracy w ramach readmisji. Komisja Europejska, która jest organem właściwym do uruchomienia ww. mechanizmu, ocenia wpływ zaistniałej sytuacji nadzwyczajnej na porządek publiczny i bezpieczeństwo wewnętrzne, określa liczbę Państw Członkowskich, których dotyczą wskazane zjawiska i ogólny wpływ na sytuację migracyjną w UE.
Jednocześnie MSZ poinformowało, że obywatele Gruzji, podczas pobytu długoterminowego na terytorium RP (więcej niż 90 dni w dowolnym okresie 180 dni) są zobowiązani posiadać odpowiedni tytuł pobytowy (wizę krajową lub odpowiednie zezwolenie na pobyt).
Pragnę wskazać, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji[5] do podstawowych zadań Policji należy m.in. wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców bez względu na narodowość. Policja dysponuje wieloma strukturami wyspecjalizowanymi w zwalczaniu różnych rodzajów przestępczości, w tym także zorganizowanej. Funkcjonariusze Policji prowadzą odpowiednie do potrzeb działania w zakresie m.in. pozyskiwania informacji wśród cudzoziemców przebywających w Polsce, aktywnie korzystają z wymiany informacji z innymi krajami, np. za pośrednictwem kanału SIENA (Europol), a także prowadzą działania prewencyjne, operacyjne oraz dochodzeniowo-śledcze. Obecnie zintensyfikowano czynności zmierzające do eliminacji grup przestępczych, których członkowie wywodzą się z państw byłego bloku wschodniego. Szczególnym zainteresowaniem objęto przyczyny i kierunki narastającej w Polsce aktywności członków gruzińskich grup przestępczych.
Zwalczanie zagrożeń, w tym m.in. zapobieganie i przeciwdziałanie nielegalnej migracji, pozostaje również w kompetencjach Straży Granicznej. Nieuregulowany napływ osób z krajów spoza UE wymaga stałego podejmowania przez funkcjonariuszy Straży Granicznej czynności kontrolno-weryfikacyjnych oraz wykrywania i przeciwdziałania szeroko rozumianej przestępczości transgranicznej.
Pragnę wskazać, że 15 października 2024 r. Rada Ministrów przyjęła dokument pn. Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030[6], którego podstawowym założeniem jest stworzenie ram odpowiedzialnego zarządzania procesami migracyjnymi, pozwalających na zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańcom Polski. W ww. dokumencie opisano m.in. wartości i cele, jakie powinna realizować polityka migracyjna, tak aby gwarantować korzyści dla Polski. Kluczowe w powyższym zakresie jest przyjęcie podejścia opartego na bezpieczeństwie nie tylko pod kątem militarnym czy wewnętrznym, ale również społecznym i ekonomicznym. W celu osiągnięcia powyższego w Strategii zostało zarysowanych wiele kierunkowych propozycji rozwiązań.
Ponadto należy podkreślić, że Strategia przyjmuje nadrzędny priorytet bezpieczeństwa rozumiany jako zobowiązanie dla działań państwa na wszystkich poziomach, tak aby dokonujące się procesy migracyjne były szczegółowo regulowane i pozostawały pod kontrolą zarówno w zakresie celu przyjazdu, skali napływu, jak i państw pochodzenia cudzoziemców.
Należy pamiętać, że określenie zasad dostępu do terytorium Polski pozostaje w gestii rządu RP, przy jednoczesnym uwzględnieniu zobowiązań wynikających z członkostwa Polski w UE, a w szczególności w strefie Schengen. Przedmiotowe zasady są regulowane w ramach polityki wizowej oraz procedur legalizacji pobytu cudzoziemców. Oba wymienione procesy są ze sobą ściśle związane, a ich celem jest niedopuszczanie do wjazdu i pobytu w Polsce osób niepożądanych.
Ponadto informuję, że Polska wdroży program zapobiegania i przeciwdziałania radykalizacji religijnej oraz kultywowania sprzecznych z polskim prawem tradycji. Cudzoziemcy, którym zostanie udowodnione ww. postępowanie, będą podlegać powrotom przymusowym do państw ich pochodzenia.
Natomiast w kontekście przybywania do Polski cudzoziemców z krajów o wysokim zagrożeniu migracyjnym oraz wysokim wskaźniku przestępczości, należy wspomnieć, że następstwem tzw. afery wizowej było utworzenie – w ramach reaktywowanego zespołu do spraw migracji – grupy roboczej do spraw wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym RP. Efektem prac ww. grupy roboczej jest tzw. biała księga, czyli dokument określający obszary koniecznych zmian legislacyjnych i proceduralnych, których celem jest poprawa regulacji prawnych i praktyk odnoszących się do procesu wydawania wiz, w szczególności wiz studenckich i pracowniczych. Powyższy dokument stanowił podstawę do opracowania w MSZ projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej, który ma regulować kwestie z zakresu dostępu cudzoziemców, często z krajów o wysokim zagrożeniu migracyjnym, do polskiego rynku pracy czy do możliwości studiowania w Polsce. Uregulowanie ww. kwestii, obok kroków podjętych przez Ministra Spraw Zagranicznych, jak np. podniesienie opłaty za wizę czy wytyczne dla konsulów, spowoduje unormowanie ubiegania się przez wspomnianych cudzoziemców o prawo wjazdu do Polski.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Przesłane pismem pana Macieja Berka, ministra – członka Rady Ministrów w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (sygn.: DSP.INT.4510.62.2025).
[2] w tym tymczasowo aresztowanych – 135 osób, skazanych – 4 osoby, ukaranych – 5 osób.
[3] Zgodnie z art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1806 z dnia 14 listopada 2028 r. wymieniającego państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych oraz te, których obywatele są zwolnieni z ww. wymogu (Dz. Urz. UE L 303 z 28.11.2018, s. 39).
[4] Pismo pani Justyny Chrzanowskiej, dyrektora Departamentu Konsularnego w MSZ, z 28 lutego 2025 r., sygn.: DK.6001.5.2025/2.
[5] Dz. U. 2024 poz. 145 z późn. zm.
[6] Dokument stanowi załącznik do uchwały Rady Ministrów nr 120 z dnia 15 października 2024 r.; dalej: Strategia.