do ministra rozwoju i technologii
w sprawie tzw. specustawy przygotowanej do walki ze skutkami pandemii koronawirusa
Zgłaszający: Piotr Górnikiewicz
Data wpływu: 19-11-2023
Szanowny Panie Ministrze,
specustawa przygotowana do walki ze skutkami pandemii koronawirusa – ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: ustawa Covid) – wprowadziła konkretne rozwiązania, z których mogli skorzystać przedsiębiorcy. Filarami, na których opierała się tarcza antykryzysowa, jako pakiet rozwiązań przygotowanych przez rząd, który miał i ma ochronić polskie państwo i obywateli przed kryzysem wywołanym pandemią koronawirusa to: ochrona miejsc pracy i bezpieczeństwo pracowników oraz finansowanie przedsiębiorców.
Wielu przedsiębiorców z województwa małopolskiego skorzystało z możliwości uzyskania pomocy w oparciu o rozwiązania przewidziane w ww. ustawie. Najczęściej przedsiębiorcy korzystali z pomocy przewidzianej:
1) w art. 15gg ustawy Covid - dofinansowanie ze środków FGŚP wynagrodzeń pracowników nieobjętych przestojem, przestojem ekonomicznym lub obniżonym wymiarem czasu pracy w następstwie COVID-19
2) art. 31zo ustawy Covid - zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek.
Wsparcie przewidziane w powołanym art. 15gg ustawy Covid realizowane było za pośrednictwem wojewódzkich urzędów pracy. Aby skorzystać z dofinansowania, przedsiębiorcy musieli złożyć do WUP stosowny wniosek za pośrednictwem platformy praca.gov.pl. Dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy po stwierdzeniu kompletności wniosku i spełnienia przez podmiot, warunków przyznania pomocy niezwłocznie występował w formie elektronicznej do dysponenta funduszu o przyznanie limitu/zapotrzebowania na środki na wypłatę świadczeń. W przypadku stwierdzenia przez dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy złożenia przez wnioskodawcę wszystkich oświadczeń oraz potwierdzenia we właściwych rejestrach prowadzenia działalności przez podmiot, dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy przekazywał na rachunek bankowy podmiotu wskazanego we wniosku wnioskowaną kwotę na dofinansowanie wynagrodzeń pracowników. Inną z form wsparcia, z której korzystali przedsiębiorcy w czasie pandemii COVID-19, była możliwość zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek ZUS na podstawie art. 31zo ustawy Covid.
W tym miejscu wskazać należy, iż ustawa Covid nie odnosiła się i nie odnosi się do sytuacji, w której przedsiębiorcy korzystali jednocześnie z obu ww. form pomocy. Regulacje covidowe nie przewidywały więc jakiegokolwiek zakazu równoległego stosowania opisanych powyżej mechanizmów wsparcia przez ZUS i WUP.
Obecnie wojewódzkie urzędy pracy prowadzą postępowania dotyczące rzekomych nieprawidłowości w „podwójnym finansowaniu” składek na ubezpieczenie społeczne w oparciu o środki pomocowe przewidziane w ustawie Covid. W pismach kierowanych do przedsiębiorców-beneficjentów, którzy skorzystali z dobrodziejstwa zapisów ustawy Covid, wojewódzkie urzędy pracy wskazują, iż: stosowanie do art. 15gg ust. 7 ustawy Covid, wsparcie z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w postaci dofinansowania do wynagrodzeń oraz składek na ubezpieczenie społeczne wnioskodawcy mogą otrzymać wyłącznie w przypadku, jeśli nie uzyskali pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy. Przez te same tytuły należy rozumieć wynagrodzenia oraz składki na ubezpieczenie społeczne niezależnie od nazwy miesięcy, za które są wypłacane, jak również niezależnie od roku, w którym są wypłacane, z maksymalnym limitem 3 miesięcy. W ocenie WUP-ów konsekwencją powyższego jest obowiązek zwrotu świadczenia otrzymanego niejako dwukrotnie, w sytuacji, gdy składki społeczne za 3 miesiące zostały sfinansowane z pomocy z FGSP oraz podlegały zwolnieniu z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.
W związku z powyższym, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Który przepis ustawy Covid, zawiera regulację zgodnie, z którą przyznanie pomocy na podstawie jednego przepisu ustawy eliminowało możliwość uzyskania dofinansowania na podstawie innej regulacji tego aktu, oczywiście w przypadku spełnienia wskazanych w przepisach warunków przyznawania takiej pomocy? W szczególności chodzi o pomoc z art. 15gg i 31zo ustawy Covid.
Powyższe ma o tyle znaczenia, iż z treści pism kierowanych do przedsiębiorców-beneficjentów wynika, że maksymalny okres pomocy z ustawy Covid to 3 miesiące oraz, że różnych tytułów pomocy nie można łączyć – o czym była już mowa powyżej. Wykładnia prezentowana przez WUP-y jest o tyle zaskakująca, iż przepisy ustawy Covid nie ograniczają ilości świadczeń, które mogą być na jej podstawie wypłacone na rzecz tego samego przedsiębiorcy - tak długo jak nie wystąpią przesłanki negatywne. Zaznaczyć należy, iż niedopuszczalne jest uzupełnianie art. 15gg ustawy Covid, w wystąpieniach do przedsiębiorców-beneficjentów o dodatkowe pozaustawowe przesłanki. Lista przesłanek warunkujących przyznanie dofinansowania do części kosztów związanych z wynagrodzeniem pracowników była i jest katalogiem zamkniętym.
2. Na jakiej podstawie WUP-y po przeprowadzeniu wstępnej weryfikacji rozliczenia wypłaconych środków na rzecz ochrony miejsc pracy z FGSP w oparciu o art. 15g ust. 17b w zw. z art. 15gg ust. 21 ustawy Covid, stwierdzały zakończenie weryfikacji wstępnej wynikiem pozytywnym?
Powyższe ma o tyle znaczenia, iż obecnie WUP-y kwestionuje zasadność wypłaconej pomocy. W tym miejscu wskazać należy, iż baza SUDOP, na której zawartość się WUP-y obecnie powołują, w korespondencji z przedsiębiorcami-beneficjentami, była dostępna w dacie przeprowadzania wstępnej weryfikacji. Obecna praktyka WUP-ów jest o tyle zastanawiająca, iż przedsiębiorcy-beneficjenci otrzymali informację potwierdzającą wykorzystanie zgodnie z przeznaczeniem przekazanych świadczeń – wstępna weryfikacja – i od tamtej pory nic się nie zmieniło. Skoro WUP-y mają obecnie do dyspozycji identyczne instrumenty weryfikacji, jak w przypadku weryfikacji wstępnej (patrz: baza SUDOP), zastanawiające jest skąd tak dwa różne stanowiska.
3. Dlaczego w trakcie prowadzonych postępowań kontrolnych WUP-y całkowicie ignoruje treść art. 15gg ust. 7a ustawy Covid?
Z przytoczonego powyżej przepisu wynika, że przepisu ust. 7 nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba, że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy, na które podmiot, o którym mowa w ust. 1, zwrócił się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników. Mając na względzie treść przepisów przejściowych nie może uwadze ujść chociażby uzasadnienie do projektu ustawy wprowadzającej w art. 15gg ust. 7a, w którym można przeczytać:
Zmiany w zakresie art. 15g i art. 15gg ustawy mają na celu umożliwienie skorzystania ze środków pomocowych przez niektóre podmioty. Z przepisów w obowiązującym brzmieniu wynika, że przedsiębiorcom nie przysługuje możliwość uzyskania z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych środków na opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników od świadczeń przyznanych na podstawie obowiązujących regulacji, jeżeli w stosunku do tych samych pracowników nastąpiło zwolnienie z obowiązku opłacania składek (art. 31zo i nast.) także w sytuacji, gdy zwolnienie i pobieranie świadczeń dotyczą różnych okresów czasowych. Wprowadzane modyfikacje eliminują ten problem i mają jednoznacznie proprzedsiębiorczy charakter.
Skoro ustawodawca jednoznacznie w przywołanym przepisie stwierdził, że przepisu ust. 7 nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba, że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy, to tylko potwierdza, że ograniczenie wynikające z art. 15gg ust. 7 dotyczyło i dotyczy tego samego okresu, nie można go podwójnie dofinansowywać.
Z poważaniem