Interpelacja nr 8126

do ministra obrony narodowej

w sprawie przepisów karnych zawartych w ustawie o obronie Ojczyzny i ich interpretacji w kontekście treści art. 144 Kodeksu karnego

Zgłaszający: Waldemar Andzel

Data wpływu: 17-02-2025

Szanowny Panie Ministrze,

ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny w dziale XXV zawiera przepisy karne i przepisy o karach pieniężnych. Niewątpliwie wskazane regulacje sprzyjają utrzymaniu dyscypliny wojskowej oraz rozliczaniu żołnierzy za czyny wypełniające znamiona określone w dziale XXV ustawy o obronie Ojczyzny. Jednakże w praktyce wojskowe organy ścigania mogą napotykać trudności związane ze stosowaniem ww. przepisów wobec żołnierzy. Problematyczną kwestią jest ustalenie kręgu podmiotów, które mogą dopuścić się popełnienia czynów określonych w dziale XXV wskazanej ustawy. W szczególności dotyczy to stosowania art. 682 ustawy o obronie Ojczyzny w kontekście treści art. 144 K.k. Należy zauważyć, iż w praktyce organów ścigania może dochodzić do trudności interpretacyjnej związanej z prawidłowym stosowanie art. 682 ust. 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny oraz art. 144 K.k., które wydają się dotyczyć tego samego stanu faktycznego. Ustawa o obronie Ojczyzny w art. 682 ust. 1 pkt 2 stanowi, iż: Kto bez usprawiedliwionej przyczyny: będąc przeznaczony do szkolenia lub ćwiczeń wojskowych nie zgłasza się w określonym terminie i miejscu do tej służby, podlega karze aresztu albo grzywny. Natomiast art. 144 § 1 K.k. stanowi, że: Kto, będąc powołanym do pełnienia czynnej służby wojskowej, nie zgłasza się do odbywania tej służby w określonym terminie i miejscu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Powyższe może prowadzić do wniosku, że w określonych sytuacjach adresat ww. przepisów może swoim zachowaniem wypełnić znamiona zarówno art. 682 ust. 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny, jak też art. 144 § 1 K.k. Taki stan rzeczy może implikować szereg problemów na etapie funkcjonowania organów ścigania przy określeniu m.in. ich właściwości, określenia kwalifikacji prawnej oraz trybu postępowania, gdyż pierwszy czyn stanowi wykroczenie (art. 682 ust. 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny), a drugi przestępstwo (art. 144 § 1 K.k. ).

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakich rodzajów służby wojskowej dotyczy art. 682 ust. 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny? Proszę o określenie, czy ów przepis dotyczy czynnej służby wojskowej (jeżeli tak, to których rodzajów tej służby), czy służby w rezerwie (jeżeli tak, to których rodzajów tej służby).
2. Jakich rodzajów służby wojskowej dotyczy art. 144 § 1 K.k.? Proszę o określenie, czy ów przepis dotyczy czynnej służby wojskowej (jeżeli tak, to których rodzajów tej służby), czy służby w rezerwie (jeżeli tak, to których rodzajów tej służby).
3. Czy w ocenie Ministerstwa Obrony Narodowej adresat norm prawnych wynikających z przepisów art. 682 ust. 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny i art. 144 § 1 K.k. w określonych sytuacjach może jednocześnie wypełnić znamiona ww. wykroczenia i przestępstwa? Proszę o uzasadnienie odpowiedzi.
4. Jaki organ jest właściwy do prowadzenia postępowań karnych w sprawach o czyn z art. art. 144 § 1 K.k. oraz postępowań w sprawach o wykroczenie określone w art. 682 ust. 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny? Czy właściwa w tych sprawach będzie Policja, czy Żandarmeria Wojskowa?
5. Ile postępowań w sprawach o czyn z art. 144 § 1 K.k. w latach 2020-2025 prowadziła Żandarmeria Wojskowa? Ile z tych postępowań zakończyło się odmową wszczęcia dochodzenia, umorzeniem dochodzenia, warunkowym umorzeniem postępowania przygotowawczego oraz skierowaniem aktu oskarżenia?
6. Ile postępowań w sprawach o czyn z art. 682 ust. 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny w latach 2020-2025 prowadziła Żandarmeria Wojskowa? Ile z tych postępowań zakończyło się odstąpieniem od skierowania wniosku do sądu o ukaranie, a ile skierowaniem wniosku do sądu o ukaranie?
7. Czy w ocenie Ministerstwa Obrony Narodowej treść art. 682 ust. 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny lub art. 144 § 1 K.k. powinny ulec zmianie lub doprecyzowaniu w celu uniknięcia trudności oraz wątpliwości interpretacyjnych? Proszę o uzasadnienie odpowiedzi.

Z wyrazami szacunku

Waldemar Andzel
Poseł na Sejm RP