w sprawie wypowiedzi kanclerza Niemiec Olafa Scholza o readmisji 47 tysięcy migrantów oraz przypadków przekazywania migrantów na granicy polsko-niemieckiej
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 10-03-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 8132 Pana Posła Sebastiana Kalety i grupy Posłów[1] w sprawie wypowiedzi kanclerza Niemiec Olafa Scholza o readmisji 47 tysięcy migrantów oraz przypadków przekazywania migrantów na granicy polsko-niemieckiej, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Na wstępie pragnę zaznaczyć, że polskie stanowisko w sprawie sytuacji na granicy polsko-niemieckiej, jak i w zakresie implementacji Paktu o migracji i azylu (dalej – Pakt), nie uległo zmianie. Polska jest zdecydowanie przeciwna zmianom w zakresie zarządzania tzw. „wtórnymi ruchami migracyjnymi”, jakie zostały zaproponowane w Pakcie, jak i przyspieszaniu stosowania obecnie funkcjonujących procedur.
Od początku funkcjonowania obecnego Rządu wszelkie procedury związane z przyjmowaniem cudzoziemców z innych Państw Członkowskich są prowadzone bardzo restrykcyjnie. Powyższe skutkuje spadkiem liczby pozytywnych decyzji w przedmiotowym zakresie w 2024 r. w porównaniu z 2023 r.
Przekazywanie migrantów między Republiką Federalną Niemiec a Polską odbywa się na podstawie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca[2] (tzw. porozumienia Dublin III) oraz Porozumienia między Rządami państw grupy Schengen i Rządem Rzeczypospolitej Polskiej o przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia z dnia 29 marca 1991 r. i Porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o współpracy w zakresie skutków wynikających z ruchów migracyjnych z dnia 7 maja 1993 r. (readmisja).
W ramach czynności związanych z realizacją postanowień umowy readmisyjnej, Straż Graniczna (SG) dokonuje weryfikacji, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, podstaw oraz spełniania warunków do przekazania cudzoziemca, w tym faktu uprzedniego przebywania migranta na terytorium Polski. W odniesieniu do procedury przekazania cudzoziemców ramach tzw. porozumienia Dublin III, wspomniane czynności należą do kompetencji Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców. Straż Graniczna realizuje czynności związane wyłącznie z praktycznym przekazaniem cudzoziemca na terytorium Polski.
W stosunku do przyjętych cudzoziemców są podejmowane przewidziane prawem czynności mające na celu ustalenie ich sytuacji prawno-pobytowej. Każda ze spraw jest rozpatrywana indywidualnie i nie można przyjąć rutynowego działania wobec wszystkich przekazanych do Polski cudzoziemców. Po przeprowadzeniu wskazanych czynności, w zależności od ich wyniku, cudzoziemcy mogą zostać skierowani do ośrodka recepcyjnego, pozostającego w strukturach Urzędu do Spraw Cudzoziemców (jako osoby pozostające w procedurze o udzielenie ochrony międzynarodowej) bądź w sytuacji wystąpienia przesłanek do zatrzymania cudzoziemca, umieszczeni postanowieniem sądu w strzeżonym ośrodku lub w areszcie dla cudzoziemców. Mogą także, gdy ich pobyt na terytorium RP nie narusza obowiązujących przepisów, pozostać w Polsce bez stosowania wobec nich żadnych działań (dotyczy obywateli UKR). W uzasadnionych przypadkach są stosowane także inne procedury, z deportacjami włącznie.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji pozostaje w stałym kontakcie z partnerami z Niemiec odnośnie do m.in. problematyki ruchu migracyjnego na granicy polsko-niemieckiej. Jednocześnie należy podkreślić, że SG prowadzi intensywną i efektywną współpracę z organami odpowiedzialnymi za ochronę granicy i przeciwdziałanie nielegalnej migracji po stronie niemieckiej, w szczególności poprzez wspólne działania operacyjno-śledcze, analizę ryzyka i bieżącą wymianę informacji, a także realizowanie wspólnych patroli. Na mocy umów bilateralnych powstały wspólne polsko-niemieckie placówki w Ludwigsdorfie, Świecku, Pomellen i Tuplicach. Funkcjonariusze ww. placówek mają głównie za zadanie efektywnie monitorować migracje cudzoziemców przez polsko-niemiecką granicę państwową oraz wspólnie zapobiegać przestępstwom i wykroczeniom.
W przypadku powzięcia jakiejkolwiek informacji o tym, że dany cudzoziemiec może stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa wewnętrznego, są podejmowane adekwatne działania, w tym, po decyzji sądu, umieszczenie w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców.
Warto podkreślić, że w 2024 r. nastąpił znaczący spadek przyjęć przez Polskę cudzoziemców zawracanych przez inne Państwa Członkowskie Unii Europejskiej, w tym przez Republikę Federalną Niemiec. Przy stosowaniu procedury Dublin III, w przypadku Niemiec spadek ten wyniósł 18%. W 2023 r. było to 404 cudzoziemców, natomiast w 2024 r. – 331. W odniesieniu do procedury readmisji spadek ten, w przypadku Niemiec, był jeszcze wyższy i wyniósł 37%. W 2023 r. było to 564 cudzoziemców, natomiast w 2024 r. – 357. Powyższe spadki są m.in. efektem przeprowadzenia bardzo dokładnego sprawdzenia, czy wniosek władz niemieckich jest zasadny i czy Polska powinna zgodzić się na przyjęcie danego cudzoziemca. W 2025 r. Polska nie planuje zmiany stosowanej procedury. Powyższe powinno prowadzić do dalszego spadku liczby cudzoziemców zawracanych do Polski.
Nadmieniam, że zarówno Prezes Rady Ministrów, jak i Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wielokrotnie przekazywali stanowisko, że przywrócenie stacjonarnych kontroli granicznych oraz ich przedłużanie o kolejne okresy powoduje de facto zawieszenie strefy Schengen i trudności w płynnym przepływie towarów i osób, co ma negatywny wpływ na życie codzienne i gospodarkę po obu stronach granicy. Problematyka wprowadzenia tymczasowych kontroli na granicy polsko-niemieckiej była poruszana wielokrotnie podczas spotkań ze stroną niemiecką. Ponadto, podjęto kroki w celu udrożnienia ruchu samochodowego, aby poprawić sytuację na granicy. Polska zwróciła się do strony niemieckiej o wdrożenie podobnych działań, które pozwoliłyby usprawnić ruch w przeciwnym kierunku.
Polska szczegółowo monitoruje sytuację na granicy. W zależności od zmiany sytuacji zostaną wprowadzone adekwatne środki, w tym, jeżeli okaże się to konieczne, zostaną przywrócone kontrole na granicy polsko-niemieckiej, realizowane przez SG.
Ponadto uprzejmie informuję, odnośnie do przytoczonego w przedmiotowej interpelacji zdarzenia na byłym przejściu granicznym w Lubieszynie, że przypuszczalnie pytania dotyczą przedstawionego w jednej ze stacji telewizyjnych materiału filmowego, prezentującego przekazanie 11 lutego 2025 r. do Polski osoby w białym kombinezonie ochronnym. Wskazaną osobą był obywatel Polski, znajdujący się w kryzysie bezdomności, który utracił w Niemczech prawo do legalnego pobytu, a jego strój był uzasadniony względami higienicznymi. Mężczyzna został sprawdzony przez funkcjonariuszy SG w dostępnych bazach danych i nie zachodziła konieczność podjęcia wobec niego dalszych czynności służbowych.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Pana Posła Dariusza Stefaniuka, Pana Posła Dariusza Mateckiego, Pana Posła Michała Wosia, Pana Posła Norberta Jakuba Kaczmarczyka, Pani Poseł Anity Czerwińskiej, Pana Posła Mariusza Krystiana, Pani Poseł Marii Kurowskiej, Pana Posła Jerzego Polaczka oraz Pana Posła Kazimierza Smolińskiego.
[2] Dz. Urz. UE. L Nr 180, str. 31.