do ministra sprawiedliwości
w sprawie przejmowania odpowiedzialności za długi spadkowe przez gminy
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 17-02-2025
Szanowny Panie Ministrze,
jeśli nie ma spadkobierców lub odrzucają oni zadłużony spadek, to gminy muszą go przyjąć i spłacić wierzycieli. Spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. Jednak art. 1030 K.c. stanowi, że od chwili przyjęcia spadku (gminy nie mogą go odrzucić) spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi z całego swojego majątku. Dlatego, jeśli gminie z pewnych względów nie uda się sprzedać, np. domu za cenę określoną w inwentarzu, to tę różnicę musi pokryć ze środków własnych.
Przykład takiej sytuacji miał miejsce w 2019 roku w gminie Żerków w powiecie jarocińskim. Przejęty przez gminę majątek wynosił około półtora miliona złotych (zawierał wycenianą na tyle nieruchomość), ale spadek zawierał też przekraczające majątek długi. Nieruchomości nie udało się sprzedać za określoną kwotę, a kilkaset tysięcy złotych pokryć musiała gmina. Dla małej jednostki samorządu terytorialnego taki wydatek stanowi znaczne obciążenie budżetu. Gminy nie mają pieniędzy, żeby pokryć tak duże koszty, a konieczność wypełnienia takiego zobowiązania oznacza, np. pogorszenie jakości placówek oświatowych lub stanu dróg w regionie.
Wielu wójtów i burmistrzów podnosi temat konieczności zmiany przepisów w tym zakresie. Gminy zazwyczaj przejmują spadki zadłużone, a takie sytuacje jak wyżej przytoczona się powtarzają.
W związku z bardzo dużymi problemami wynikającymi z obecnych uregulowań prawnych w zakresie dziedziczenia przez gminy proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Czy rząd zamierza wprowadzić zmiany prawne w tym zakresie?
2. Czy lepszym rozwiązaniem nie byłoby przejmowanie spadków przez Skarb Państwa? Dla małych gmin takie sytuacje jak w Żerkowie są nie do udźwignięcia, a niestety gminy nie są w stanie ich uniknąć.
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP