Interpelacja nr 8190

do ministra klimatu i środowiska

w sprawie trudności z osiąganiem przez samorządy wyznaczonych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych

Zgłaszający: Katarzyna Osos

Data wpływu: 18-02-2025

Szanowna Pani Minister!

Z moich rozmów z samorządowcami wynika, że znaczna liczba gmin ma coraz większy problem z osiągnięciem odgórnie narzuconych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, przyjętych na podstawie unijnej dyrektywy ramowej o odpadach. Mimo że po 2020 roku, kiedy to obowiązywał 50-procentowy poziom recyklingu, polski rząd wprowadził nowe zasady dochodzenia do unijnych wymogów, tj. gminy zostały zobowiązane do osiągnięcia przedmiotowego poziomu liczonego od masy wszystkich odpadów, a nie wybranych frakcji, to nie rozwiązuje to ogromnego problemu, z którym się borykają. Wymagania rosną skokowo - za rok 2021 poziom wyniósł 20 proc., 25 proc. za rok 2022, 35 proc. za rok 2023, za 2024 rok zaś 45 proc. masy zebranych odpadów. Nad samorządami, które nie zdołały spełnić powyższych wymagań, wisi widmo wielomilionowych kar za ich niezrealizowanie. Już dziś wiemy, iż za 2025 rok wskazany poziom wyniesie 55 proc., a potem będzie wzrastać o 1 pkt proc. w każdym kolejnym roku, aby docelowo osiągnąć 65 proc. w 2035 roku. Jak podkreśla ekspertka Unii Metropolii Polskich na łamach Portalu Samorządowego, polskie gminy osiągają średnio nieco ponad 30 proc. recyklingu, musimy więc spodziewać się, że ich znakomita większość będzie skazana na wniesienie kar za nieosiągnięcie tychże poziomów. I rzeczywiście, są w Polsce gminy, na które GIOŚ już nałożył ponadmilionowe kary za nieosiągnięcie 50-proc. poziomu recyklingu za 2020 rok. A to dopiero początek…

Być może przyjęty na szczeblu unijnym system nie spełnia swojej roli i należy zastanowić się, czy we wskazanym wyżej przypadku wysokie kary dla samorządów, na które spadają konsekwencje zobowiązań przyjętych przez rząd, rzeczywiście rozwiążą problem.

Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Ile gmin, według danych posiadanych przez ministerstwo, nie osiągnęło wskazanego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za każdy rok, począwszy od 2020 r.?
2. Ile gmin zostało jak dotąd ukaranych z tytułu braku osiągnięcia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych? Jakiej wielkości kary zostały dotychczas nałożone na wskazane gminy? Ile z wymienionych JST zapłaciło już kary?
3. Czy w ramach przygotowywanej nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ministerstwo przewiduje dokonanie zmian w poruszanym obszarze? Jeśli tak, jakich?
4. Czy ministerstwo posiada dane, jak problem braku osiągnięcia przyjętego odgórnie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wygląda w innych krajach UE i w jaki sposób jest tam rozwiązywany? Czy inne kraje członkowskie UE poruszają tę kwestię na arenie międzynarodowej?
5. Czy Pani Minister jest zdania, że wysokie kary nakładane na samorządy mogą skutecznie rozwiązać problem związany z nieosiąganiem przez nie wyznaczonego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych?
6. Czy Pani Minister wyraża gotowość podjęcia negocjacji unijnych w przedmiotowym obszarze, jeśli będzie do tego przestrzeń?

Z wyrazami szacunku

Posłanka Katarzyna Osos