w sprawie dofinansowania karosacji pojazdów na cele pożarnicze
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz
Warszawa, 12-02-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 821 Pana Posła Bartosza Romowicza w sprawie dofinansowania karosacji pojazdów na cele pożarnicze uprzejmie informuję, że obecnie nie jest planowane uruchomienie dodatkowego programu dla jednostek ochotniczych straży pożarnych (OSP) z przeznaczeniem na karosację używanych pojazdów. Powyższe wynika z faktu, że aktualnie obowiązujące przepisy prawa przewidują możliwość dofinansowania w tym zakresie.
Należy wskazać, że istnieje kilka źródeł finansowania jednostek OSP, które funkcjonują jako stowarzyszenia, tj. na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach[1]
Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych[2] koszty funkcjonowania ww. jednostek są pokrywane w szczególności z:
Ponadto, jednostki samorządu terytorialnego mogą przekazywać OSP dodatkowe środki pieniężne, również w formie dotacji (art. 32 ust. 5 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych). Wymaga bowiem podkreślenia, że zgodnie z art. 10 ust. 1 wymienionej ustawy to gmina w ramach realizacji zadania własnego w zakresie ochrony przeciwpożarowej ma obowiązek zapewnić jednostkom OSP m.in. obiekty, tereny, pojazdy i sprzęt specjalistyczny, środki ochrony indywidualnej, umundurowanie i środki łączności oraz ich utrzymanie. Powyższe oznacza, że podstawowy ciężar finansowania utrzymania OSP, w tym wspieranie finansowe niezbędnych zakupów sprzętu ratowniczego spoczywa na gminie, na terenie której jednostka OSP ma swoją siedzibę.
Odnosząc się szczegółowo do zagadnienia finansowania jednostek OSP w kontekście wskazanym przez Pana Posła należy zauważyć, że dofinansowanie wykonania zabudowy pożarniczej (karosacji) pojazdu jest możliwe m.in. z wpływów uzyskanych ze składek z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia od ognia. Wspomniane środki finansowe są przekazywane przez zakłady ubezpieczeń Komendantowi Głównemu Państwowej Straży Pożarnej (PSP) na podstawie art. 38 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Komendant Główny PSP dokonuje rozdziału środków finansowych na podstawie złożonych przez jednostki OSP wniosków według zasad określonych w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2022 r. w sprawie sposobu i trybu rozdziału środków finansowych przeznaczonych wyłącznie na cele ochrony przeciwpożarowej.[4]
Przedstawiając powyższe jednocześnie informuję, że obecnie nie jest rozważana zmiana przepisów prawa w zakresie dopuszczenia do użytkowania pojazdów pożarniczych po karosacji.
W tym miejscu wymaga wyjaśnienia, że aktualny stan prawny daje możliwość wykonania zabudowy pożarniczej na nowym lub używanym pojeździe bazowym, posiadającym świadectwo homologacji wydane zgodnie z przepisami prawa o ruchu drogowym. Należy podkreślić, że po wykonaniu zabudowy pożarniczej przez firmę specjalizującą się w ww. dziedzinie, podlegający zmianom pojazd należy poddać badaniom w Centrum Naukowo-Badawczym Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego – Państwowym Instytucie Badawczym w Józefowie w celu otrzymania świadectwa dopuszczenia do użytkowania.
Zgodnie bowiem z art. 7 ustawy o ochronie przeciwpożarowej wyroby służące zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, wprowadzane do użytkowania w jednostkach ochrony przeciwpożarowej oraz wykorzystywane przez te jednostki do alarmowania o pożarze lub innym zagrożeniu oraz do prowadzenia działań ratowniczych, a także wyroby stanowiące podręczny sprzęt gaśniczy, mogą być stosowane wyłącznie po uprzednim uzyskaniu dopuszczenia do użytkowania.
Warto przy tym zauważyć, stosownie do stanowiska Komendanta Głównego PSP, że ewentualna liberalizacja przepisów prawa w zakresie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać pojazdy specjalne i pojazdy używane do celów specjalnych, mogłaby wpłynąć negatywnie na bezpieczeństwo nie tylko osób ratowanych (poszkodowanych), ale także samych ratowników poruszających się ww. pojazdami.
Dodatkowo pragnę poinformować, że jednostki OSP, które nie mają możliwości zakupienia nowego pojazdu strażackiego, mogą ubiegać się o nieodpłatne przekazanie używanego pojazdu z zasobów PSP z terenu województwa. Przekazanie nieodpłatnie technicznie sprawnego, zbędnego sprzętu i urządzeń na rzecz OSP reguluje art. 31 ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz zarządzenie nr 1 Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 24 stycznia 2020 r. w sprawie gospodarki transportowej w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej[5]
Zgodnie z ww. regulacją o uznaniu pojazdu za zbędny i wskazaniu miejsca jego dalszej eksploatacji ostatecznie decyduje właściwy terytorialnie komendant wojewódzki PSP, w odniesieniu do sprzętu transportowego stanowiącego jego zasób. Jednostka OSP ubiegająca się o pozyskanie samochodu pożarniczego powinna, za pośrednictwem właściwego terytorialnie komendanta powiatowego (miejskiego) PSP, zwrócić się do właściwego terytorialnie komendanta wojewódzkiego PSP ze stosownym wnioskiem, uprzednio zaopiniowanym przez Zarząd Wojewódzki Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Z poważaniem
z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2020 r. poz. 2261.
[2] Dz. U. z 2023 r. poz. 194, z późn. zm.
[3] Dz. U. z 2022 r. poz. 2057, z późn. zm.
[4] Dz. U. poz. 2732.
[5] Dz. Urz. KGPSPoż poz. 3, z późn. zm.