w sprawie zgody premiera Donalda Tuska na wdrożenie paktu migracyjnego oraz budowy centrum deportacyjnego w Eisenhüttenstadt
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 14-03-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 8220[1] pana posła Dariusza Mateckiego, pana posła Michała Wosia, pani poseł Anny Kwiecień, pani poseł Anity Czerwińskiej i pani poseł Anny Gembickiej w sprawie zgody premiera Donalda Tuska na wdrożenie paktu migracyjnego oraz budowy centrum deportacyjnego w Eisenhüttenstadt, z uwzględnieniem stanowiska ministra spraw zagranicznych[2], uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.
Rząd Rzeczypospolitej Polskiej (RP) premiera Donalda Tuska konsekwentnie głosował przeciw wszystkim dziesięciu aktom prawnym wchodzącym w skład paktu o migracji i azylu (pakt), podnosząc kwestię pozorności zaproponowanych regulacji, mających w założeniu stanowić rozwiązania realnych wyzwań, jakie niesie za sobą migracja. Z perspektywy Polski powyższe dotyczy w szczególności trudności, które wynikają z sąsiedztwa z Rosją i Białorusią.
Ponadto w Strategii migracyjnej Polski[3] wskazano, że pakt nie odzwierciedla specyficznej sytuacji Polski, a na poziomie Unii Europejskiej (UE) powinny jak najszybciej zostać przyjęte regulacje będące odpowiedzią na instrumentalizację imigracji i migrantów. W wyniku dotychczasowych działań Polski Komisja Europejska zadeklarowała priorytetowe podjęcie prac nad stosownymi instrumentami. W tym miejscu warto dodatkowo podkreślić, że strategia migracyjna Polski nie przewiduje uczestnictwa Polski w mechanizmie relokacji migrantów.
Odnosząc się do kwestii budowy centrum deportacyjnego w Eisenhüttenstadt, należy wskazać, że władze niemieckie nie konsultowały ze stroną polską decyzji o utworzeniu centrum dublińskiego w Eisenhüttenstadt. Brak jest natomiast informacji o podjęciu przez władze niemieckie konkretnych działań zapewniających jego praktyczną realizację. Przedstawiając powyższe, warto zauważyć, że tworzenie ośrodków dla migrantów nie ma wpływu na obowiązujące przepisy prawa unijnego, które regulują kwestie przekazywania.
Jednocześnie ustosunkowując się do pytania dotyczącego przyjmowania przez Polskę migrantów deportowanych z Niemiec w ramach procedury dublińskiej, należy wyjaśnić, że przekazywanie migrantów między Republiką Federalną Niemiec (RFN) a RP odbywa się na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (Dublin III)[4] oraz Porozumienia między Rządami państw grupy Schengen i Rządem Rzeczypospolitej Polskiej o przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia z dnia 29 marca 1991 r. i Porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o współpracy w zakresie skutków wynikających z ruchów migracyjnych z dnia 7 maja 1993 r. (regulujące readmisję). W ramach czynności związanych z realizacją postanowień umowy readmisyjnej Straż Graniczna dokonuje weryfikacji, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, podstaw oraz spełniania warunków do przekazania cudzoziemca, w tym faktu uprzedniego przebywania migranta na terytorium Polski. W odniesieniu do procedury przekazania cudzoziemców w ramach Dublin III wspomniane czynności należą do kompetencji szefa Urzędu ds. Cudzoziemców (UdsC). Straż Graniczna realizuje czynności związane wyłącznie z praktycznym przekazaniem cudzoziemca na terytorium Polski.
Z kolei dane liczbowe z lat ubiegłych w powyższym zakresie nie dają podstaw, by zakładać znaczącą skalę ww. przekazań. Według danych Eurostatu za 2023 r. (ostatnie opublikowane dane) Niemcy skierowały do Polski 1922 wnioski dublińskie, a w 2024 r. (dane UdSC w związku z brakiem raportu Eurostatu za 2024 r.) – 2200 wniosków dublińskich.
Według danych Eurostatu w całej puli niemieckich wniosków o transfery dublińskie, wnioski kierowane do Polski stanowią niewielki ułamek.[5]
Natomiast odnosząc się do doniesień środków masowego przekazu w omawianej sprawie należy wskazać, że w niemieckich mediach cytowana była minister spraw wewnętrznych kraju związkowego Brandenburgii Katrin Lange, która mówiła, że [z] uwagi na dobre stosunki Brandenburgii z sąsiednimi województwami w Rzeczypospolitej Polskiej, Centrum będzie prowadzone z naciskiem na powroty do Polski. Aby przyspieszyć procedury, Centralny Urząd ds. Cudzoziemców Brandenburgii będzie ściśle zaangażowany w koordynację transferów z właściwymi organami w Polsce. Transfer powinien nastąpić w ciągu dwóch tygodni. Niemniej należy podkreślić – jak wskazano powyżej – że tworzenie ośrodków dla migrantów, którzy mieliby być przekazani do innego Państwa Członkowskiego nie zmienia obowiązujących przepisów unijnych, które regulują kwestie przekazywania. Wypowiedź tę należy uznać zatem za element toczącej się ówcześnie w Niemczech kampanii wyborczej.
Natomiast w odniesieniu do kwestii podjęcia działań dyplomatycznych w celu zabezpieczenia interesów Polski i ochrony polskich granic przed niekontrolowanym napływem migrantów z Niemiec należy podkreślić, że obecnie rząd RP prowadzi działania, których celem jest skuteczne reagowanie na zagrożenia bezpieczeństwa wewnętrznego i porządku publicznego, wynikające z instrumentalizacji migracji w ramach ataku hybrydowego prowadzonego przez reżimy Białorusi i Rosji. Ochrona granicy i zapobieganie nielegalnej imigracji, będącej elementem działań hybrydowych wymierzonych w interesy Polski i UE, jest priorytetem działań państwa w obszarze bezpieczeństwa. Dodatkowo należy nadmienić, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji pozostaje w stałym kontakcie z partnerami z Niemiec m.in. w odniesieniu do problematyki ruchu migracyjnego na granicy polsko-niemieckiej. Straż Graniczna prowadzi intensywną i efektywną współpracę z organami odpowiedzialnymi za ochronę granicy i przeciwdziałanie nielegalnej migracji po stronie niemieckiej, w szczególności przez wspólne działania operacyjno-śledcze, analizę ryzyka, bieżącą wymianę informacji, a także realizowanie wspólnych patroli. Na mocy umów bilateralnych powstały wspólne polsko-niemieckie placówki w Ludwigsdorfie, Świecku, Pomellen i Tuplicach. Funkcjonariusze ww. placówek mają głównie za zadanie efektywnie monitorować przepływ cudzoziemców przez polsko-niemiecką granicę państwową oraz wspólnie zapobiegać przestępstwom i wykroczeniom. Jednocześnie Straż Graniczna stale monitoruje sytuację na granicy, tak aby nie dochodziło do żadnych incydentów związanych z niezgodnym z prawem wtórnym ruchem migracyjnym.
Ponadto, jak wskazano w stanowisku ministra spraw zagranicznych, rząd RP podejmuje w omawianym obszarze odpowiednie działania dyplomatyczne w celu zabezpieczenia interesów Polski. Założenia polityki migracyjnej RP są komunikowane partnerom zagranicznym zarówno w relacjach dwustronnych, jak i na forum UE.
Stanowisko Polski jest dobrze znane stronie niemieckiej z uwagi na fakt, że zagadnienia związane ze zwalczaniem nielegalnej migracji stanowią stały element rozmów przedstawicieli rządów RP i RFN na różnych szczeblach.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Skierowaną do prezesa Rady Ministrów, przekazaną przez pana Jakuba Stefaniaka sekretarza stanu, zastępcę szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, pismem o sygn. DSP.INT.4510.74.2025, do ministra spraw wewnętrznych i administracji, w celu udzielenia odpowiedzi w porozumieniu z ministrem spraw zagranicznych.
[2] W zakresie odpowiedzi na pytanie nr 7 niniejszej interpelacji, pismo z 10 marca 2025 r.
[3] Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025–2030.
[4] Dz.Urz.UE.L.2013.180.31.
[5] W 2023 r. było to 2,6%.