do ministra klimatu i środowiska
w sprawie obliczania odpisu na Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny
Zgłaszający: Katarzyna Ueberhan
Data wpływu: 19-02-2025
Szanowna Pani Minister,
w efekcie szeregu nowelizacji przepisów powstały istotne wątpliwości po stronie części przedsiębiorców odnośnie do obliczania odpisu na Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny.
Ustawą z dnia 8 lutego 2023 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2023.295) zmieniony został między innymi przepis art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku (tj. Dz. U. 2024 poz. 190), który wprowadził definicję „umowy sprzedaży energii elektrycznej”. Następnie ustawą z dnia 16 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2023 poz. 1785) zmieniony został przepis art. 23 ustawy z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku (tj. Dz. U. 2024 poz. 190), czyli przepisu regulującego sposób obliczania odpisu na Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny (FWRC).
Zmieniając definicję umowy sprzedaży energii elektrycznej wskazano, że umowa sprzedaży energii elektrycznej to umowa, której przedmiotem jest „sprzedaż energii elektrycznej z gwarancją fizycznej dostawy tej energii, obejmująca wszystkie dodatkowe rozliczenia pieniężne związane ze sprzedażą tej energii elektrycznej, zawartą:
a) na hurtowym rynku energii elektrycznej, gdzie jedną ze stron jest wytwórca energii elektrycznej albo przedsiębiorstwo energetyczne wykonujące działalność gospodarczą w zakresie obrotu energią elektryczną,
b) między przedsiębiorstwem energetycznym wykonującym działalność gospodarczą w zakresie obrotu energią elektryczną albo wytwórcą energii elektrycznej a odbiorcą końcowym w rozumieniu art. 3 pkt 13a ustawy - Prawo energetyczne”.
Celem tej zmiany było uwzględnienie, a w konsekwencji doliczanie do podstawy, od której obliczana jest kwota należnego odpisu na FWRC przychodów z tytułu umów powiązanych ze sprzedażą energii elektrycznej, m.in. z instrumentów finansowych czy dodawania do dokonywanego odpisu na fundusz przychodów ze sprzedaży gwarancji pochodzenia.
Natomiast zmiany w zakresie przepisów dotyczących odpisu na FWRC miały na celu wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych w zakresie przekazywania odpisu na fundusz z przychodów uzyskanych z sprzedaży gwarancji pochodzenia, z umów związanych ze sprzedażą energii elektrycznej obejmujących instrumenty finansowe oraz przychodów wynikających z dodatkowych rozliczeń pieniężnych.
Sformułowanie „dodatkowe rozliczenia pieniężne” nie odnosi się zatem do kosztów jakie wytwórca bądź przedsiębiorstwo wykonujące działalność gospodarczą w zakresie obrotu ponosi w związku z m.in. bilansowaniem handlowym lub z instrumentami finansowymi. Kwestie kosztów jakie ponoszą podmioty zobowiązane do przekazywania odpisu na fundusz reguluje bowiem rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 listopada w sprawie sposobu obliczania limitu ceny (Dz. U. 2022 poz. 2284 z późn. zm., dalej „rozporządzenie”).
W związku z powyższym pojawiła się wątpliwość dotycząca prawidłowego obliczenia odpisu na FWRC w przypadku przedsiębiorstw energetycznych wykonujących działalność gospodarczą w zakresie obrotu energią elektryczną będących jednocześnie odbiorcami przemysłowymi. Przedsiębiorstwa te są jednocześnie nabywcami energii elektrycznej na własne potrzeby, jak i sprzedawcami zobowiązanymi do obliczania odpisu na FWRC. Przepisy jednak nie rozróżniają sytuacji, w której ewentualne przychody z tytułu umów powiązanych ze sprzedażą energii elektrycznej byłyby uzyskiwane przez taki podmiot, ale działający w charakterze nabywcy energii, w odniesieniu do umów powiązanych z nabyciem energii zużywanej na własne potrzeby.
W praktyce zdarza się, że przedsiębiorstwa będące jednocześnie nabywcami energii elektrycznej (odbiorcami przemysłowymi), jak i sprzedawcami zobowiązanymi do obliczania odpisu na FWRC uzyskują przychody z instrumentów finansowych związanych ze sprzedażą energii, ale działając w danym kontrakcie jako odbiorca energii (czyli z instrumentów finansowych związanych z nabyciem energii z ich perspektywy). Możliwe jest to chociażby w przypadku kontraktów typu vPPA, gdzie wytwórca energii sprzedaje fizyczną energię na rynku (np. na Towarowej Giełdzie Energii) zamiast bezpośrednio do odbiorcy energii (za pośrednictwem sieci przesyłowej lub dystrybucyjnej), a odbiorca kupuje fizyczną energię w odrębnej umowie zakupu (np. obecnie stosowanej). W tego typu umowie strony umowy, czyli producent i odbiorca, ustalają finansowe rozliczenie bazujące na różnicy między ceną zakupu energii w umowie zakupu a aktualną ceną rynkową, tym samym zabezpieczając cenę tej energii dla obydwu stron na uzgodnionym poziomie. Wydaje się zasadne w świetle znowelizowanych uregulowań, iż z tytułu takiego kontraktu to sprzedawca powinien uiścić odpis na FWRC od rzeczywistej ceny sprzedanej energii, natomiast druga strona kontraktu – w tym wypadku odbiorca przemysłowy, który jednocześnie jest spółką obrotu - w ogóle nie powinien z tego tytułu uiszczać odpisu na FWRC, nawet jeżeli w wyniku rozliczenia uzyska przychód z takiego instrumentu finansowego.
Ze wskazanej nowelizacji wynika jednak, że 97% przychodów z tytułu umów vPPA osiąganych przez podmioty będące jednocześnie sprzedawcami energii i odbiorcami przemysłowymi, czyli podmioty, o których mowa w art. 23 ust. 2b ustawy o środkach nadzwyczajnych będzie podlegało odpisowi na FWRC (przychodem takim będzie kwota wypłacana odbiorcy przez drugą stronę umowy vPPA w wyniku rozliczenia salda w danym okresie rozliczeniowym, tj. jeśli cena z umowy vPPA będzie wyższa niż wartość określonego w tej umowie instrumentu bazowego). Celem ustawy natomiast było „opodatkowanie” nadmiarowych zysków z tytułu sprzedaży energii elektrycznej, czyli wytwórców i spółki obrotu a nie odbiorców końcowych. I o ile w przypadku spółki obrotu będącej jednocześnie odbiorcą przemysłowym znajduje uzasadnienie obciążanie jej odpisem na fundusz w przypadku sprzedaży przez taką spółkę energii, o tyle kłóci się już z celem ustawy obciążanie tej samej spółki, która uzyskuje tożsame rodzajowo przychody działając jako odbiorca przemysłowy nabywający energię na swoje własne potrzeby. Warto podkreślić, iż problem jest istotny, gdyż odbiorcy przemysłowi nabywają zdecydowaną większość energii na potrzeby własne, a kontrakty typu vPPA nabierają coraz większego znaczenia w okresie niestabilności na rynku energii elektrycznej.
Związane z tym wątpliwości natury celowościowej, brak jasnego stanowiska Zarządcy Rozliczeń, jak również zapowiedziane kontrole przez prezesa Urzędu Regulacji Energii u przedsiębiorców odpowiedzialnych za odprowadzanie odpisów na FWRC skłoniły do zwrócenia się do Pani Minister z następującym pytaniem:
Czy przy obliczaniu odpisu na Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny przez podmiot będący jednocześnie sprzedawcą i odbiorcą energii, należy uwzględnić przychody uzyskiwane przez ten podmiot z instrumentów finansowych związanych ze sprzedażą energii, jeżeli w danej umowie sprzedaży energii występuje on jako odbiorca energii i zużywa powyższą energię na własne potrzeby, czy jednak uzyskana kwota (przychód) powinna pomniejszyć jego koszty przy obliczaniu odpisu?
Z wyrazami szacunku
Katarzyna Ueberhan
Posłanka na Sejm RP