w sprawie stanowiska Rzeczypospolitej Polskiej wobec propozycji prezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki dotyczącej Strefy Gazy oraz działań Rzeczypospolitej Polskiej związanych z prawem międzynarodowym w kontekście narodu palestyńskiego
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 25-04-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8344 Pani Poseł Marceliny Zawiszy i Pana Posła Adriana Zandberga w sprawie stanowiska Rzeczypospolitej Polskiej wobec propozycji prezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki dotyczącej Strefy Gazy oraz działań Rzeczypospolitej Polskiej związanych z prawem międzynarodowym w kontekście narodu palestyńskiego, uprzejmie informuję, co następuje.
Ad 1. Polska utrzymuje stosunki dyplomatyczne z Palestyną, tym samym uznaje jej podmiotowość międzynarodową. Co więcej, Polska opowiada się konsekwentnie za rozwiązaniem dwupaństwowym konfliktu bliskowschodniego, gwarantującego Palestynie suwerenność państwową zgodnie z aktami prawa międzynarodowego, w tym rezolucjami Rady Bezpieczeństwa Nardów Zjednoczonych. Uznajemy, że uregulowanie konfliktu powinno zapewnić bezpieczeństwo, wolność, możliwość rozwoju i dobrosąsiedzkich stosunków Palestyny z Izraelem i innymi państwami regionu.
Ad 2. Polska jest zobowiązana do współpracy z MTK w zakresie wykonania tych nakazów.
Ad 3. Działania organów państwa polskiego podejmowane są na podstawie i w granicach obowiązującego prawa.
Ad 4. Jeśli chodzi o przyszłość państwa palestyńskiego, MSZ popiera rozwiązania zgodne z prawem międzynarodowym, lub wypracowane na podstawie konsensusu wszystkich zainteresowanych stron, a zwłaszcza samych Palestyńczyków.
Ad 5. Polska konsekwentnie od 2005 r. traktuje Palestynę jako obszar priorytetowy polskiej pomocy. Tylko w latach 2023-2024 Polska przekazała na rzecz Palestyny pomoc o wartości ponad 50 mln PLN głównie za pośrednictwem agencji ONZ (UNRWA, WFP, UNMAS, UNICEF i UNESCO), projektów polskiej współpracy rozwojowej oraz dostarczając dwie transze pomocy medycznej dla egipskich szpitali leczącym pacjentów z Gazy. Polscy eksperci są częścią misji WHO w Egipcie w zakresie ewakuacji medycznych i oczyszczania wody. W 2024 r. MSZ przekazał wpłaty dobrowolne do agencji ONZ (UNRWA, WFP, UNESCO) na rzecz działań humanitarnych dla Palestyńczyków - łącznie 17,4 mln PLN. Poza realizacją sześciu projektów wdrażanych przez polskie organizacje pozarządowe na terytorium Zachodniego Brzegu (8,9 mln PLN) oraz trzech projektów rozwojowych i jednego humanitarnego przez Przedstawicielstwo RP w Ramallah (0,5 mln PLN), MSZ zleciło dodatkowo realizację dwóch projektów pomocowych o łącznej wartości 3 mln PLN w Strefie Gazy.
Ad 6. Nie powstał jeszcze dokładny plan rekonstrukcji Gazy. Z pewnością będzie to wymagać szeregu czynności przygotowawczych. W obecnej sytuacji bezpieczeństwa naturalnym priorytetem dla Polski jest własne bezpieczeństwo i pomoc Ukrainie, w tym odbudowa tego kraju. Należy pamiętać, że Polska oraz Unia Europejska od lata były największymi donorami w zakresie pomocy humanitarnej i rozwojowej na Bliskim Wschodzie, regionie targanym konfliktami finansowanymi z pozaeuropejskich źródeł. Nasze zaangażowanie ma zatem ograniczony charakter. MSZ organizuje szkolenia dla palestyńskiej kadry dyplomatycznej. Kolejne odbędzie się w Warszawie i Krakowie, w kwietniu 2025 r. Ponadto, w ramach porozumienia dwustronnego przewidziano 5 stypendiów rocznie dla studentów z Palestyny na studia I stopnia. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego poinformowało o przyznaniu w 2024 r. kolejnych 5 stypendiów I stopnia dla Palestyńczyków poza pulą ujętą w MoU. Palestyńczycy mogą skorzystać też z innych ścieżek oferowanych przez NAWA, np. programu stypendialnego im. Banacha dla krajów rozwijających się lub programu Naukowcy w potrzebie.
Ad 7. Przewodniczenie Radzie UE nie stwarza odrębnych możliwości w tym zakresie. Procedury karne mające zastosowanie w tym przypadku wynikają prawa międzynarodowego.
Ad 8. MSZ organizuje i uczestniczy w debatach poświęconych sytuacji w strefie Gazy i na Zachodnim Brzegu. Dotyczy to praktycznie wszystkich forów wielostronnych, w tym ONZ, gdzie Polska popiera rezolucje nawołujące do stosowania międzynarodowego prawa humanitarnego. Apelujemy o to także w naszych kontaktach dwustronnych. Nasz wkład jest adekwatny do możliwości oraz własnych potrzeb związanych z bezpieczeństwem i koniecznością wspierania Ukrainy. Jedna z głównych poruszanych kwestii jest przyszłość UNRWA, jako kluczowej agencji ONZ, dystrybuującej pomoc humanitarną w Gazie oraz wspierającej uchodźców palestyńskich na BW od 1949 roku. Polska silnie opowiada się za utrzymaniem mandatu tej organizacji. UNRWA jest też odbiorcą polskiej pomocy finansowej, która uległa dwukrotnemu zwiększeniu w 2024 r.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu