do ministra sprawiedliwości
w sprawie prawnego unormowania umowy franczyzy w polskim porządku prawnym
Zgłaszający: Krzysztof Habura
Data wpływu: 03-03-2025
Szanowny Panie Ministrze!
Rada Ministrów podczas posiedzenia w dniu 8 grudnia 2023 roku przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz ustawy – Prawo własności przemysłowej (UD506), po czym zaniechano kontynuacji procesu legislacyjnego. Projekt zakładał m.in. zmiany w ustawie Kodeks cywilny poprzez dodanie przepisów prawnych normujących umowę franczyzy.
Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy opracowanym przez resort sprawiedliwości: „Umowa franczyzy stanowi de lege lata umowę nienazwaną (nieuregulowaną w przepisach prawa prywatnego), a możliwość jej zawierania wynika ze statuowanej w Kodeksie cywilnym zasady swobody umów. Cechami konstytutywnymi zawieranych w obrocie gospodarczym umów franczyzy jest świadczenie jednej strony umowy (franczyzodawcy - FD) polegające na udzieleniu drugiej stronie umowy franczyzy (franczyzobiorcy - FB) zezwolenia na korzystanie z jego nazwy, firmy, godła, symboli, znaków towarowych, patentów, know-how, koncepcji i techniki prowadzenia działalności gospodarczej, z zobowiązaniem do udzielenia jej pomocy, w zamian za świadczenie drugiej strony (franczyzobiorcy) w postaci zobowiązania się do prowadzenia własnej działalności zgodnie ze wskazówkami organizatora sieci i do zapłaty wynagrodzenia. Polski Kodeks cywilny (ani inne ustawy z obszaru prawa prywatnego) nie regulują treści umowy franczyzy. Umowa franczyzy jest przedmiotem regulacji prawnych w niektórych państwach. W polskich warunkach umowa franczyzy stanowi podstawę prowadzenia działalności gospodarczej w wielu branżach. Według różnych raportów liczba osób zaangażowanych w sieci franczyzowe w Polsce przekracza ponad pół miliona osób. Ocenia się, że w Polsce w 2020 r. było dostępnych ponad 1300 różnych sieci franczyzowych. Rynek franczyzy w Polsce rozwija się i ma perspektywy dalszego wzrostu. Do Ministerstwa Sprawiedliwości wpłynęły informacje wskazujące na występujące w obrocie dysfunkcje systemów franczyzowych w istotny sposób wpływające na prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce. Informacje te były również przedmiotem doniesień i komentarzy medialnych”.
Potrzeba unormowania prawnego umowy franczyzy pozostaje nadal aktualna z punktu widzenia praktyki stosowania prawa oraz stosunków gospodarczych, zwłaszcza że z umów tych korzystają spółki Skarbu Państwa, a także spółki komunalne z udziałem jednostek samorządu terytorialnego.
Podczas wykonywania obowiązków poselskich zostałem zapoznany z problemem występującym w spółce komunalnej Agencja Rozwoju Regionalnego Arreks sp. z o.o. z siedzibą w Kleszczowie, której jedynym udziałowcem jest gmina Kleszczów. Spółka ta od 2007 roku jest związana z Polskim Koncernem Naftowym Orlen SA umową franczyzy dot. m.in. zakupu paliw, korzystania z kart flotowych, wykorzystywania znaków towarowych: ORLEN, VERVA, FLOTA, VITAY, sprzedaży na stacji paliw gotowych posiłków, artykułów spożywczych i przemysłowych dostarczanych przez ORLEN, jak również wizualizacją wewnętrzną i zewnętrzną, której kosztami wykonania i utrzymywania podmioty dzielą się w proporcjach. Realizacja umowy została zabezpieczona depozytem finansowym wpłaconym przez gminę Kleszczów.
Zawarta umowa franczyzy dobiega końca, zaś wobec faktu, że umowa franczyzy nie jest uregulowana w prawie polskim, gdyż jest to tzw. umowa nienazwana, stąd spółka, pomimo, że jest podmiotem prawa publicznego w rozumieniu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 roku (Dz. Urz. UE L 94 z 28.3.2014 r., str. 65), to nie może przeprowadzić postępowania w trybie ustawy o zamówieniach publicznych, jak i w trybie ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym na wybór franczyzodawcy. Spółka, jak i władze gminy nie są zainteresowane wyłonieniem jedynie dostawcy paliw, gdyż wskazane usługi dodatkowe świadczone na stacji paliw cieszą się zainteresowaniem i uznaniem mieszkańców, zaś spółka nie wyobraża sobie, aby z nich zrezygnować. Dodatkowo marka Orlen gwarantuje stabilność dostaw i bezpieczeństwo prawne dla spółki i władz gminy.
Stąd proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy resort sprawiedliwości kontynuuje prace mające na celu uregulowanie prawne umowy franczyzy w polskim porządku prawnym?
2. W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie 1 proszę o udzielenie odpowiedzi: Czy powstał już projekt ustawy w tym zakresie i kiedy będzie poddany konsultacjom społecznym?
Proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania w możliwie najkrótszym terminie, zgodnie z zasadami dotyczącymi interpelacji i zapytań poselskich.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Habura