Odpowiedź na interpelację nr 8467

w sprawie sytuacji na granicy polsko-niemieckiej i polsko-białoruskiej

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk

Warszawa, 01-04-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 8467 pana posła Mariusza Błaszczaka w sprawie sytuacji na granicy polsko-niemieckiej i polsko-białoruskiej, w oparciu m.in. o stanowisko Komendy Głównej Straży Granicznej (SG), uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

Z tytułu badań i hospitalizacji osób, które wbrew przepisom przekroczyły granicę z Białorusią, z budżetu SG zostało przekazane:

w 2021 r. ok. 1,044 mln zł,
w 2022 r. ok. 806 tys. zł,
w 2023 r. ok. 1,748 mln zł,
w 2024 r. ok. 1,464 mln zł.

Ponadto w placówkach Podlaskiego i Nadbużańskiego Oddziału SG zostały utworzone Nieetatowe Zespoły Interwencyjne o charakterze poszukiwawczo-ratowniczym. W skład ww. zespołów wchodzą m.in. funkcjonariusze posiadający kwalifikacje w zakresie udzielania pierwszej pomocy, a na ich wyposażeniu oprócz sprzętu wykorzystywanego do codziennej służby, znajdują się również specjalistyczne plecaki medyczne, nosze ratownicze i stazy.

Z pominięciem kosztów osobowych (personelu) wydatki na utrzymanie administrowanych przez SG strzeżonych ośrodków dla cudzoziemców w latach 2021-2024 wyniosły:

w 2021 r. – ok. 40 mln zł, z tego:

na utworzenie nowych miejsc pobytu cudzoziemców – ok. 11,5 mln. zł,
na utrzymanie ośrodków (energia, usługi komunalne, środki czystości, podatki, opłaty, remonty itp.) – ok. 11,2 mln zł,
na utrzymanie cudzoziemców (zakup żywności, usługi medyczne, zakup odzieży, środków higieny, usługi prania itp.) – ok. 17,3 mln zł;

w 2022 r. – ok. 24,3 mln zł, z tego:

na utworzenie nowych miejsc pobytu cudzoziemców – ok. 0,4 mln zł,
na utrzymanie ośrodków (energia, usługi komunalne, środki czystości, podatki, opłaty, remonty itp.) – ok. 7,5 mln zł,
na utrzymanie cudzoziemców (zakup żywności, usługi medyczne, zakup odzieży, środków higieny, usługi prania itp.) – ok. 16,4 mln zł;

w 2023 r. – ok. 30,2 mln zł, z tego:

na utrzymanie ośrodków (energia, usługi komunalne, środki czystości, podatki, opłaty, remonty itp.) – ok. 11,3 mln zł,
na utrzymanie cudzoziemców (zakup żywności, usługi medyczne, zakup odzieży, środków higieny, usługi prania itp.) – ok. 18,9 mln zł;

w 2024 r. – ok. 31,2 mln zł, z tego:

na utrzymanie ośrodków (energia, usługi komunalne, środki czystości, podatki, opłaty, remonty itp.) – ok. 8,4 mln zł,
na utrzymanie cudzoziemców (zakup żywności, usługi medyczne, zakup odzieży, środków higieny, usługi prania itp.) – ok. 22,7 mln zł.

Na ośrodki prowadzone przez szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w latach 2021-2024, w których przebywali cudzoziemcy ubiegający się o ochronę międzynarodową w RP, wydatkowano:

Rok	Koszty pobytu w ośrodkach	Średnia liczba cudzoziemców korzystających ze świadczeń w ośrodkach
2021	35 364 653,50 zł	972 osoby
2022	31 619 521,10 zł	829 osób
2023	27 653 770,10 zł	631 osób
2024	35 706 238,32 zł	796 osób

Odnośnie do pytania o „organizacje pozarządowe mające obecnie prawo działalności w strefie przygranicznej“, należy zauważyć, że w prawie krajowym nie funkcjonuje pojęcie strefy przygranicznej. Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej^[1] definiuje strefę nadgraniczną. Pojęcie strefy przygranicznej zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 2 rozporządzenia (WE) nr 1931/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego przepisy dotyczące małego ruchu granicznego na zewnętrznych granicach lądowych państw członkowskich i zmieniającego postanowienia Konwencji z Schengen^[2] jako strefa, która nie sięga dalej niż 30 kilometrów od granicy.

Jeśli intencją pana posła było zapytanie o objęty czasowym zakazem przebywania określony obszar w strefie nadgranicznej, przyległy do granicy państwowej z Republiką Białorusi, wprowadzony (przedłużony) rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 marca 2025 r.^[3], czyli o tzw. „strefę buforową“, to zezwolenie na przebywanie na czas określony i na określonych zasadach wydaje komendant właściwej placówki SG imiennie osobom, a nie organizacjom. Według złożonych dobrowolnie we wnioskach deklaracji, ze stanem na 17 marca 2025 r., zezwolenia posiadały osoby z organizacji „Lekarze bez Granic“.

Ponadto uprzejmie informuję, że organizacje pozarządowe nie mają prawa wydawania poleceń patrolom przy granicy z Białorusią. Straż Graniczna podejmuje działania na podstawie i w granicach przepisów prawa, w celu realizacji zadań ustawowych formacji, w sposób dostosowany do okoliczności.

Nadmieniam, że w ochronie granicy państwowej z Białorusią służbę pełni ok. 3,2 tys. żołnierzy Sił Zbrojnych RP (dane na 18 marca 2025 r.). Odpowiedź na pytanie o plany ograniczania zaangażowania Wojska Polskiego pozostaje we właściwości Ministerstwa Obrony Narodowej.

Na zakończenie pragnę dodać, że poruszana w niektórych mediach kwestia „przewożenia cudzoziemców przez granicę RFN“ dotyczy niewpuszczania osób, które nie mają prawa wjazdu na terytorium Niemiec, i jest związana z wprowadzonym przez Niemcy tymczasowym przywróceniem kontroli granicznej.

Z terytorium Niemiec cudzoziemcy są przekazywani do Polski także w ramach procedury dublińskiej oraz readmisji. Należy jednak wskazać, że w 2024 roku do Polski zostało przekazanych o wiele mniej cudzoziemców w obu procedurach, niż w roku 2023.

Z poważaniem

z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Dz. U. 2025 poz. 184.

^[2] Dz. Urz. UE. L 2006 nr 405 str. 1, z późn. zm.

^[3] W sprawie wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białorusi, Dz. U. 2025 poz. 281.