w sprawie realizacji Porozumienia o współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą podpisanego w dniu 8 lipca 2024 r.
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 14-04-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8550 Pana Posła Przemysława Wiplera w sprawie realizacji Porozumienia o współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą podpisanego w dniu 8 lipca 2024 r., uprzejmie informuję, co następuje.
Polsko–ukraińskie porozumienie o współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa nie jest umową międzynarodową w rozumieniu ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych, lecz porozumieniem niewiążącym prawnie, i jako takie nie tworzy zobowiązań finansowych dla stron. Stanowiło ono wyraz woli politycznej rządów obu krajów do kontynuacji i pogłębienia współpracy w obliczu agresji rosyjskiej oraz było gestem solidarności z państwem ukraińskim zaatakowanym przez Rosję z pogwałceniem podstawowych zasad prawa międzynarodowego określonych w Karcie Narodów Zjednoczonych i wynikających z prawa zwyczajowego. Porozumienie wynika z uzgodnień poczynionych w ramach Wspólnej Deklaracji G7 w sprawie wsparcia Ukrainy przyjętej w Wilnie 12 lipca 2023 r., do której Polska przystąpiła w styczniu 2024 r. Porozumienie nie przewiduje ustanowienia mechanizmów jego monitorowania (w przypadku porozumienia niewiążącego prawnie nie jest to na ogół praktykowane). Okazją do przeglądu wypełniania zapisów dokumentu są spotkania wysokiego szczebla i konsultacje eksperckie – wg porozumienia obie strony deklarują wolę ich kontynuowania w obszarach, które uznają za obopólnie korzystnie i uzasadnione rozwojem sytuacji międzynarodowej. Konsultacje takie stwarzają także pole do dialogu dotyczącego ew. trudności lub problemów. Polityczny, a nie prawnie wiążący charakter dokumentu sprawia, że ewentualne podejmowanie działań stojących w sprzeczności z zapisami porozumienia podlega ocenie politycznej; nie ma potrzeby powoływania w związku z tym dodatkowych mechanizmów. Nie identyfikujemy problemów wypływających sensu stricto z realizacji porozumienia. Utrudnienia we współpracy Polska-Ukraina wynikają z prowadzenia agresji Federacji Rosyjskiej przeciw Ukrainie. Ryzyka związane z tym faktem są monitorowane – w razie konieczności podejmowane są odpowiednie decyzje dotyczące korekt współpracy. Z oczywistych względów, za najważniejszą część porozumienia z lipca 2024 r. należy uznać współpracę obronną i wojskową oraz kontynuację wsparcia wojskowego na rzecz Sił Zbrojnych Ukrainy w celu zwiększenia ich zdolności obronnych, a także zwiększenia interoperacyjności z NATO. Pomoc Ukrainie wzmacnia bezpieczeństwo Polski i europejskie. Polska pomoc obejmuje wsparcie donacyjne, szkoleniowe i logistyczne. Obejmuje projekty dwustronne, jak i inicjatywy wielostronne - w ramach UE, NATO i koalicji chętnych (np. Grupa Kontaktowa ds. Wsparcia Ukrainy – Ukraine Defence Contact Group). Polska jest zaangażowana w działania NATO dot. wsparcia bezpieczeństwa i szkolenia dla Ukrainy, w tym rozpoczęte w wyniku decyzji podjętej przez sojuszników na szczycie w Waszyngtonie w lipcu 2024 r. NSATU (NATO Security Assistance and Training for Ukraine). Polska gości na swoim terytorium Połączone Centrum Analiz, Szkolenia i Edukacji NATO-Ukraina (NATO-Ukraine Joint Analysis, Training and Education Centre, JATEC). Należy przy tym podkreślić, że od rozpoczęcia pełnoskalowej agresji rosyjskiej przeciw Ukrainie w lutym 2022 r. MON – w ramach donacji sprzętu wojskowego na rzecz Sił Zbrojnych Ukrainy – przekazało 45 pakietów pomocy o wartości przekraczającej ok. 3,3 mld EUR i kontynuuje to wsparcie, mając na względzie zachowanie potencjału bojowego Sił Zbrojnych RP. W najbliższym czasie planowany jest transfer kolejnej donacji dla Sił Zbrojnych Ukrainy. Porozumienie jest oparte na podstawowym założeniu, że warunkiem powrotu bezpieczeństwa w sąsiedztwie Polski jest odbudowa Ukrainy po konflikcie zbrojnym z Rosją jako państwa przyjaznego, zintegrowanego z Unią Europejską, sprawnego, respektującego zasady rządów prawa i demokracji. Polsko-ukraińska współpraca sektorowa ma sprzyjać realizacji tych celów. W zakresie zwalczania dezinformacji strona polska współpracowała ze stroną ukraińską w ramach formatu Ukraine Communications Group (UCG) oraz poprzez kontakty i wymianę informacji między placówkami dyplomatycznymi. Wspólne działania skupiały się m.in. na wsparciu komunikacyjnym Ukrainy w państwach Globalnego Południa oraz koordynacji zadań mających na celu przeciwdziałanie obcej ingerencji i manipulacji w środowisku informacyjnym. W odniesieniu do pomocy humanitarnej, polskie wsparcie obejmuje wielowymiarowe działania. W 2022 r. polskie działania na rzecz wsparcia Ukrainy osiągnęły rekordowy poziom ok. 11,2 mld PLN, co było związane również z odpowiedzią Polski na kryzys migracyjny wywołany atakiem Rosji na Ukrainę (w 2023 r. pomoc humanitarna dla Ukrainy wyniosła 6,5 mld PLN spadek wartości wsparcia w kolejnych latach wynikał m.in. z braku możliwości kwalifikowania pomocy dla uchodźców ukraińskich w Polsce przebywających powyżej roku jako wsparcia humanitarnego). Dane za 2024 r. nie są jeszcze pełne. Budżet MSZ na 2025 r. przeznaczony na współpracę rozwojową jest na podobnym poziomie jak w 2024 r. Ukraina pozostanie państwem priorytetowym, na wspieranie którego będą w dalszym ciągu przeznaczane znaczne środki. Wsparcie dla naszego wschodniego sąsiada jest motywem przewodnim prezydencji w Radzie UE. Spośród innych działań realizowanych od dłuższego czasu, o których wspomina porozumienie z 8 lipca 2024 r., należy wymienić działania pomocowe, jak i systemowe, skierowane na integrację społeczną i zawodową ukraińskich uchodźców w Polsce, zapewniające dostęp do usług socjalnych oraz świadczeń społecznych, których podstawą jest Ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r., poz. 167, z późn. zm.). MRPiPS wdrażało również inicjatywy dot. wsparcia dzieci z pieczy zastępczej ewakuowanych z Ukrainy, w tym ich relokację z ośrodków zbiorowego zakwaterowania do domów rodzinnych. Ogółem relokowano do domów rodzinnych ponad 260 dzieci z ukraińskiej instytucjonalnej pieczy zastępczej. Trwały też prace na rzecz tworzenia ukraińskim rodzinom zastępczym możliwości przyjmowania dzieci z ukraińskiej pieczy zastępczej ewakuowanych z Ukrainy do Polski (projekt „Nadzieja”). Podobnie jak w innych obszarach, współpraca dotycząca zwalczania przestępczości, w tym zorganizowanej oraz dotycząca ograniczania ryzyka nielegalnej migracji i innych przestępstw transgranicznych, realizowana jest co do zasady w ramach obowiązujących umów szczegółowych regulujących obszary współpracy właściwe dla organów ścigania (5 marca 2025 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę w sprawie udzielania zgody na podpisanie nowej Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Gabinetem Ministrów Ukrainy o współpracy w zwalczaniu przestępczości, która zastąpi umowę z 1999 r., o czym wspominało porozumienie). Realizowano również – w ramach programu MSZ Polska Pomoc – programy dot. ochrony ludności cywilnej, np. wsparcie systemów ochrony ludności i zwalczania zagrożeń CBRN oraz wsparcie techniczne i szkoleniowe. Zgodnie z wieloletnimi priorytetami, w celu ograniczania ryzyka nielegalnej migracji i innych przestępstw transgranicznych, angażowaliśmy się w odbudowę potencjału SG Ukrainy, pomoc objęła także wsparcie sprzętowe zapewnianie przez policję. Przygotowując się do fazy odbudowy pokonfliktowej, MRiT, wspólnie z PAIH, organizacjami otoczenia biznesu, regionalnymi agencjami rozwoju, izbami gospodarczymi (w tym z Polsko-Ukraińską Izbą Gospodarczą, Międzynarodowym Stowarzyszeniem Polskiego Biznesu na Ukrainie) i innymi organizacjami przedsiębiorców, przeprowadził kilkanaście szkoleń, warsztatów lub prezentacji dotyczących możliwości udziału przedsiębiorców w zamówieniach publicznych organizacji jako jednej z form ekspansji zagranicznej, ze szczególnym uwzględnieniem udziału w procesie odbudowy Ukrainy. Kolejne szkolenia zaplanowano na 2025 r. Rząd RP – wraz z partnerami międzynarodowymi – będzie również wspierał działania na rzecz wypracowania trwałego i kompleksowego porozumienia pokojowego kończącego konflikt zbrojny wywołany przez Rosję. Zamierza również odgrywać ważną rolę w odbudowie Ukrainy jako silnego, suwerennego i niepodległego państwa zakotwiczonego w wartościach europejskich i mającego pełne prawo do realizacji swoich aspiracji transatlantyckich. Odpowiedź MSZ na interpelację uwzględnia wkłady otrzymane z poszczególnych resortów w odpowiedzi na kwerendę dotyczącą realizacji Porozumienia o współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu