do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie stawek stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym
Zgłaszający: Wojciech Szarama
Data wpływu: 10-03-2025
Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. 2002 nr 23 poz. 398, 2003 nr 23 poz. 337, 2004 nr 12 poz. 182, 2005 nr 16 poz. 263, nr 42 poz. 556, nr 66 poz. 912, nr 76 poz. 1062, 2006 nr 15 poz. 194 oraz 2007 nr 23 poz. 253) kieruję do Pana Ministra interpelację w sprawie stawek stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym.
We wrześniu ubiegłego roku złożyłem interpelację w sprawie podniesienia stawki stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym. W otrzymanej odpowiedzi uzyskałem zapewnienie, iż kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń w całym systemie szkolnictwa wyższego i nauki jest dla ministra nauki niezwykle istotna.
Pod koniec stycznia br. w przestrzeni publicznej pojawiła się informacja Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, z której wynikało, że stypendia doktoranckie, a tym samym również płace w szkolnictwie wyższym, zostaną na początku 2025 roku podniesione o 5%, z datą wsteczną od 1 stycznia 2025 i z wyrównaniem. Proponowana podwyżka była jedynie minimalna, zaproponowano bowiem zaledwie waloryzację o wskaźnik inflacji wynoszący 5%, ale nawet taka waloryzacja została przez środowisko doktorantów uznana za lepszą niż jej brak oznaczający faktyczne obniżenie realnego poziomu stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym. Niestety w dniu 20 lutego br. ministerstwo poinformowało, iż nowelizacja ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce została wycofana z prac legislacyjnych. Jak przekazała mediom pani Edyta Wyrodek z zespołu prasowego biura ministra nauki: Minimalna wysokość stypendium doktoranckiego uzależniona jest od wysokości minimalnego wynagrodzenia profesora w uczelni publicznej. Obecnie nie są prowadzone prace legislacyjne w kierunku podwyższenia tej kwoty. Ponadto w informacji przekazanej mediom Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wskazało, że po dodatkowych analizach, na ten moment nie planuje się powiązania wysokości stypendium doktoranckiego z wysokością minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wydaje się kluczowe, aby stypendium doktoranckie było nadal powiązane wyłącznie z wynagrodzeniem profesora. W kontekście pytania dotyczącego powiązania stypendium doktoranckiego z wysokością płacy minimalnej należy wskazać na negatywne stanowisko ministra finansów, który wskazał, „że kategoria minimalnego wynagrodzenia – z uwagi na swój szczególny charakter – nie może pełnić roli miernika do ustalania wysokości innych świadczeń oraz prawa do ubiegania się o świadczenia. Minimalne wynagrodzenie za pracę stanowi dolną granicę wynagrodzenia, poniżej której nie może być wynagradzany pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie należy zatem zakładać i stosować relacjonowania przyjmowanych rozwiązań do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, gdyż takie działanie powodować będzie automatyzm w podwyższaniu wydatków, co nie może być zaakceptowane w kontekście efektywnego wydatkowania środków publicznych“[1].
Jak oceniają kontaktujący się ze mną doktoranci: „Powyższe informacje są szokujące w zestawieniu z niedawnymi deklaracjami pana premiera o wsparciu dla inwestycji i nauki. Nie jest możliwe równocześnie deklarować wsparcie dla nauki i rozwoju kraju, a równocześnie zablokować nawet nie podwyżki, ale też zwykłą inflacyjną waloryzację stypendiów doktoranckich o wskaźnik inflacji“.
Problemem, na jaki zwracają uwagę doktoranci, jest także fakt niemożności rozdysponowania przez rektorów uczelni kwot przyznanych na minimalne, 5%, podwyżki płac. Jak wskazują przedstawiciele środowiska akademickiego, podwyżki zarówno stypendiów doktoranckich, jak i płac większości pracowników na uczelniach wyższych, zależą od nowelizacji rozporządzenia o minimalnym wynagrodzeniu zasadniczym profesora, od którego są uzależnione nie tylko stypendia, ale też większość płac na uczelniach. Takie rozporządzenie, niestety, jak dotąd nie zostało przez ministerstwo wydane.
Reasumując powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedź na pytania:
Z poważaniem
Wojciech Szarama
Poseł na Sejm RP
[1] Chojnowska Ada, Ministerstwo Nauki nie zostawia złudzeń. „Nie prowadzimy prac nad zwiększeniem stypendium doktoranckiego“, https://lovekrakow.pl/aktualnosci/ministerstwo-nauki-nie-zostawia-zludzen-nie-prowadzimy-prac-nad-zwiekszeniem-stypendium-doktoranckiego_60376.html.