Interpelacja nr 8585

do ministra spraw wewnętrznych i administracji

w sprawie rządowego poradnika bezpieczeństwa dla obywateli

Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka, Marek Jakubiak

Data wpływu: 10-03-2025

Szanowny Panie Premierze,

w obliczu rosnącego napięcia geopolitycznego, niestabilności na wschodzie Europy oraz realnych zagrożeń związanych z możliwością eskalacji konfliktu rosyjsko-ukraińskiego, kwestia przygotowania obywateli na sytuacje kryzysowe staje się kluczowym elementem polityki bezpieczeństwa narodowego.

Rząd zapowiedział dystrybucję drukowanego Poradnika kryzysowego, który ma trafić do każdego polskiego gospodarstwa domowego. Inicjatywa ta jest krokiem w dobrą stronę, jednak rodzi liczne wątpliwości co do jej zakresu, skuteczności i formy realizacji.

W przeszłości wielokrotnie podkreślano, że społeczeństwo obywatelskie odgrywa kluczową rolę w systemie bezpieczeństwa państwa. Współczesne zagrożenia – zarówno wojenne, jak i cybernetyczne – wymagają kompleksowego przygotowania ludności cywilnej. Jednak dotychczasowe doświadczenia z rządowymi inicjatywami edukacyjnymi w tym zakresie pokazują, że wiele z nich kończy się na powierzchownych, niewystarczających działaniach, które nie odpowiadają na realne potrzeby społeczne.

Już w 2022 roku Rządowe Centrum Bezpieczeństwa przygotowało poradnik: Bądź gotowy – poradnik na czas kryzysu i wojny (https://www.gov.pl/web/rcb/badz-gotowy--poradnik-na-czas-kryzysu-i-wojny), który zawierał szeroki zakres informacji, w tym dotyczących przygotowania schronienia, magazynowania żywności, zachowania w razie ataku oraz podstawowych zasad pierwszej pomocy. Tymczasem obecny projekt przewiduje dystrybucję zaledwie kilkunastostronicowej broszury, co rodzi pytania o jej wartość merytoryczną oraz zasadność ponoszenia kosztów przygotowania, druku i dystrybucji, skoro istnieją już bardziej rozbudowane materiały.

Współczesna edukacja w zakresie bezpieczeństwa wymaga innowacyjnych i interaktywnych rozwiązań, a nie wyłącznie drukowanej broszury. W dobie powszechnej cyfryzacji oraz dostępu do technologii informacyjnych oczywistym krokiem powinno być stworzenie elektronicznej wersji poradnika, uzupełnionej o interaktywne narzędzia edukacyjne – quizy, filmy instruktażowe czy aplikację mobilną, która mogłaby na bieżąco aktualizować informacje i powiadamiać obywateli o zagrożeniach.

Dodatkowo kluczową rolę w systemie bezpieczeństwa powinni odgrywać urzędnicy państwowi – to oni są odpowiedzialni za podejmowanie decyzji w sytuacjach kryzysowych. Z tego względu należałoby rozważyć obowiązkowe szkolenie i egzamin z obrony cywilnej dla pracowników administracji państwowej, aby zapewnić ich rzeczywistą gotowość do działania w momencie zagrożenia.

Dlatego też pojawiają się poważne pytania o realną skuteczność tej inicjatywy:

1. Czy rządowy poradnik bezpieczeństwa nie jest jedynie propagandową broszurą, zamiast realnego narzędzia edukacyjnego?

2. Dlaczego nie zdecydowano się na opracowanie bardziej kompleksowego systemu edukacyjnego uzupełnionego o wiedzę z zakresu obrony cywilnej, który obejmowałby interaktywne materiały i szkolenia?

3. Czy rząd zamierza rzeczywiście przygotować Polaków na potencjalne zagrożenia, czy jedynie stworzyć pozory działania?

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

I. Zakres i wersja elektroniczna

1. Czy poradnik bezpieczeństwa będzie dostępny w formie elektronicznej, na przykład na dedykowanej stronie internetowej i jako aplikacja mobilna?
2. Czy przewidziano możliwość regularnej aktualizacji tego dokumentu w wersji online?

II. Interaktywne narzędzia edukacyjne

1. Czy rząd planuje uruchomienie strony internetowej lub platformy edukacyjnej, gdzie obywatele mogliby przetestować swoją wiedzę na temat sytuacji kryzysowych i obrony cywilnej?
2. Czy będą dostępne kursy, quizy lub filmy instruktażowe, które pomogą w przyswajaniu wiedzy?

III. Poradnik a szkolenie z obrony cywilnej

1. Czy władze rozważają uzupełnienie poradnika o elementy praktycznego szkolenia z zakresu obrony cywilnej, np. obowiązkowe kursy pierwszej pomocy, ewakuacji czy zachowania w sytuacji zagrożenia wojennego?
2. Czy wprowadzenie takiego szkolenia byłoby obowiązkowe dla pracowników zatrudnionych przez państwo? Jeśli tak, jakie instytucje miałyby nadzorować ten proces?

IV. Kwestia treści poradnika

1. Czy nowy poradnik będzie zawierał informacje już opracowane w 2022 roku w publikacji Rządowego Centrum Bezpieczeństwa pt. Bądź gotowy – poradnik na czas kryzysu i wojny?
2. Jeśli tak, to czy będzie on rozwinięciem tych treści, czy jedynie ich skróconą wersją?
3. Jeśli nie, dlaczego rząd nie zdecydował się na rozszerzenie i aktualizację istniejącego poradnika zamiast tworzenia nowego?

V. Forma przekazu

1. Czy uproszczona forma drukowana w ocenie Pana Premiera rzeczywiście spełni swoje zadanie w zakresie edukacji i podnoszenia świadomości obywateli?

Zamiast ograniczać się do powierzchownej broszury, Polska powinna stworzyć kompleksowy system edukacji kryzysowej, obejmujący szkolenia, platformy e-learningowe i system obowiązkowej certyfikacji dla urzędników i chętnych obywateli. Tylko takie działania zapewnią rzeczywiste przygotowanie na zagrożenia, zamiast działań pozornych, które jedynie imitują troskę o bezpieczeństwo Polaków.

Liczę na szczegółowe odpowiedzi na powyższe pytania oraz na przedstawienie przez rząd strategii zapewnienia realnego bezpieczeństwa obywateli.