Interpelacja nr 8601

do ministra przemysłu

w sprawie sytuacji w Zakładach Mechanicznych Bumar-Łabędy SA w Gliwicach

Zgłaszający: Andrzej Tomasz Zapałowski

Data wpływu: 12-03-2025

Szanowny Panie Ministrze,

z informacji, jakie otrzymuję jako poseł na Sejm RP i jednocześnie członek sejmowej Komisji Obrony Narodowej, wyłania się bardzo niepokojący obraz sytuacji bieżącej oraz perspektyw dalszego funkcjonowania jednego z istotniejszych zakładów w polskim systemie produkcji zbrojeniowej. Szczególnie, że za naszą wschodnią granicą dalej trwa konflikt zbrojny, a Polska w ramach pomocy dla Ukrainy wysyła kolejne sztuki broni pancernej z rodziny T-72 (T-72 M, T-72 M1, PT-91 Twardy), tym samym zmniejszając liczbę w pełni sprawnych pojazdów bojowych będących w zasobach polskich Sił Zbrojnych. Obecny czas to ostatnia chwila na działania nacechowane zwiększeniem potencjału obronnego, w szczególności w oparciu o krajowe możliwości produkcyjne.

W ocenie osób, z którymi rozmawiałem, obecny 72-letni prezes, który miał być dwukrotnie odwoływany z spółek Skarbu Państwa za fatalne wyniki, nie ma pomysłu, co dalej z firmą, a za 2 lata skończy się kontrakt na modernizacje czołgów Leopard i co dalej z zamówieniami dla firmy?

Z danych podawanych załodze wynika, że prezes nie ma wiedzy, w którą stronę ma iść spółka. Jednego dnia mówi o KTO, drugiego - o armatohaubicy Krab, następnie, że jednak Krab nie jest im potrzebny. Jeżeli do tej pory środki na nową linię produkcyjną nie są ściągnięte i nie został przeprowadzony aport, to za 2 lata zamiast wprowadzać nowy, ciężki sprzęt do produkcji ZM Bumar-Łabędy SA staną!

Otrzymuję informację o braku pieniędzy na bieżące wydatki (niezapłacone faktury), a co najgorsze w szybkiej perspektywie rysuje się ryzyko utraty płynności finansowej. Czy tak jest faktycznie, trudno mi to ocenić. Wyniki finansowe za 2024 r. są gorsze niż planowano na początku roku 2024. Ale to też wynika z opóźnienia sprzedaży, a więc brak sprzedaży to brak płynności, a dalej brak środków finansowych, przede wszystkim na części i pokrycie kosztów inwestycji, które już zostały zapoczątkowane, itd.

Realna staje się sytuacja zwolnień w spółce ze względu na brak dalszych zamówień, co przełoży się na brak pracy dla części załogi. W obecnej sytuacji międzynarodowej i potrzebach Wojska Polskiego taki stan jest nieakceptowalny.

Z przekazanych mi informacji wynika, że w okresie od września 2021 r. do czerwca 2024 r. zdecydowanie udało się poprawić w spółce wyniki finansowe. Jeszcze na koniec roku 2020 strata wynosiła -71,3 mln PLN (netto). W planach na koniec roku 2021 strata miała wynosić -20,6 mln PLN. Udało się jednak poprawić wynik poprzez wzmożoną modernizację i sprzedaż czołgów Leopard. Ostatecznie zamiast straty spółka na koniec roku 2021 osiągnęła zysk w wysokości +7,6 mln PLN.

Od momentu wejścia do zarządu spółki, tj. lata 2021-2022 (E. Szymańska, R. Czempik), spółka doprowadziła do ugody z Agencją Uzbrojenia, wynegocjowała nowe stawki za modernizację Leopardów oraz wydłużyła termin realizacji całego kontraktu do 2027 r. Znacznie przyspieszyła też realizację kontraktu na modernizację czołgów Leopard 2A4 do wersji 2PLM1. Na koniec roku 2021 oddanych było 25 czołgów, na koniec roku 2022 – 44 szt., a na koniec roku 2023 – 64 szt.

W końcu roku 2022 osiągnięto już przychody na poziomie 626,2 mln PLN, zysk ze sprzedaży wynosił 170,6 mln PLN, a zysk netto 82,2 mln PLN.

W ciągu 2 lat ówczesny zarząd zmniejszył stratę z lat ubiegłych o ok. 140 mln PLN i planował pokryć ją w całości w połowie roku 2025.

Kapitały własne na koniec roku 2021 wynosiły -82 mln PLN, w roku 2022 wynosiły -2,24 mln PLN, a na koniec roku 2023 odnotowano już dodatnie kapitały własne w wysokości 79,98 mln PLN.

Porównanie finansów spółki w latach 2020, 2021, 2022, 2023 w formie tabelarycznej:

1. Krab

Decyzją poprzedniego rządu spółka otrzymała dofinansowanie w wysokości 850 mln PLN na przygotowanie i uruchomienie dodatkowej linii produkcji armatohaubic Krab celem zwiększenia potencjału produkcyjnego do 100 szt. rocznie (pierwsza linia działa w HSW SA). Dofinansowanie to zostało podpisane na targach MSPO we wrześniu 2023 przez premiera M. Morawieckiego i ówczesnego prezesa PGZ SA S. Chwałka. Z posiadanych informacji wynika, że PGZ SA chce je przekazać do ZM Bumar-Łabędy SA, ale obecny prezes zarządu spółki jakoś nie kwapi się do podjęcia działań w tym zakresie. Brak aktualizacji biznesplanu, poprzednia aktualizacja harmonogramu, jaka została przekazana do PGZ (08.2024 lub 09.2024), delikatnie rzecz ujmując, w ocenie osób z otoczenia firmy została „skopana”. Spółka została zobowiązana do przedstawienia nowego biznesplanu do końca listopada 2024 r.

Drugim równie istotnym elementem Programu Krab jest wniesienie aportem do spółki hal stanowiących własność Skarbu Państwa, a zlokalizowanych na terenie ZM Bumar-Łabędy SA. W tym przypadku na koniec ubiegłego roku temat również nie został załatwiony.

2. Infrastruktura

Na ten moment realizowane są inwestycje, które zostały zainicjowane jeszcze przez poprzedni zarząd. Obecnie nowy zarząd pod przewodnictwem Prezesa Krzyszkowskiego nie prowadzi żadnych nowych postępowań celem dalszej realizacji założonych planów inwestycyjnych, co stanowi duże zagrożenie dla planów związanych z ulokowaniem w spółce nowoczesnych linii produkcyjnych czy też serwisowych.

3. Produkcja

Zadania produkcyjne za rok poprzedni (2024) zostały zrealizowane w następujący sposób:

1) czołgi PT-91 – remont główny pojazdów i ich sprzedaż zakończono terminowo, tj. do końca listopada 2024 r.,

2) czołgi L2PLM1 (modernizacja czołgów Leopard 2A4) na rok 2024 zaplanowano w planie sprzedaży 17 szt. modernizacji, obecny zarząd zgłosił, że nie jest w stanie wykonać 17 szt. i na koniec roku zadeklarował sprzedaż 14 szt. - ostatecznie wykonano modernizację 12 szt. czołgów,

3) wozy zabezpieczenia technicznego (WZT) z planowanych 4 szt. w terminie (do końca listopada) wykonano 3 szt., ostatnią sztukę sprzedano w grudniu.

4. Zasoby ludzkie

Na koniec roku 2023 zatrudnienie w Zakładach Mechanicznych Bumar-Łabędy SA oscylowało w granicach 880 osób. W roku 2024 planowano zwiększyć zatrudnienie do ok. 930 osób, a w dłuższej perspektywie w związku z planowanym uruchomieniem dodatkowej linii inwestycyjnej (produkcja armatohaubic Krab) zatrudnienie miało być zwiększone do około 1200-1300 osób.

Niestety mam sygnały o nieprzedłużaniu umów z pracownikami, szczególnie pionu technicznego, ale również produkcji. Sytuacja ta, o zgrozo, jest wykorzystywana do czyszczenia firmy z osób, które nie pasują obecnemu prezesowi i są utożsamiane z poprzednim zarządem. Osoby nowe, a co najważniejsze młode, które przyszły do firmy, wykazywały się dużą wiedzą i umiejętnościami. Nieraz przerastały dotychczasowych pracowników. Niestety po 3 miesiącach (okres próbny) lub już po roku pracy umowy nie są im przedłużane. W efekcie zostają w większości „starzy” pracownicy, najczęściej w wieku przedemerytalnym, co nie wróży dobrze zastępowalności kadr w perspektywie kolejnych lat.

Pracownicy z uwagi na niepewną przyszłość i atmosferę w firmie (naprawdę dobrzy fachowcy) zaczynają sami uciekać z firmy (rozwiązują umowy). A w ocenie osób z otoczenia firmy takie sytuacje w najbliższym czasie mogą się jeszcze nasilić.

Niedopuszczalne jest, aby prezes(i) więcej czasu spędzał(li), analizując teczki personalne pracowników niż pochylając się nad kwestiami wprowadzenia nowych produktów, przygotowaniem warunków technicznych pod nowe inwestycje – co jest nieodzownym elementem przy pozyskaniu środków, które od paru miesięcy zalegają na koncie w PGZ (850 mln na drugą linię produkcji armatohaubic Krab).

W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy prawdą jest że prezes Krzyszkowski był wcześniej odwoływany za złe wyniki finansowe spółek którymi zarządzał (z informacji, jakie posiadam, wynika, że w 2009 r. został odwołany z funkcji prezesa spółki córki ZM Bumar-Łabędy”SA, a w 2016 roku sam podał się do dymisji z funkcji prezesa, aby zaraz potem tworzyć dla siebie nieistniejące wcześniej stanowisko pełnomocnika zarządu do spraw kontaktów z klientami strategicznymi (z tejże spółki także został zwolniony)?
2. Czy ZM Bumar-Łabędy SA mają zapewniony portfel zamówień na rok 2025 pozwalający wykorzystać potencjał techniczny i ludzki zakładu?
3. Jaka jest przygotowana ścieżka zamówień na lata 2026-2027, aby utrzymać potencjał techniczny i ludzki ZM Bumar-Łabędy SA?
4. Jaka jest kondycja finansowa ZM Bumar-Łabędy SA na koniec roku 2024 i po styczniu 2025 r.?
5. Czy prawdą jest, że spółce grozi utrata płynności finansowej w trakcie roku 2025?
6. Czy na bieżącej produkcji spółka ponosi stratę? Jeśli tak, to z czego ona wynika?
7. Czy prezes zarządu wystąpił do PGZ SA o uruchomienie środków na budowę linii produkcji armatohaubic Krab?
8. Czy nowy biznesplan na rok 2025 został złożony? Jeśli tak, to czy został przyjęty?
9. Czy procedury związane z aportem hal stanowiących własność Skarbu Państwa zostały zakończone?
10. Jakie są planowane kolejne inwestycje na lata 2025-2027?
11. Czy już realizowane inwestycje nie są zagrożone lub przesunięte w czasie z powodów finansowych?
12. Ile ostatecznie wykonano w roku 2024 modernizacji czołgów Leopard 2A4 do standardu L2PLM1?
13. Z jakich przyczyn była konieczność zmniejszenia liczy modernizowanych pojazdów Leopard 2A4?
14. Jakie skutki finansowe przyniosło zmniejszenie liczby modernizowanych pojazdów?
15. Czy na rok 2025 są zaplanowane/zapewnione zamówienia w miejsce zakończonego remontu czołgów PT-91?
16. Czy w związku z opóźnieniami w uruchomieniu linii do produkcji armatohaubic Krab w ZM Bumar-Łabędy SA strategia zatrudnienia uległa zmianom?
17. Czy z związku z tym następuje redukcja zatrudnienia, w tym nieprzedłużanie umów o pracę z pracownikami zatrudnionymi na czas określony?
18. Czy są prowadzone sprawy sądowe związane z rozwiązaniem umowy o pracę w związku z likwidacją stanowisk pracy?

Wszystkie te pytania są istotne z uwagi na konieczność rozbudowy polskiego przemysłu zbrojeniowego, a wspomniany zakład był przez dekady filarem polskiego przemysłu związanego z produkcja militarną.