w sprawie promocji używania wulgaryzmów w polskich szkołach
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz
Warszawa, 09-04-2025
Szanowny Panie Pośle,
uprzejmie informuję, że zakres treści nauczania i wychowania młodzieży w szkołach określa podstawa programowa kształcenia ogólnego. Programy nauczania i programy wychowawczo – profilaktyczne, realizowane przez nauczycieli w szkole, powinny być zgodne z treściami podstawy programowej. Treści nauczania z zakresu kształcenia językowego są obecne w podstawie programowej poszczególnych etapów edukacyjnych – od edukacji przedszkolnej po szkołę ponadpodstawową[1]. Na wszystkich zajęciach edukacyjnych, ale głównie z języka polskiego, doskonalone są umiejętności poprawnego mówienia oraz pisania zgodnego z zasadami ortografii oraz pisowni polskiej.
Zadaniem nauczyciela języka polskiego jest, m.in. rozwijanie umiejętności formułowania myśli, operowania bogatym słownictwem oraz wykorzystywania go do opisywania świata, oceniania postaw i zachowań ludzkich z zachowaniem zasad etyki i kultury języka.
Jednym z ważnych zadań edukacji polonistycznej w liceum ogólnokształcącym i technikum jest kontynuowanie kształcenia umiejętności świadomego posługiwania się językiem polskim.
Zgodnie z opisanymi warunkami i sposobem realizacji przedmiotu język polski kompetencje językowe warunkowane znajomością gramatyki języka, jego zasobu leksykalnego i stylistyki stanowią podstawę do rozwijania kompetencji komunikacyjnych. Świadomość sytuacji, w której odbywa się komunikacja i świadomość reguł, których wymaga komunikowanie się z otaczającym światem, nie tylko reguł gramatycznych, także zasad kultury języka, dla człowieka to podstawowa umiejętność we współczesnym świecie.
Założeniem podstawy programowej jest uwrażliwianie na piękno mowy ojczystej, wspomaganie rozwoju kultury językowej oraz doskonalenie umiejętności posługiwania się poprawną polszczyzną.
Niezależnie od powyższego, należy zauważyć, że konieczność dbania o poprawną polszczyznę w mowie i piśmie, ochronę języka polskiego przez wszystkie organy i instytucje publiczne oraz obywateli, wynika wprost z ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim[2]. Zgodnie z art. 3 ww. ustawy ochrona języka polskiego polega w szczególności na: dbaniu o poprawne używanie języka i doskonaleniu sprawności językowej jego użytkowników oraz na stwarzaniu warunków do właściwego rozwoju języka, jako narzędzia międzyludzkiej komunikacji, przeciwdziałaniu jego wulgaryzacji, szerzeniu wiedzy o nim i jego roli w kulturze, upowszechnianiu szacunku dla regionalizmów i gwar, a także przeciwdziałaniu ich zanikowi, promocji języka polskiego w świecie; wspieraniu nauczania języka polskiego w kraju i za granicą.
Instytucją opiniodawczo-doradczą w sprawach używania języka polskiego jest Rada Języka Polskiego przy Polskiej Akademii Nauk, która opracowuje także sprawozdania o stanie ochrony języka polskiego.
W sprawie wychowania młodzieży należy podkreślić, że szkoła wspomaga wychowawczą rolę rodziny i realizuje program wychowawczo-profilaktyczny, którego celem jest kształtowanie właściwych postaw uczniów w szkole, jak również poza terenem szkoły. Program wychowawczo-profilaktyczny uchwala rada rodziców w porozumieniu z radą pedagogiczną. W związku z powyższym, rodzice mają istotny wpływ na działania wychowawczo-profilaktyczne realizowane w szkole oraz na inne programy, projekty, przedsięwzięcia i inicjatywy.
Nadmieniam, w przypadku niewłaściwych zachowań uczniów sprawę należy zgłaszać bezpośrednio do wychowawcy, który posiada szeroki zakres rozwiązań wychowawczych. W zależności od ucznia, jego indywidualnej sytuacji życiowej, umiejętności funkcjonowania w społeczności szkolnej, wychowawca może zastosować adekwatną formę oddziaływania. Za bezpieczeństwo i działalność szkoły odpowiada dyrektor szkoły, który sprawuje jednocześnie nadzór pedagogiczny. Natomiast nadzór pedagogiczny nad szkołami sprawowany przez właściwego terytorialnie kuratora oświaty polega także na udzielaniu pomocy szkołom i placówkom.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu
[1] Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. poz. 996).
Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. poz. 1019).
[2] Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (T. j. Dz. U. z 2024 poz. 1556).