w sprawie uruchomienia przez Niemcy centrum deportacyjnego w Eisenhüttenstadt, zlokalizowanego tuż przy granicy z Polską
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 04-04-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 8665 pani poseł Magdaleny Filipek-Sobczak w sprawie uruchomienia przez Niemcy centrum deportacyjnego w Eisenhüttenstadt, zlokalizowanego tuż przy granicy z Polską, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że tworzenie ośrodków dla migrantów, w tym wspomnianego ośrodka w Eisenhüttenstadt, nie zmienia obowiązujących przepisów prawa Unii Europejskiej (EU), które regulują procedury przekazywania cudzoziemców składających wnioski o ochronę międzynarodową.
Przekazywanie migrantów między Republiką Federalną Niemiec (RFN) a Rzeczpospolitą Polską (RP) odbywa się na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (rozporządzenie Dublin III)[1] oraz Porozumienia między Rządami państw grupy Schengen i Rządem Rzeczypospolitej Polskiej o przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia z dnia 29 marca 1991 r. i Porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o współpracy w zakresie skutków wynikających z ruchów migracyjnych z dnia 7 maja 1993 r. (regulujące readmisję).
Realizując transfery osób w ramach procedur dublińskich oraz readmisji rząd RP działa wyłącznie na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Warto przy tym podkreślić, że we wszystkich przypadkach przekazywanie cudzoziemców następuje w wyznaczonym miejscu i czasie, co z kolei pozwala na właściwą reakcję oraz przygotowanie do przyjęcia danej osoby, a także zastosowanie odpowiednich procedur w odniesieniu do każdej z przyjętych osób.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji pozostaje w stałym kontakcie z partnerami z Niemiec odnośnie do m.in. problematyki ruchu migracyjnego na granicy polsko-niemieckiej. Straż Graniczna (SG) prowadzi intensywną i efektywną współpracę z organami odpowiedzialnymi za ochronę granicy i przeciwdziałanie nielegalnej migracji po stronie niemieckiej, w szczególności przez wspólne działania operacyjno-śledcze, analizę ryzyka i bieżącą wymianę informacji, a także realizowanie wspólnych patroli. Na mocy umów bilateralnych powstały wspólne polsko-niemieckie placówki w Ludwigsdorfie, Świecku, Pomellen i Tuplicach. Straż Graniczna stale monitoruje sytuację na granicy, tak aby nie dochodziło do żadnych incydentów związanych z przekazywaniem migrantów niezgodnie z obowiązującym prawem.
Odnosząc się do kwestii monitorowania liczby migrantów przekazywanych z Niemiec do Polski, uprzejmie informuję, że dane dotyczące przekazań dokonywanych na podstawie rozporządzenia Dublin III są gromadzone zarówno przez Urząd do Spraw Cudzoziemców (UDSC) oraz SG i zawierają informacje dotyczące narodowości, jak i statusu prawnego danego cudzoziemca. W ramach czynności związanych z realizacją przepisów ww. rozporządzenia UdSC dokonuje weryfikacji, zgodnie z obowiązującymi regulacjami, podstaw oraz spełniania warunków do przekazania cudzoziemca, w tym faktu uprzedniego złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce. Straż Graniczna realizuje czynności związane wyłącznie z praktycznym przekazaniem cudzoziemca na terytorium Polski.
Urząd do Spraw Cudzoziemców przeprowadza proces ustalenia odpowiedzialności za cudzoziemców na podstawie przepisów rozporządzenia Dublin III. Weryfikacja odpowiedzialności strony polskiej po otrzymaniu od innego państwa członkowskiego UE wniosku z ww. żądaniem odbywa się w drodze dokonania gruntownych sprawdzeń w użytkowanym przez UdSC systemie informatycznym „Pobyt“ w zakresie:
Ponadto, w procesie weryfikacji brany jest pod uwagę materiał dowodowy zgromadzony we wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej aplikanta oraz informacje i dowody przekazane przez wnioskujące państwo członkowskie UE. Po zgromadzeniu niezbędnych informacji i dogłębnym przeanalizowaniu kryteriów wyszczególnionych w rozporządzeniu Dublin III, strona polska, w przypadku ich występowania, wydaje decyzję pozytywną (akceptację) lub odrzuca, w postaci decyzji, żądanie innego państwa członkowskiego UE w przypadku braku występowania przesłanek dublińskich.
Państwo członkowskie UE, które otrzymało akceptację strony polskiej, dokonuje następnie ustaleń bezpośrednio z Komendą Główną SG, za pośrednictwem sieci poczty elektronicznej DubliNet, dotyczących terminu i sposobu przekazania cudzoziemców do Polski.
Przed przekazaniem zawróconych cudzoziemców, którzy nie mają prawa wjazdu na terytorium RFN, służby niemieckie z wyprzedzeniem informują o tym służby polskie, a w stosunku do każdej przekazywanej osoby SG dokonuje sprawdzenia statusu prawno-pobytowego, w szczególności w dostępnych systemach, i w zależności od wyniku podejmuje przewidziane prawem adekwatne czynności, wynikające z przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej[2] oraz ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach[3]. Po przeprowadzeniu czynności cudzoziemców najczęściej kieruje się do ośrodka recepcyjnego będącego w strukturach UdSC (jako osoby pozostające w procedurze o udzielenie ochrony międzynarodowej). Jednakże, w sytuacji gdy w sprawie zachodzą określone okoliczności wskazane w przepisach ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, osoba może zostać zatrzymana, a następnie umieszczona w strzeżonym ośrodku lub w areszcie dla cudzoziemców administrowanym przez SG. Postanowienie w tej sprawie wydaje sąd na wniosek organu SG. W przypadku powzięcia jakiejkolwiek informacji o tym, że dany cudzoziemiec może stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa wewnętrznego, podejmowane są adekwatne działania, w tym, po decyzji sądu, umieszczenie w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców.
Jednocześnie należy stwierdzić, że w wyniku kontroli wprowadzonych przez Niemcy niewpuszczane są do tego kraju osoby, które najczęściej mają legalny pobyt w Polsce, ale nie mogą przekraczać granicy. Są to przykładowo obywatele Ukrainy, którzy mają ważne karty pobytu w Polsce, ale nie mają ważnych paszportów. W takiej sytuacji niemieckie organa kontroli nie wpuszczają ich do Niemiec.
Ponadto warto zaznaczyć, że w 2024 r. nastąpił znaczący spadek przyjęć przez Polskę cudzoziemców przekazywanych przez inne państwa członkowskie Unii Europejskiej, w tym przez Republikę Federalną Niemiec, w porównaniu do roku 2023 oraz okresu sprzed pandemii Covid-19.
Przedstawiając powyższe, pragnę jednocześnie podkreślić, odnosząc się zarazem do kwestii ewentualnego wsparcia dla samorządów i społeczności lokalnych, że obecnie żadne okoliczności nie wskazują na możliwy wzrost liczby cudzoziemców przekazywanych do Polski w związku z realizacją procedur readmisyjnych i dublińskich przez właściwe organa w Niemczech. Ponadto należy zauważyć, że przedmiotowym procedurom podlegają wyłącznie cudzoziemcy, którzy przebywali wcześniej na terytorium RP, w związku z czym ich ponowne przyjęcie nie stanowi dodatkowego obciążenia.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. UE. L. 2013 nr 180 poz. 31.
[2] Dz. U. 2025 poz. 223 z późn. zm.
[3] Dz. U. 2024 poz. 769 z późn. zm.