w sprawie realizowanych przez Polski Związek Łowiecki programów edukacyjnych dla przedszkoli, szkół podstawowych i ponadpodstawowych
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 10-04-2025
Szanowne Panie Posłanki,
odnosząc się do postawionych pytań, uprzejmie informuję, iż nadzorem nad działaniami placówek oświatowych w poszczególnych województwach – zgodnie z przepisami prawa oświatowego – zajmują się właściwi kuratorzy oświaty[1].
Należy również pamiętać, iż program wychowania przedszkolnego w danym przedszkolu, jak również programy nauczania do danych obowiązkowych zajęć edukacyjnych w szkole, przygotowywane są przez nauczycieli, a następnie dopuszczane są do realizacji przez dyrektora odpowiednio przedszkola[2] lub szkoły. Jednocześnie, programy wychowania przedszkolnego i programy nauczania powinny być dostosowane do potrzeb i możliwości uczniów, dla których są przeznaczone. Programy nauczania przygotowywane są na podstawie treści podstaw programowych dla wszystkich przedmiotów.
Uprzejmie informuję, że Ministerstwo Edukacji Narodowej zadbało o zamieszczenie w podstawie programowej kształcenia ogólnego odpowiednich treści związanych z tematyką szacunku i opieki nad zwierzętami, ochroną przyrody i kształtowania odpowiednich postaw wobec środowiska, umożliwiających nauczycielom prowadzenie zajęć z uczniami na każdym etapie kształcenia. Tematyka ta może być realizowana w formie zajęć lekcyjnych, spotkań, inicjatyw lub wydarzeń tematycznych, przy wykorzystaniu wybranych materiałów dydaktycznych, a także przy udziale kadry przyrodniczej, w tym leśników lub ekologów.
Należy równocześnie podkreślić, że zgodnie z art. 1 pkt. 15 cyt. ustawy Prawo oświatowe, system oświaty zapewnia m.in. upowszechnianie wśród dzieci i młodzieży wiedzy o zasadach zrównoważonego rozwoju oraz kształtowanie postaw sprzyjających jego wdrażaniu w skali lokalnej, krajowej i globalnej.
Jednocześnie, obowiązek realizacji istotnych problemów społecznych, w tym związanych ze środowiskiem, wprowadzono podczas zajęć z wychowawcą już od roku szkolnego 2020/2021[3]. O tym, jakie szczegółowe tematy omawiane są podczas zajęć z wychowawcą, decyduje każdorazowo wychowawca, mając na uwadze potrzeby konkretnej grupy uczniów, a także problemy sygnalizowane przez dyrektora szkoły, nauczycieli, rodziców.
Realizacja wskazanej tematyki podczas zajęć z wychowawcą może odbywać się z udziałem zaproszonych specjalistów w danej dziedzinie, wolontariuszy, przedstawicieli stowarzyszeń i innych organizacji.
Niezależnie od tego, szkoła zawsze może zorganizować dodatkowe zajęcia edukacyjne dotyczące wybranej tematyki. Uczniowie poznają zatem szczegółowo zagadnienia wynikające z zapisów podstawy programowej, jak też mają sposobność omówienia z nauczycielem tematów spoza podstawy programowej, które szczególnie ich interesują.
Mając na względzie obowiązujący stan prawny trzeba podkreślić, że udział przedstawicieli zewnętrznych środowisk (w tym łowieckiego) w zajęciach edukacyjnych, możliwy jest wyłącznie po spełnieniu wymogu uzyskania zgody dyrektora przedszkola/szkoły lub placówki, wyrażonej po uprzednim uzgodnieniu warunków tej działalności oraz po uzyskaniu pozytywnej opinii rady przedszkola/szkoły lub placówki i rady rodziców[4].
W szkole, na podstawie art. 86 cyt. ustawy Prawo oświatowe, mogą działać organizacje pozarządowe, których celem statutowym jest działalność wychowawcza albo rozszerzanie i wzbogacanie form działalności dydaktycznej, wychowawczej, opiekuńczej i innowacyjnej szkoły (z wyjątkiem partii i organizacji politycznych). Działanie takie wymaga uzyskania zgody dyrektora szkoły, która następuje po uzyskaniu pozytywnej opinii rady szkoły (jeżeli ją powołano) i rady rodziców.
Zatem szkoły mają autonomię w organizacji wydarzeń mających miejsce na ich terenie oraz wyboru podmiotów do takiej współpracy.
Szkoła wychowuje i kształtuje postawy społeczne, uczy bycia odpowiedzialnym za siebie i innych, a przede wszystkim wyposaża w wiedzę, umiejętności i kompetencje, aby w przyszłości młodzi ludzie stali się świadomymi, kreatywnymi i wrażliwymi członkami społeczności, w której funkcjonują. Celem wychowania jest wspieranie dzieci i młodzieży we wszechstronnym rozwoju ukierunkowanym na osiągnięcie pełni dojrzałości fizycznej, emocjonalnej, intelektualnej, duchowej i społecznej. Skuteczne działania w zakresie realizacji wychowawczej roli szkoły oraz wspomagania rozwoju dzieci i młodzieży oparte są na współpracy wielu instytucji, kuratoriów oświaty, organów prowadzących, organizacji pozarządowych, szkół, specjalistów i innych podmiotów realizujących zadania edukacyjnei wychowawcze na rzecz dzieci i młodzieży. Podmioty te podejmują inicjatywy nie tylko wobec samego dziecka, ale również jego rodziny.
Ponadto, rodzice mają istotny wpływ na działania wychowawczo-profilaktyczne realizowane w szkole oraz na inne programy, projekty, przedsięwzięcia, inicjatywy, w tym te realizowane we współpracy z organizacjami pozarządowymi. To rodzice w porozumieniu z radą pedagogiczna uchwalają obowiązkowy w każdej szkole program wychowawczo-profilaktyczny. Zatem kreują także działania, które są wynikiem rzetelnie przeprowadzonej diagnozy potrzeb rozwojowych uczniów, w tym czynników ryzyka i czynników chroniących.
Rodzice poprzez społeczny organ szkoły jakim jest rada rodziców mogą także wnioskować w każdej istotnej sprawie dotyczącej szkoły, m.in. organizacji zajęć, czy prowadzenia warsztatów przez organizacje pozarządowe[5]. Również sami uczniowie w ramach działalności samorządu szkolnego mogą zainicjować istotne dla siebie kwestie[6], m.in. wycieczek edukacji leśnej, ścieżek ekologicznych, parków narodowych, aby bezpośrednio uczyć się o przyrodzie i kształtować wobec środowiska przyrodniczego postawy dbałości o faunę i florę.
Podejmowane przez organizacje pozarządowe inicjatywy i działania wzmacniają przedsięwzięcia i pracę dydaktyczno-wychowawczą w szkołach. Jeżeli rodzice nie akceptują działań wychowawczych lub profilaktycznych podejmowanych w szkole lub placówce przez uczniów, czy samorząd uczniowski lub współpracującą ze szkołą organizację pozarządową – mogą wyrazić negatywną opinię i zgłosić ten problem dyrektorowi szkoły, który sprawuje nadzór pedagogiczny.
Dodatkowo, uprzejmie informuję, że Ministerstwo Edukacji Narodowej wielokrotnie inicjowało, współpracowało lub patronowało działaniom związanym z edukacją ekologiczną. Szkolenia kadry pedagogicznej w obszarze edukacji ekologicznej wpisane są w roczne plany pracy Ośrodka Rozwoju Edukacji (instytucja podległa MEN) oraz regionalnych ośrodków doskonalenia nauczycieli. Treść szkoleń ma charakter interdyscyplinarny i została opracowana w ten sposób, aby umożliwić przeprowadzenia lekcji nie tylko w ramach zajęć z nauk przyrodniczych, ale także w ramach zajęć z przedmiotów humanistycznych lub zajęć z wychowawcą.
Jednocześnie, uprzejmie informuję, iż w Ministerstwie Klimatu i Środowiska trwa obecnie proces opracowywania projektu Strategicznego planu działań w zakresie edukacji ekologicznej, zgodnie z wytycznymi Polityki Ekologicznej Państwa 2030. Szerokie spektrum podmiotów uczestniczących w procesie konsultacyjnym treści tej Strategii (m.in. MEN), współpracuje ze sobą w celu stworzenia dokumentu, który posłuży m.in. kształtowaniu prawidłowych postaw całego społeczeństwa.
Z wyrazami szacunku,
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
[1] art. 51 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737 – t.j.)
[2] art. 22a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2024 r. poz.750 - t. j.)
[3] rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 202 maja w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. z 2024 r. poz. 781 – t.j.)
[4] art. 86 cyt. ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
[5] art. 84 ustawy - Prawo oświatowe.
[6] art. 85 ustawy - Prawo oświatowe.