w sprawie konieczności zmian w ustawie o finansowaniu zadań oświatowych dotyczących rozliczeń finansowych między jednostkami samorządu terytorialnego
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 11-04-2025
Szanowna Pani Poseł,
z dniem 25 października 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. poz. 1572). Ustawa ta zastąpiła ustawę z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Nowa ustawa oznacza zmianę obecnego systemu finansowania jednostek samorządu terytorialnego (JST). Jej celem jest zapewnienie stabilnego system finansowania JST oraz zwiększenie dochodów JST w sposób systemowy. Zgodnie z ww. ustawą, w 2025 r. dochody JST wzrosną o 24,8 mld zł w stosunku do kwoty, która byłaby ustalona na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów.
W nowym systemie, dochody samorządów z tytułu udziału w PIT i CIT zostały uniezależnione od zmian podatkowych. Dochody samorządów opierają się na lokalnej bazie dochodowej i są liczone od dochodów podatników zamieszkałych/mających siedzibę na terenie danej JST (a nie od podatku należnego). Zapewnia to stabilność i przewidywalność dochodów samorządowych.
W zakresie finansowania zadań oświatowych od 2025 roku dla JST są naliczane kwoty potrzeb oświatowych. Ustalanie kwot potrzeb oświatowych zastąpiło dotychczasowe naliczanie środków w ramach części oświatowej subwencji ogólnej i tzw. dotacji przedszkolnej.
Łączna kwota potrzeb oświatowych na 2025 r. wynosi 102,7 mld zł i jest ona wyższa w stosunku do sumy kwot części oświatowej subwencji ogólnej zaplanowanej w ustawie budżetowej na rok 2024 i kwoty dotacji celowej na dofinansowanie zadań w zakresie wychowania przedszkolnego w roku 2024 (razem 92,2 mld zł) o 10,5 mld zł, tj. o 11,4%. W kwocie tej uwzględniono także środki związane z podwyżkami średnich wynagrodzeń nauczycieli o 4,1%.
Dodatkowo w ustawie budżetowej na 2025 rok (rezerwa celowa poz. 36 pn. uzupełnienie środków subwencji ogólnej dla JST), zaplanowano kwotę prawie 1 mld zł na pokrycie skutków wynikających ze zwiększenia wskaźnika wzrostu średnich wynagrodzeń nauczycieli z poziomu 4,1% do 5,0%.
Uprzejmie informuję, że w ministerstwie trwają prace koncepcyjne związane ze zmianą przepisów ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 754 z późn. zm.). Zagadnienie poruszone w piśmie jest jednym z ważniejszych tematów, który jest szczegółowo analizowany. Trzeba jednak podkreślić, że każda zmiana wpływa na cały system finansowania i powinna uwzględniać wiele czynników, w tym musi korelować z ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu