Interpelacja nr 8761

do ministra aktywów państwowych

w sprawie trudności w realizacji zadań ustawowych związanych z utrzymaniem oświetlenia ulicznego

Zgłaszający: Małgorzata Pępek

Data wpływu: 19-03-2025

Szanowny Panie Ministrze!

Z uwagi na zgłaszane przez samorządy trudności w realizacji zadań ustawowych związanych z utrzymaniem oświetlenia ulicznego, wynikające z problematycznej struktury własnościowej urządzeń oświetlenia ulicznego, zwracam się do Pana Ministra o rozważenie poniżej opisanych postulatów przedstawionych przez Śląski Związek Gmin i Powiatów. Ich wdrożenie pozwoliłoby skoordynować działania w zakresie utrzymania i zarządzania infrastrukturą oświetlenia ulicznego, a w dalszej perspektywie przyczyniłoby się do poprawy bezpieczeństwa i estetyki przestrzeni publicznych.

Zgodnie z ustawą Prawo energetyczne do zadań własnych gmin należy planowanie i finansowanie oświetlenia ulic, placów i większości dróg znajdujących się na terenie gminy, mimo że w większości przypadków nie są one właścicielem urządzeń oświetlenia ulicznego. W niektórych przypadkach, na wniosek gminy realizującej inwestycję drogową obejmującą budowę lub modernizację oświetlenia, TAURON Nowe Technologie SA, właściciel większości infrastruktury oświetleniowej na terenie województwa śląskiego, wyraża zgodę na sprzedaż części punktów świetlnych, umożliwiając w ten sposób przeprowadzenie danej inwestycji. Jednak jest to możliwe na niewystarczającą z punktu widzenia samorządów skalę.

Część samorządów, w szczególności większe miasta, posiadają odpowiedni potencjał finansowy, organizacyjny i kadrowy niezbędny do zarządzania całością oświetlenia ulicznego znajdującego się na terenie danej jednostki. Z uwagi na to, że to gmina jest zobowiązana ustawowo do organizacji życia publicznego na swoim terenie, przejęcie oświetlenia miałoby pozytywny wpływ na sposób zarządzania przestrzenią publiczną. Samorządy od lat apelują o rozwiązanie konfliktów własnościowych w tym obszarze. Gminy z terenu województwa śląskiego nieustannie zgłaszają liczne problemy we współpracy z właścicielem oświetlenia, a są to m.in.: niewystarczające tempo modernizacji urządzeń, przestarzałych i zniszczonych, konieczność korzystania z usług konserwacji oświetlenia świadczonych przez spółkę po wygórowanych cenach czy brak rzetelnie przeprowadzonej inwentaryzacji majątku spółki, która powinna stanowić podstawę wszelkich rozliczeń kosztów ponoszonych przez samorządy.

Ponadto przejęcie oświetlenia ułatwiłoby pozyskiwanie środków zewnętrznych na modernizację wysłużonego, nieefektywnego energetycznie sprzętu. Realizacja programu „Rozświetlamy Polskę” obnażyła słabości obecnej struktury własnościowej, gdyż część samorządów nie skorzystała ze wsparcia właśnie z obawy przed potencjalnymi zarzutami o niegospodarność i naruszenie dyscypliny finansów publicznych w przypadku, gdy modernizowane miałyby być urządzenia należące do spółki oświetleniowej, a nie do gminy.

Należy przy tym zastrzec, że w przypadku mniejszych gmin rozwiązanie, w którym inny podmiot jest właścicielem urządzeń, jest często optymalne, co nie oznacza, że niepozbawione wad związanych z koniecznością sprawowania stałego nadzoru nad właściwym wykonaniem umowy dotyczącej utrzymania oświetlenia ulicznego w gminie.

Mając na uwadze powyższe zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy możliwe jest wprowadzenie takich przepisów, które zobowiązywałyby właściciela oświetlenia do odpłatnego przekazania części urządzeń, które są niezbędne do realizacji inwestycji z uwagi na fakt, iż odkup takiego majątku wiąże się niemal w każdym przypadku z koniecznością poniesienia nakładów na jego modernizację, gdyż zwykle jest on przestarzały, często stanowi wręcz zagrożenie dla bezpieczeństwa mieszkańców?
2. Na ile możliwe jest rozważenie uchwalenia przepisów regulujących wykup przez gminy po preferencyjnych stawkach infrastruktury oświetlenia ulicznego od spółek Skarbu Państwa, które są właścicielami oświetlenia na terenie tych gmin?

Z wyrazami szacunku

Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP