w sprawie raportu "Brutalne bariery"
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 16-04-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelacje o numerach: 8784[1] oraz 8794[2] Pani Poseł Anny Gembickiej i Pana Posła Jarosława Sachajki, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Na wstępie należy zaznaczyć, że jednym z zadań Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej – Urząd/UdSC), wynikającym z realizacji ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej[3], jest prowadzenie sieci ośrodków dla cudzoziemców ubiegających się o udzielenie ochrony międzynarodowej. Wszystkie ośrodki dla cudzoziemców prowadzone przez Urząd są placówkami o charakterze otwartym.
W zapewnianiu najwyższych standardów bezpieczeństwa osobom, które przebywają pod opieką UdSC, pracownikom, jak również osobom wchodzącym, szczególne miejsce zajmuje stosowanie przepisów regulujących wejścia na teren ośrodków dla cudzoziemców osób niebędących ich mieszkańcami.
Mieszkańcy zobligowani są do przestrzegania Regulaminu pobytu w ośrodku dla cudzoziemców, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 października 2015 r. w sprawie Regulaminu pobytu w ośrodku dla cudzoziemców[4]. We wskazanym dokumencie uregulowano m.in. kwestię udzielania zgód na wejście na teren ośrodków dla cudzoziemców osobom niebędącym ich mieszkańcami, wskazano podmioty zwolnione z obowiązku uzyskania zgody na wejście oraz warunki, pod jakimi Szef Urzędu może odmówić udzielenia zgody.
Wejście osób na teren ośrodków dla cudzoziemców odbywa się zatem na podstawie przepisów obowiązującego prawa. Stosownie do § 7 ust. 1 i 2 ww. regulaminu, wejście na teren ośrodka osób niebędących jego mieszkańcami albo pracownikami Urzędu wymaga każdorazowo zgody, która udzielana jest na wniosek:
W celu uzyskania zgody Szefa Urzędu należy złożyć wypełniony wniosek. We wniosku o udzielenie zgody na wejście na teren ośrodka należy podać adres ośrodka, cel wejścia, termin oraz imię i nazwisko osoby wchodzącej, a w przypadku odwiedzin mieszkańca – jego imię i nazwisko. Ponadto, zgodnie z realizowaną Polityką ochrony dzieci przed krzywdzeniem w ośrodkach dla cudzoziemców prowadzonych przez Urząd do Spraw Cudzoziemców, w przypadku zamiaru prowadzenia działalności skierowanej do małoletnich mieszkańców, do wniosku należy również załączyć oświadczenie o weryfikacji osób wchodzących.
Na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich[5], w przypadku wskazanych rodzajów działalności wymagane jest przeprowadzenie weryfikacji osoby wchodzącej na teren ośrodka. Jest ona zróżnicowana, w zależności od obywatelstwa osoby wchodzącej na teren ośrodka (obywatelstwo polskie, inne), miejsca zamieszkania tej osoby w okresie ostatnich 20 lat oraz regulacji prawnych obowiązujących w państwie miejsca zamieszkania.
Z uwagi na powyższe, do wniosku o wyrażenie zgody na wejście na teren ośrodka dla cudzoziemców wnioskująca organizacja musi dołączyć oświadczenia potwierdzające prawidłowe przeprowadzenie weryfikacji swoich przedstawicieli, których dotyczy wniosek.
Jednocześnie należy zaznaczyć, że w celu usprawnienia procedury uzyskiwania zgody na odbycie wizyty w ośrodku, UdSC zwraca się z prośbą o występowanie ze stosownym wnioskiem co najmniej na 3 dni robocze przed planowaną wizytą. Cała procedura wydawania zgód na wejście na teren ośrodka dla cudzoziemców wraz z odpowiednimi formularzami dostępna jest na stronie internetowej UdSC[6].
Udzielone zgody mogą mieć charakter zgód jednorazowych, jak również mogą to być zgody udzielane na okres prowadzenia działań. Zgodnie z obecnym brzmieniem ww. rozporządzenia, zgody na okres prowadzenia działań mogą być udzielane w przypadku przedstawicieli organizacji, do których zadań należy udzielanie pomocy cudzoziemcom, podmiotów udzielających pomocy prawnej w sprawach o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz nauczyciela prowadzącego z dzieckiem zajęcia indywidualnego nauczania lub zajęcia indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego.
Wszystkie osoby wchodzące na teren ośrodka powinny być również odnotowywane w książce przebiegu służby, prowadzonej przez pracowników ochrony, poprzez wpisanie imienia, nazwiska, godziny wejścia/wyjścia, a w przypadku pojazdów należy wskazać ich numer rejestracyjny. Ponieważ wejście jest uzależnione od ustalonego statusu osoby bądź zgody odpowiedniego podmiotu, w każdym przypadku konieczne jest pozyskanie danych osób wchodzących na teren ośrodka (ustalenie tożsamości i potwierdzenie uprawnienia do wejścia tej osoby).
Ponadto, zgodnie z § 7 ust. 5 ww. regulaminu, można odmówić udzielenia zgody na wejście na teren ośrodka lub cofnąć tę zgodę, gdy:
Jednocześnie, w sytuacji udzielenia zgody w przypadku wniosków, z których wynika, że celem wnioskodawcy jest filmowanie, robienie zdjęć czy przeprowadzanie wywiadów, zamieszcza się również stosowne pouczenie informujące, że upublicznienie wizerunku osoby pełnoletniej wymaga pisemnej zgody tej osoby. W przypadku małoletnich cudzoziemców informuje się ponadto, że zgodnie z Polityką ochrony dzieci przed krzywdzeniem w ośrodkach dla cudzoziemców prowadzonych przez Urząd do Spraw Cudzoziemców, ochrona wizerunku dziecka obejmuje specjalne zasady i wytyczne.
W odniesieniu do powyższego należy odnotować, że niezastosowanie się do ww. zasad i wytycznych może stanowić przesłankę do cofnięcia zgody Szefa UdSC na wejście na teren ośrodka.
W przedstawionym kontekście uprzejmie informuję, że wydając zgody na wejście na teren ośrodka, Szef Urzędu stosował się do ww. przepisów obowiązującego prawa w przedmiotowym zakresie.
W załączeniu przesyłam pełną listę organizacji wraz ze wskazaniem liczby wydanych im zgód za okres od 13 grudnia 2023 r. do 3 kwietnia 2025 r.
Ponadto, uprzejmie informuję, że raport, o którym mowa w przedmiotowych interpelacjach, nie został przekazany do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Pytanie dotyczące weryfikacji działalności poszczególnych podmiotów w zakresie bezpieczeństwa państwa pozostaje natomiast w zakresie właściwości Ministra Koordynatora Służb Specjalnych.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] W sprawie raportu „Brutalne bariery”.
[2] W sprawie działań organizacji pozarządowych na granicy polsko-białoruskiej, które wspierają nielegalną imigrację i stanowią element rosyjskiej wojny hybrydowej przeciwko Polsce.
[3] Dz. U. z 2025 r. poz. 223, z późn. zm.
[4] Dz. U. poz. 1828.
[5] Dz. U. z 2024 r. poz. 1802, z późn. zm.
[6] https://www.gov.pl/web/udsc/wejscie-na-teren-osrodka-dla-cudzoziemcow