w sprawie podziału administracyjnego kraju na tle sytuacji miasta Tarnowa i jego roli w obecnej strukturze administracyjnej
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański
Warszawa, 16-04-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 8789 Pana Posła Piotra Górnikiewicza w sprawie podziału administracyjnego kraju na tle sytuacji miasta Tarnowa i jego roli w obecnej strukturze administracyjnej, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że pytania sformułowane w niniejszym wystąpieniu w większości odnoszą się do kwestii związanych z polityką regionalną i funduszami europejskimi, tj. do zagadnień, które pozostają w zakresie właściwości Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej.
Niezależnie od powyższego, uprzejmie informuję, że podział terytorialny państwa, określający liczbę i granice województw, a także siedziby wojewodów i sejmików województw określa ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa[1].
Ewentualne korekty w przedmiotowym zakresie mogą być dokonane poprzez zmianę ww. ustawy. Inicjatywa ustawodawcza, zgodnie z art. 118 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przysługuje posłom, Senatowi, Prezydentowi RP i Radzie Ministrów oraz grupie co najmniej 100 000 obywateli mających prawa wyborcze.
Jednocześnie warto zauważyć, że zmiany w podziale terytorialnym kraju dokonywane są corocznie. Zgodnie bowiem z przepisami ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym[2] oraz ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym[3], Rada Ministrów w drodze rozporządzenia:
- tworzy, łączy, dzieli i znosi gminy i powiaty oraz ustala ich granice,
- ustala i zmienia nazwy gmin i powiatów oraz siedziby ich władz,
- nadaje gminie lub miejscowości status miasta i ustala jego granice (vide art. 4 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 3 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym).
Przedmiotowe rozporządzenie Rady Ministrów może być wydane również na wniosek zainteresowanych jednostek samorządu terytorialnego. Wnioski w ww. sprawie składane są do właściwych miejscowo wojewodów w terminie do 31 marca. Wojewoda nie później niż w ciągu 30 dni od dnia otrzymania wniosku przekazuje go wraz ze swoją opinią, ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej. Wnioski podlegają analizie, a następnie, wraz ze stosowną rekomendacją są przedkładane Radzie Ministrów, która podejmuje decyzje odnośnie do ich rozpatrzenia nie później niż do 31 lipca roku poprzedzającego rok budżetowy, w którym ma nastąpić zmiana. Zmiany w podziale terytorialnym następują z dniem 1 stycznia.
Z przywołanych przepisów prawa wynika zatem, że zainteresowane jednostki samorządu terytorialnego mogą podjąć procedurę wnioskową w zakresie ich ewentualnego połączenia. Dodatkowo należy nadmienić, że zgodnie z art. 44 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego[4], gmina powstała w wyniku połączenia gmin, w drodze rozporządzenia wydanego na wniosek zainteresowanych rad gmin, otrzymuje dodatkowy udział w podatku dochodowym od osób fizycznych, w okresie 5 lat, począwszy od 1 stycznia roku, w którym nastąpiło połączenie, w wysokości 0,4 punktu procentowego. Wskazany przepis prawa przewidują także większe wsparcie dla łączących się gmin o niższych dochodach. Regulacja ta ma również zastosowanie w przypadku połączenia powiatów.
Przedstawiając powyższe pragnę jednocześnie poinformować, że obecnie w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) nie są prowadzone prace w zakresie nowelizacji wspomnianych przepisów prawa. Aktualnie, w resorcie spraw wewnętrznych i administracji nie są również podejmowane działania, mające na celu konsolidację jednostek samorządu terytorialnego wskazanych w wystąpieniu.
Z kolei w nawiązaniu do tematyki rozwoju miast należy wspomnieć o Krajowej Polityce Miejskiej 2030 (KPM 2030), która podejmuje problematykę związaną ze zrównoważonym rozwojem miast. Przedmiotowy dokument – pozostający w zakresie właściwości Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej - koncentruje się na działaniach i instrumentach zorientowanych terytorialnie, które odpowiadają aktualnym wyzwaniom stojącym przed miastami oraz miejskimi obszarami funkcjonalnymi.
Natomiast odnosząc się do wyrażonego w wystąpieniu postulatu decentralizacji administracji samorządowo-rządowej, polegającej m.in. na przeniesieniu do miast na prawach powiatu (np. Tarnowa) siedzib niektórych urzędów państwowych i wojewódzkich, uprzejmie informuję, że obecnie w MSWiA nie są podejmowane działania w przedmiotowym zakresie. W tym miejscu warto zauważyć, że kreowanie rozwoju poprzez przenoszenie siedzib urzędów do mniejszych ośrodków miejskich nie jest elementem KPM 2030. Ponadto, jedynie na marginesie nadmieniam że w Tarnowie funkcjonuje Delegatura Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, która obejmuje powiaty: bocheński, brzeski, dąbrowski i tarnowski oraz miasto Tarnów.
Z poważaniem
z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. Nr 96 poz. 603, z późn. zm.
[2] Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, z późn. zm.
[3] Dz. U. z 2024 r. poz. 107, z późn. zm.
[4] Dz. U. z 2024 r. poz. 1572, z późn. zm.