w sprawie wspólnych patroli polsko-niemieckich
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 15-05-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 8804 Pani Poseł Agnieszki Wojciechowskiej van Heukelom w sprawie wspólnych patroli polsko-niemieckich, uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.
W odniesieniu do zagadnienia dotyczącego polskich funkcjonariuszy zaangażowanych w pracę patroli, należy wskazać, że w przypadku Straży Granicznej (SG) do wspólnych patroli polsko-niemieckich są wyznaczani wyłącznie funkcjonariusze przeszkoleni w tym zakresie. Przedmiotowe patrole są realizowane przez 80 funkcjonariuszy SG – w tym w szczególności ze Wspólnych Polsko-Niemieckich Placówek w: Pomellen, Świecku, Tuplicach i Ludwigsdorfie[1].
W 2023 r. zostało zrealizowanych 2 011 wspólnych patroli, w 2024 r. – 1 982, natomiast do końca lutego 2025 r. – 618.
Natomiast w przypadku Policji, w województwie zachodniopomorskim w polsko-niemieckie patrole Policji zaangażowani są funkcjonariusze z Komendy Miejskiej Policji (KMP) w Świnoujściu, Komendy Powiatowej Policji (KPP) w Gryfinie i KPP w Policach. W przypadku Świnoujścia troje polskich funkcjonariuszy tworzy stałą część (liczącego 6 osób) polsko-niemieckiego zespołu policyjnego Świnoujście-Heringsdorf. Patrole odbywają się według ustalonego z góry grafiku służb, w trybie ciągłym przez cały rok. Zespół prowadzi wspólne patrole w ww. formie od czerwca 2024 r., tj. od momentu jego utworzenia.
Z kolei na terenie województwa lubuskiego służbę w ramach wspólnych patroli polsko-niemieckich pełnią funkcjonariusze Wspólnego Polsko-Niemieckiego Zespołu Policyjnego Gubin/Guben w liczbie dwóch policjantów oraz wyznaczeni policjanci z podległych Komendzie Wojewódzkiej Policji (KWP) w Gorzowie Wielkopolskim jednostek terenowych. W 2024 r. funkcjonariusze z Sekcji Zabezpieczenia Autostrady Wydziału Ruchu Drogowego KWP w Gorzowie Wielkopolskim oraz policjanci z KMP w Gorzowie Wielkopolskim uczestniczyli w 26 tego typu patrolach.
Natomiast w województwie dolnośląskim w ciągu jednego miesiąca jest organizowanych około 2-3 służb międzynarodowych (umundurowanych patroli polsko-niemieckich), w których zawsze pełni służbę po jednym funkcjonariuszu z Polski i Republiki Federalnej Niemiec (RFN).
Do zadań wspólnych patroli należy:
Wspólne patrole są tworzone na terenach przygranicznych i mogą być wykonywane pieszo lub z wykorzystaniem pojazdów służbowych, statków powietrznych oraz jednostek pływających każdej ze Stron. Obszar, na którym są prowadzone wyznacza zakres odpowiedzialności placówek, w których dany patrol jest organizowany. Konkretne trasy nie są ustalane na stałe, jako przewidziane do wykorzystywania przy pełnieniu wspólnych patroli, a są określane doraźnie, w oparciu o wspólną analizę ryzyka. Co do zasady, patrole odbywają się w bezpośredniej bliskości granicy, ze szczególnym uwzględnieniem szlaków komunikacyjnych.
Zasady postępowania na wypadek gdyby interes funkcjonariuszy polskich i niemieckich w patrolu miał być odmienny określa Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o współpracy służb policyjnych, granicznych i celnych z dnia 15 maja 2014 r.[2] Zgodnie z art. 9 ust. 2 ww. umowy funkcjonariusze podczas wykonywania wspólnego patrolu podlegają kierownictwu funkcjonariusza Strony, na której Terytorium patrol jest wykonywany.
W przypadku SG wspólne patrole na granicy polsko-niemieckiej funkcjonują od 1996 r. Prekursorem przedmiotowej współpracy były ówczesne Oddziały SG położone na zachodniej granicy, tj. Pomorski, Lubuski oraz Łużycki Oddział SG współdziałające z Federalną Strażą Graniczną, a później z Policją Federalną RFN. W obecnym kształcie wspólne patrole funkcjonują od 2002 r.[3] Na przestrzeni lat, w związku z członkostwem RP w Unii Europejskiej oraz przystąpieniem Polski do Układu z Schengen, współpraca ze Stroną niemiecką dotycząca wspólnych patroli ewaluowała i została sformalizowana w ramach współpracy bilateralnej.
Aktualnie obowiązujące podstawy prawne działania wspólnych patroli stanowią:
Jednocześnie należy wskazać, że na podstawie Umowy między Rządem Republiki Federalnej Niemiec o Rządem Rzeczypospolitej Polskiej o współpracy służb policyjnych, granicznych i celnych Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu 8 grudnia 2016 r. zawarł porozumienie z Dyrekcją Policji w Görlitz o współpracy przygranicznej w ramach Współpracy Wspólnej Grupy Operacyjno-Śledczej „Nysa".
Z kolei w oparciu o ww. Umowę, a także na podstawie porozumienia pomiędzy Prezydium Policji w Neubrandenburgu a KWP w Szczecinie działa polsko-niemiecki zespół policyjny Świnoujście-Heringsdorf. List intencyjny w sprawie potrzeby utworzenia ww. zespołu, będący efektem przedmiotowego porozumienia, został podpisany przez kierownictwo obu jednostek 5 grudnia 2023 r.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Wspólne Polsko-Niemieckie Placówki zostały utworzone na mocy Porozumienia między Komendantem Głównym Straży Granicznej Rzeczypospolitej Polskiej (RP) a Prezydium Policji Federalnej Republiki Federalnej Niemiec o powołaniu Wspólnych Polsko-Niemieckich Placówek z 26 czerwca 2015 r. (z późniejszymi aneksami). Trzy z ww. placówek (w Świecku, w Pomellen i w Ludwigsdorfie) od 1 stycznia 2019 r. funkcjonują na stałe, natomiast czwarta (w Tuplicach) została powołana na roczny okres próbny (do stycznia 2026 r.).
[2] Dz. U. z 2015 r. poz. 939.
[3] Były wówczas realizowane w oparciu o nieobowiązującą już Umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o współpracy policji i straży granicznych na terenach przygranicznych, podpisaną w Berlinie dnia 18 lutego 2002 r.