w sprawie drastycznego wzrostu liczby wydaleń uchodźców z Niemiec do Polski w 2024 r.
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 22-04-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 8877 Pan Posła Jarosława Sachajki i Pani Poseł Anny Gembickiej w sprawie drastycznego wzrostu liczby wydaleń uchodźców z Niemiec do Polski w 2024 r. – skierowaną do Prezesa Rady Ministrów – przekazaną[1] do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu udzielenia odpowiedzi, uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.
Na wstępie należy stwierdzić, że daty podane w interpelacji dotyczą nieporównywalnych okresów w zakresie ruchów migracyjnych, a więc nie powinny być prezentowane jako obrazujące realną sytuację na granicy polsko-niemieckiej. Należy bowiem zauważyć, że od 1 stycznia do końca września 2023 r. nie mieliśmy do czynienia z kontrolami granicznymi wprowadzonymi przez Niemcy. Natomiast w 2024 r. kontrole takie były prowadzone, co w oczywisty sposób wpłynęło na liczbę odmów wjazdu do Niemiec.
Dodatkowo należy wyjaśnić, że przekazywanie migrantów między Republiką Federalną Niemiec a Rzeczpospolitą Polską odbywa się wyłącznie na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (Dublin III)[2] oraz Porozumienia między Rządami państw grupy Schengen i Rządem Rzeczypospolitej Polskiej o przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia z dnia 29 marca 1991 r. i Porozumienia między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o współpracy w zakresie skutków wynikających z ruchów migracyjnych z dnia 7 maja 1993 r. (regulujące readmisję). W 2024 r. nie były podpisywane żadne nowe umowy w powyższym zakresie.
Z Niemiec do Polski są przekazywane wyłącznie osoby wnioskujące o udzielenie ochrony międzynarodowej, na podstawie przepisów rozporządzenia Dublin III oraz cudzoziemcy nielegalnie opuszczający Polskę – na podstawie umowy readmisyjnej. W odniesieniu do transferów realizowanych na podstawie ww. przepisów prawa należy wskazać, że w całym 2024 r. z Niemiec do Polski przekazano łącznie 688 cudzoziemców, natomiast w okresie od 1 stycznia do 6 kwietnia 2025 r. z Niemiec do Polski przekazano łącznie 178 osób.
Jednocześnie warto zaznaczyć, że w 2024 r. nastąpił znaczący spadek przyjęć przez Polskę cudzoziemców przekazywanych przez inne Państwa Członkowskie Unii Europejskiej, w tym przez Republikę Federalną Niemiec. Przy stosowaniu procedury Dublin III, w przypadku Niemiec spadek ten wyniósł 18% w porównaniu z 2023 r. W przypadku procedury readmisji spadek ten, w przypadku Niemiec, był jeszcze wyższy i wyniósł 37% w porównaniu z 2023 r. Powyższe spadki są m.in. efektem przeprowadzenia bardzo dokładnego sprawdzenia, czy wniosek władz niemieckich jest zasadny i czy Polska powinna zgodzić się na przyjęcie danego cudzoziemca. W 2025 r. Polska nie planuje zmiany stosowanej procedury.
Niemieckie służby, prowadzące kontrole graniczne na granicy polsko-niemieckiej, odmawiają wjazdu osobom niespełniającym warunków wjazdu, o których mowa w kodeksie granicznym Schengen. Zgodnie z informacjami przekazywanymi przez stronę niemiecką ponad 60% osób, którym odmówiono wjazdu do Niemiec stanowili obywatele Ukrainy.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji pozostaje w stałym kontakcie z partnerami z Niemiec, m.in. w zakresie problematyki ruchu migracyjnego na granicy polsko-niemieckiej. Jednocześnie należy podkreślić, że Straż Graniczna (SG) prowadzi intensywną i efektywną współpracę z organami odpowiedzialnymi za ochronę granicy i przeciwdziałanie nielegalnej migracji, w szczególności poprzez wspólne działania operacyjno-śledcze, analizę ryzyka i bieżącą wymianę informacji, a także realizowanie wspólnych patroli. Na mocy umów bilateralnych powstały wspólne, polsko-niemieckie placówki w Ludwigsdorfie, Świecku, Pomellen i Tuplicach. Funkcjonariusze ww. placówek mają przede wszystkim za zadanie zapobiegać przestępstwom i wykroczeniom.
Ponadto Rząd RP prowadzi działania, których celem jest skuteczne reagowanie na zagrożenia dla bezpieczeństwa wewnętrznego i porządku publicznego, wynikające z instrumentalizacji migracji w ramach ataku hybrydowego prowadzonego przez reżimy Białorusi i Rosji. Ochrona granicy i zapobieganie nielegalnej imigracji, będącej elementem działań hybrydowych wymierzonych w interesy Polski i UE, jest priorytetem państwa w obszarze bezpieczeństwa. W tym miejscu warto zauważyć, że procesy migracyjne mają charakter globalny i dotyczą coraz większej liczby osób. Polska, znajdując się na jednym ze szlaków migracyjnych, podejmuje wszelkie środki, mające na celu zapobieganie przerzutowi ludzi przez jej terytorium.
Czynności podejmowane wobec cudzoziemców po przyjęciu do Polski wynikają z obowiązujących przepisów prawa. Straż Graniczna każdorazowo ustala status prawno-pobytowy cudzoziemca przekazywanego do Polski zarówno w ramach procedury Dublin III, jak na podstawie umów readmisyjnych, i w zależności od ww. statusu podejmuje ewentualnie dalsze czynności. Cudzoziemcy mogą zostać skierowani do ośrodków recepcyjnych, pozostających w strukturach Urzędu do Spraw Cudzoziemców (UdSC) jako osoby pozostające w procedurze o udzielenie ochrony międzynarodowej. Natomiast, w sytuacji, gdy w sprawie zachodzą ściśle określone okoliczności wynikające wprost z obowiązujących przepisów prawa, dana osoba może zostać zatrzymana, następnie umieszczona w strzeżonym ośrodku lub areszcie dla cudzoziemców, administrowanym przez SG. Postanowienie w przedmiotowej sprawie wydaje sąd na wniosek organu SG.
Średni koszt utrzymania cudzoziemca, pozostającego pod opieką Szefa UdSC, wynosi około 49 zł dziennie na 1 osobę (około 1 500 zł miesięcznie na 1 osobę). Podany koszt utrzymania cudzoziemców odnosi się do wszystkich cudzoziemców znajdujących się pod opieką Szefa UdSC, w tym również do osób przekazywanych w ramach procedury dublińskiej.
Natomiast nie jest możliwe określenie miesięcznego kosztu utrzymania jednej osoby umieszczonej w ośrodku strzeżonym administrowanym przez SG. Dzienna stawka żywieniowa w ww. placówce, określona w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 24 kwietnia 2015 r. w sprawie strzeżonych ośrodków i aresztów dla cudzoziemców[3], wynosi 18,75 zł dla osób do ukończenia 18 roku życia oraz chorych, kobiet w ciąży i kobiet karmiących, a 16,25 zł dla pozostałych cudzoziemców. Inne koszty utrzymania osób przebywających w ww. placówkach mają charakter zmienny i wynikają z indywidualnej sytuacji dotyczącej cudzoziemca (np. odzież czy opieka medyczna).
Z uwagi na zróżnicowany status pobytowo-prawny przekazywanych cudzoziemców oraz charakter procedur administracyjnych związanych z ww. statusem, nie jest możliwe określenie jednostkowych kosztów pokrywanych z budżetu państwa, odnoszących się do pobytu w Polsce migrantów przekazanych przez Republikę Federalną Niemiec.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że z pominięciem kosztów osobowych (personelu), wydatki na utrzymanie administrowanych przez SG strzeżonych ośrodków dla cudzoziemców w 2024 r. wyniosły około 31,2 mln zł, z tego: na utrzymanie ośrodków (energia, usługi komunalne, środki czystości, podatki, opłaty, remonty itp.) wydano ok. 8,4 mln zł, a na utrzymanie cudzoziemców (zakup żywności, usługi medyczne, zakup odzieży, środków higieny, usługi prania itp.) – około 22,7 mln zł. Dla porównania w 2023 r. wydatki na utrzymanie administrowanych przez SG strzeżonych ośrodków dla cudzoziemców wyniosły około 30,2 mln zł, z tego: na utrzymanie ośrodków – około 11,3 mln zł, a na utrzymanie cudzoziemców – około 18,9 mln zł.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Przez Pana Jakuba Stefaniaka, Sekretarza Stanu, Zastępcę Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów pismem o sygn.: DSP.INT.4510.117.2025.
[2] Dz. Urz. UE L Nr 180, poz. 31.
[3] Dz. U. z 2023 r. poz. 719.