do ministra finansów
w sprawie świadczeń emerytalnych funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej
Zgłaszający: Maja Ewa Nowak, Tomasz Zimoch, Bartosz Romowicz, Barbara Okuła
Data wpływu: 28-03-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwrócili się do mnie funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej podległej Ministerstwu Finansów, będący w stanie spoczynku, którzy przeszli na zaopatrzenie emerytalne w okresie od 1 stycznia do 28 lutego 2023 roku. Ich świadczenia emerytalne zostały obniżone o 7,8%.
Zgodnie z przekazanymi przez nich informacjami, sytuacja ta wynika z decyzji rządu premiera Mateusza Morawieckiego, w tym ówczesnych ministrów spraw wewnętrznych i administracji Mariusza Kamińskiego oraz Macieja Wąsika. Wprowadzili oni przepis art. 41 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2666), który określał, że kwota bazowa stosowana jest od 1 marca 2023 roku, a nie od 1 stycznia 2023 roku.
Przyjęcie tego przepisu, mimo jego niezgodności z Konstytucją RP, pokazało, że normy prawne mogą być traktowane instrumentalnie dla realizacji bieżących celów politycznych. Przepis ten był kwestionowany jako sprzeczny z Konstytucją RP (art. 2, 7 i 32) przez Senat RP, który w uchwale z 30 listopada 2022 r. (druk nr 861) wykreślił go z projektu, oraz przez rzecznika praw obywatelskich, który wyraził swoje zastrzeżenia w piśmie nr WZF.7060.7.2023.TO z 27 stycznia 2023 r. skierowanym do prezesa Rady Ministrów Mateusza Morawieckiego.
Funkcjonariusze i żołnierze zawodowi, w pismach kierowanych do organów państwowych, wskazują, że pozbawienie ich podwyżki uposażeń wpłynęło bezpośrednio na wysokość ich emerytur, obniżając je o 7,8%. Podkreślają, że zastosowane przepisy są rażąco sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, poczuciem sprawiedliwości oraz zasadą legalizmu.
W poprzednich latach, a także w 2024 roku, takie rozwiązania nie były stosowane. Funkcjonariusze i żołnierze zawodowi odchodzący na emeryturę w styczniu i lutym byli objęci podwyżkami na równi z innymi grupami zawodowymi, jeśli takie podwyżki im przysługiwały.
Rzecznik praw obywatelskich zwraca uwagę, że regulacje epizodyczne, takie jak ta, powinny dotyczyć wyjątkowych okoliczności, takich jak epidemia, stan klęski żywiołowej czy stan wyjątkowy. Ich stosowanie w normalnych warunkach podważa zaufanie obywateli do państwa i prawa.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku K 1/23 odniósł się do podobnego mechanizmu ustalania podstawy do obliczania wynagrodzeń sędziów w ustawie okołobudżetowej. Trybunał zakwestionował odstępstwo od zasad wynagradzania sędziów i brak spójności przepisów. Po tej decyzji rząd Mateusza Morawieckiego skierował do Sejmu projekt ustawy (druk sejmowy nr 127), który miał na celu naprawienie sytuacji dotyczącej wynagrodzenia zasadniczego prokuratorów. Ustawa została uchwalona przez Sejm 21 grudnia 2023 roku, zatwierdzona przez Senat bez poprawek, a następnie podpisana przez Prezydenta RP 22 grudnia 2023 roku i ogłoszona w Dz. U. z 27 grudnia 2023 r., poz. 2777.
W ten sposób sytuacja prokuratorów została uregulowana, natomiast funkcjonariusze i żołnierze zawodowi nadal pozostają pokrzywdzeni.
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o udzielenie informacji w następujących kwestiach:
1. Czy do Pana Ministra zwracały się związki zawodowe lub funkcjonariusze w sprawie obniżenia świadczenia emerytalnego o 7,8%?
2. Ile osób odeszło na świadczenie emerytalne w okresie od 1 stycznia do 28 lutego 2023 roku?
3. Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo w celu naprawy obecnej sytuacji?
4. Kiedy planuje Pan podjąć kroki prawne, aby przywrócić właściwy stan prawny, obowiązujący zawsze poza wyjątkiem tych dwóch miesięcy (styczeń i luty 2023 roku)?
Z wyrazami szacunku
Maja Nowak