w sprawie kompetencji oraz zakresu działań pracowników centrów integracji cudzoziemców (CIC) w zakresie kontroli legalności pobytu cudzoziemców
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 05-05-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 9053 Pani Poseł Anny Marii Żukowskiej w sprawie kompetencji oraz zakresu działań pracowników centrów integracji cudzoziemców (CIC) w zakresie kontroli legalności pobytu cudzoziemców, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zgodnie z art. 288 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach[1], cudzoziemiec w okresie pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP) jest obowiązany posiadać ważny dokument podróży oraz dokumenty uprawniające go do pobytu na terytorium RP, jeżeli są wymagane.
Kwestie dokonywania kontroli legalności pobytu cudzoziemców na terenie Polski przez właściwe organy, regulują przepisy określone w rozdziale I działu VIII ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z art. 290 ww. ustawy organy administracji rządowej i samorządowej są obowiązane do współdziałania, w zakresie dokonywania kontroli legalności pobytu cudzoziemców, z organami Straży Granicznej, Policji, Krajowej Administracji Skarbowej, Szefem Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz wojewodą, tj. jedynymi podmiotami uprawnionymi, zgodnie z art. 289 ustawy o cudzoziemcach, do przeprowadzenia ww. kontroli.
Odnosząc się do kwestii ewentualnego rozszerzenia przedmiotowych uprawnień, w tym dla marszałków województw, uprzejmie informuję, że obecnie nie są planowane zmiany regulacji ustawowych w omawianym obszarze. Nie opracowano również szczegółowych wytycznych określających współpracę Policji z CIC.
Z kolei w nawiązaniu do pytań Pani Poseł dotyczących uprawnień CIC do dostępu do danych zgromadzonych w systemie POBYT, należy zauważyć, że dostęp podmiotów publicznych do informacji zgromadzonych w poszczególnych częściach składowych krajowego zbioru rejestrów, ewidencji i wykazu w sprawach cudzoziemców, prowadzonego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w systemie teleinformatycznym, regulują przepisy art. 450-458 ustawy o cudzoziemcach. Artykuł 450 ww. ustawy ustanawia zamknięty katalog krajowych podmiotów publicznych, którym można udostępnić dane z poszczególnych części składowych ww. zbioru, wśród których wymienia państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne (art. 450 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach). Wydaje się zatem, że formalnie CIC, jako części składowe jednostek organizacyjnych samorządu województwa, ewentualnie części składowe jednostek organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego innego szczebla (powiatu, gminy), a przynajmniej niektóre z nich z uwagi na posiadany status formalny, mogłyby uzyskać dostęp do danych zgromadzonych w krajowym zbiorze rejestrów, ewidencji i wykazu w sprawach cudzoziemców. Warunkiem powyższego jest to, aby ww. dane były pozyskiwane w zakresie niezbędnym do realizacji przez samorządowe jednostki organizacyjne ich zadań publicznych. Dodatkowo należy zauważyć, że dostęp do omawianych danych za pośrednictwem urządzeń telekomunikacyjnych warunkowany jest spełnieniem określonych wymogów technicznych oraz organizacyjnych (polegających m.in. na właściwym zabezpieczeniu urządzeń telekomunikacyjnych lub systemów teleinformatycznych lub zabezpieczeniu technicznym i organizacyjnym odpowiednim do przetwarzania danych osobowych). W przypadku, gdyby samorządowa jednostka organizacyjna, w której znajduje się CIC, wystąpiła do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o przyznanie jej dostępu do takich danych zgromadzonych w systemie POBYT za pośrednictwem urządzeń telekomunikacyjnych, wówczas przedmiotowy wniosek zostałby rozpatrzony na podstawie przepisów art. 453 ust. 1 w związku z art. 450 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Niemniej w tym miejscu warto zauważyć, że dotychczas żadna samorządowa jednostka organizacyjna (nie licząc powiatowych urzędów pracy) nie była zainteresowana uzyskaniem ww. dostępu.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 769, z późn. zm.