w sprawie problemu niekontrolowanej działalności gospodarczej opartej na organizowaniu przejazdów quadami, skuterami śnieżnymi oraz innymi pojazdami typu off-road
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 07-05-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 9061 pana posła Andrzeja Gut-Mostowego w sprawie problemu niekontrolowanej działalności gospodarczej opartej na organizowaniu przejazdów quadami, skuterami śnieżnymi oraz innymi pojazdami typu off-road uprzejmie przedstawiam, co następuje.
Na wstępie pragnę podkreślić, że w opinii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) zaprezentowany w niniejszej interpelacji zarówno kierunek, jak i zakres proponowanych zmian przepisów prawa należy uznać za zasadny. W wystąpieniu pana posła zostało przedstawione wielokierunkowe podejście do zagadnienia, mające na celu wypracowanie rozwiązań, które powinny uregulować omawianą problematykę. Powyższe wymaga jednak szerszej dyskusji z udziałem przedstawicieli wielu resortów oraz samorządów. Należy jednocześnie wskazać, że rozpoczęcie prac w przedmiotowym zakresie pozostaje poza obszarem działania resortu spraw wewnętrznych i administracji. Właściwy do podjęcia inicjatywy legislacyjnej w odniesieniu do tej problematyki jest bowiem minister infrastruktury.
Niezależnie od powyższego pragnę przedstawić stanowisko MSWiA odnoszące się do poszczególnych propozycji zawartych w niniejszym wystąpieniu.
W kwestii wprowadzenia obowiązku rejestracji pojazdów określanych mianem off-road należy wskazać, że powinien on mieć charakter powszechny, przy czym istotne pozostaje, na ile jest to rozwiązanie uzasadnione i możliwe do wdrożenia w praktyce. Nie można w tym miejscu pominąć, że rejestracja pojazdu silnikowego wiąże się z obowiązkiem poddania danego typu pojazdu procedurze homologacji, potwierdzającej spełnienie odpowiednich wymagań technicznych, zakończonej uzyskaniem świadectwa homologacji typu lub innego równoważnego dokumentu. Tymczasem na rynku są oferowane pojazdy, które ze względu na swoją konstrukcję lub przeznaczenie nie są w stanie sprostać wymaganiom technicznym bądź których producenci świadomie nie poddają ich homologacji, licząc, że użytkowanie takich pojazdów będzie się odbywało poza drogami publicznymi. W pewnym zakresie powyższe dotyczy również quadów i motocykli crossowych, a także pojazdów przeznaczonych do zawodów sportowych.
W związku w powyższym wydaje się, że rozwiązaniem, które było już rozpatrywane w przeszłości, a które zmniejszyłoby anonimowość właścicieli lub posiadaczy takich pojazdów, byłoby wprowadzenie obowiązku ich ewidencjonowania oraz trwałego oznaczania numerem ewidencyjnym umieszczanym w widocznym miejscu.
Natomiast odnosząc się do propozycji rozszerzenia uprawnień kontrolnych straży gminnych, w pierwszej kolejności należy przeanalizować zakres posiadanych uprawnień straży gminnych (miejskich) oraz powód, dla którego ta formacja została powołana. W świetle art. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych[1] straż może zostać powołana przez radę gminy do ochrony porządku publicznego na terenie gminy. W celu ochrony porządku publicznego formacji tej przysługuje szereg uprawnień, określonych w art. 11 ww. ustawy oraz innych aktach prawnych, w tym w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym[2]. Powierzone zadania straż gminna realizuje na obszarze gminy, która ją powołała, ewentualnie na obszarze gminy sąsiadującej, o ile gminy zawarły stosowne porozumienia. Przedmiotowe działania, poza ściśle określonymi przypadkami, mogą być prowadzone wyłącznie w miejscach publicznych. Tereny prywatne, w tym pola, lasy itd., nie podlegają właściwości straży. Tym samym zakres odpowiedzialności za bezpieczeństwo ruchu drogowego jest dla tej formacji ograniczony do dróg publicznych, stref zamieszkania oraz stref ruchu. Ponadto należy mieć na uwadze, że obszar lasów państwowych czy parków narodowych podlega właściwym organom, których służby posiadają uprawnienia w zakresie ochrony porządku publicznego. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że ewentualne wprowadzenie postulowanych zmian pociągałoby za sobą konieczność adekwatnego dostosowania zaplecza technicznego, w szczególności w zakresie wyposażenia transportowego, umożliwiającego skuteczne wykonywanie nowych zadań.
Kolejna propozycja wskazana w wystąpieniu pana posła, dotycząca montowania nadajników GPS, wydaje się zasadna również w kontekście aktualnego poziomu zaawansowania technologii. Urządzenia lokalizacyjne są powszechnie stosowane, a obowiązujące przepisy prawa krajowego przewidują mechanizmy regulujące ich montaż oraz eksploatację w pojazdach[3].
W opinii MSWiA na rozważenie zasługuje także kwestia obowiązkowego uzyskania pozwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej związanej z wykorzystywaniem pojazdów typu off-road pod warunkiem spełnienia określonych warunków i obostrzeń. Ochrona środowiska, jako wartość nadrzędna, uzasadnia potrzebę bardziej precyzyjnego uregulowania działalności gospodarczej mogącej wywoływać znaczące skutki przyrodnicze.
Z kolei wprowadzenie penalizacji samego wjazdu na teren prywatny powinno być poprzedzone uszczegółowieniem jej zakresu, przede wszystkim przez wskazanie przesłanek umożliwiających ściganie sprawcy bez wniosku pokrzywdzonego. Powyższe mogłoby obejmować np. obowiązek oznaczenia terenu lub ograniczenie działania przepisów prawa do terenów położonych w granicach obszarów chronionych przyrody. W tym miejscu należy wskazać, że ewentualna zmiana przepisów ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń[4] pozostaje w gestii ministra sprawiedliwości.
Propozycja wprowadzenia możliwości wykonywania działalności gospodarczej polegającej na organizowaniu wypraw typu off-road wyłącznie pojazdami z napędem elektrycznym wydaje się warta rozważenia i ukierunkowana na przyszłość, zwłaszcza w świetle potrzeby ograniczenia hałasu i emisji spalin. Warto jednak mieć na uwadze, że użytkowanie pojazdów elektrycznych również może nieść za sobą ryzyko negatywnego wpływu na środowisko flory i fauny chronionych obszarów, a sama idea powinna zostać rzetelnie przeanalizowana pod kątem ewentualnego wpływu na swobodę prowadzenia działalności gospodarczej.
Jak już wskazano, MSWiA dostrzega zasadność proponowanych zmian w omawianych obszarach oraz podziela ich kierunek. W przypadku podjęcia prac legislacyjnych nad przedstawionymi propozycjami MSWiA deklaruje gotowość do współpracy w tym zakresie.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. 2021 poz. 1763
[2] Dz. U. 2024 poz. 1251 z późn. zm.
[3] np. art. 10a i 10b ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. 2024 poz. 1218 z późn. zm.) czy art. 13i ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. 2024 poz. 320 z późn. zm.).
[4] Dz. U. 2023 poz. 2119 z późn. zm.