w sprawie skutków rozporządzeń ministra edukacji dotyczących prac domowych oraz ich wpływu na proces edukacji uczniów i organizację pracy nauczycieli
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 12-05-2025
Szanowna Pani Poseł,
w związku z interpelacją z 23 kwietnia 2025 r. w sprawie skutków rozporządzenia Ministra Edukacji dotyczącego prac domowych oraz jego wpływu na proces edukacji uczniów i organizację pracy nauczycieli uprzejmie informuję, co następuje.
Nowelizacja rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych[1] miała na celu ograniczenie zadawania wybranych rodzajów prac domowych uczniom szkół podstawowych. Na podstawie analizy badań naukowych stwierdzono, że nadmierna ilość zadań zleconych do wykonania w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych może prowadzić do zmęczenia uczniów, zmniejszenia zainteresowania nauką, a nawet zwiększenia nierówności edukacyjnych z uwagi na zróżnicowane zasoby dostępne w domu i wsparcie uczniów przez rodziców[2].
Zmiany dotyczyły jedynie szkół podstawowych w następującym zakresie: prac pisemnych[3] i praktyczno-technicznych nie zadaje się uczniowi klas I-III, natomiast uczniom klas IV-VIII takie prace można zadać, z tym że nie jest ona obowiązkowa dla ucznia i nie ustala się z niej oceny[4]. Inne formy mogą być zadawane i oceniane, np. nauka słówek, pojęć, dat, wierszyków, obserwacje czy też przeanalizowanie określonego zagadnienia. Zatem wprowadzone zmiany nie oznaczają zniesienia obowiązku uczenia się w domu.
Ewaluację ww. przepisów przeprowadzi Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy. Badania przeprowadzane przez IBE-PIB mają pokazać, jak rozporządzenie zostało wdrożone w różnych szkołach. W ramach badania zostaną m.in. zebrane opinie nauczycieli oraz uczniów, zostanie również przeanalizowane, jak zmienią się wyniki egzaminów po roku szkolnym 2024/2025 (względem zeszłych lat) w szkołach, które zaprzestały zadawania prac domowych, w porównaniu do szkół, które od lat prac domowych nie stosowały (metoda różnic w różnicach, ang. Difference-in-Difference).
Jednocześnie należy podkreślić, że wyników egzaminu ósmoklasisty co do zasady nie można porównywać z wynikami z lat ubiegłych. W tym roku zwłaszcza takie porównanie jest niezasadne, gdyż w latach 2021–2024 podstawą przeprowadzenia egzaminu ósmoklasisty były tzw. wymagania egzaminacyjne, natomiast w obecnym roku szkolnym podstawą przeprowadzania tego egzaminu są wymagania określone w podstawie programowej kształcenia ogólnego.
Ministerstwo Edukacji Narodowej kieruje swoje działania przede wszystkim na wspieranie nauczycieli w organizacji procesu dydaktycznego z uwzględnieniem ww. zmiany. W tym celu IBE-PIB opracował informatory zawierające przykładowe rozwiązania i dobre praktyki przydatne w zadawaniu prac domowych zgodnie z wymogami rozporządzenia. W publikacjach zaprezentowane są także wnioski, jakie płyną z badań naukowych na temat prac domowych, oraz omówione są różnorodne czynniki i strategie wynikające z nich dla praktyki szkolnej. Informatory te mogą również stanowić wydatną pomoc dla rodziców wspierających uczniów w procesie uczenia się[5]. Poradniki można znaleźć na stronie IBE-PIB pod adresem:
https://ibe.edu.pl/pl/jak-wspierac-uczniow-w-samodzielnym-uczeniu-sie-publikacje
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
[1] Dz. U. 2024 poz. 438.
[2] Zgodnie z ustawą – Karta Nauczyciela nauczyciel ma prawo wyboru metod nauczania, w tym także form utrwalania wiedzy czy doskonalenia umiejętności ucznia – art. 12 ust. 2 (Dz. U. 2024 poz. 986).
[3] Z wyjątkiem ćwiczeń z zakresu tzw. małej motoryki.
[4] Rozporządzenie w sprawie oceniania § 12a ust. 1.
[5] Jeden z dostępnych poradników jest dedykowany specjalnie rodzicom: Jak wspierać uczniów w samodzielnym uczeniu się? Vademecum dla rodziców uczniów.