do ministra sprawiedliwości
w sprawie poważnych naruszeń prawa wyborczego podczas debaty w Końskich w ramach kampanii wyborów prezydenckich 2025 roku, stanowiących zagrożenie dla ważności wyborów
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 15-04-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z niniejszą interpelacją w związku z bardzo poważnymi zarzutami dotyczącymi naruszeń prawa wyborczego, które miały miejsce podczas „debaty prezydenckiej“ w Końskich 11 kwietnia 2025 roku, organizowanej przez sztab wyborczy kandydata Koalicji Obywatelskiej Rafała Trzaskowskiego. Naruszenia te, w mojej ocenie stwarzają realne zagrożenie dla uznania ważności wyborów prezydenckich zaplanowanych na 18 maja 2025 roku. Poniżej przedstawiam szczegółowe dowody i uzasadnienie, które w mojej ocenie wskazują na złamanie przepisów Kodeksu wyborczego, zasad demokratycznych oraz etyki mediów publicznych, a także potencjalne konsekwencje tych działań dla procesu wyborczego.
Debata w Końskich, transmitowana przez Telewizję Polską SA w likwidacji (TVP), TVN SA i Polsat sp. z o.o., była wydarzeniem budzącym ogromne kontrowersje z uwagi na sposób jej organizacji, brak transparentności, nierówny dostęp kandydatów oraz zaangażowanie mediów publicznych w kampanię jednego kandydata. Zdarzenia te wskazują na naruszenie fundamentalnych zasad demokratycznych, w tym art. 109 Kodeksu wyborczego, zasad etyki dziennikarskiej TVP oraz rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z 2011 roku dotyczącego równego traktowania kandydatów. W mojej ocenie, skala tych naruszeń może prowadzić do protestów wyborczych, a nawet podważenia ważności wyborów, co wymaga pilnego wyjaśnienia i podjęcia działań przez organy ścigania oraz Ministerstwo Sprawiedliwości.
1. Nierówny dostęp kandydatów do debaty
Z informacji medialnych wynika, że zaproszenie dla innych kandydatów na debatę zostało ogłoszone przez Rafała Trzaskowskiego na platformie X zaledwie 100 minut przed rozpoczęciem wydarzenia (godz. 18:20, debata rozpoczęła się o 20:00). Przykładem jest Sławomir Mentzen, który w tym czasie znajdował się w Ustrzykach Dolnych, co uniemożliwiło mu udział. Adrian Zandberg również nie mógł uczestniczyć z powodu wcześniejszych zobowiązań.
Zgodnie z art. 120 Kodeksu wyborczego oraz rozporządzeniem KRRiT z 2011 roku, media publiczne mają obowiązek zapewnienia równego dostępu wszystkim kandydatom do prezentacji ich programów wyborczych. Krótki czas na reakcję oraz brak wcześniejszego, formalnego zaproszenia dla wszystkich kandydatów wskazują na celowe wykluczenie części z nich, co narusza zasadę równości szans w kampanii wyborczej. Tego rodzaju manipulacja może być uznana za naruszenie art. 249 Kodeksu karnego, dotyczącego utrudniania korzystania z praw wyborczych.
Nierówny dostęp do debaty, która była szeroko transmitowana, wpłynął na widoczność kandydatów w kluczowym momencie kampanii, co mogło zaburzyć preferencje wyborcze. Tego typu działania są szczególnie groźne w kontekście demokratycznym, ponieważ faworyzują jednego kandydata kosztem innych, podważając uczciwość procesu wyborczego.
2. Zaangażowanie TVP w kampanię jednego kandydata
Mamy do czynienia z uzasadnioną możliwością popełnienia przestępstwa przez TVP, polegającego na nielegalnym finansowaniu kampanii Rafała Trzaskowskiego. Debata nie została oznaczona jako materiał wyborczy kandydata KO, co stanowi naruszenie art. 109 Kodeksu wyborczego. Zgodnie z doniesieniami medialnymi szacuje się, że koszt obsługi technicznej wydarzenia wynosił 2–3 mln zł, co powinno zostać zafakturowane na komitet wyborczy Trzaskowskiego. Ponadto, burmistrz Końskich potwierdził, że hala miała zostać wynajęta przez sztab KO, a TVP była współorganizatorem, co budzi wątpliwości co do transparentności finansowania.
Zgodnie z art. 109 Kodeksu wyborczego, wszystkie materiały wyborcze muszą być wyraźnie oznaczone, jako pochodzące od danego komitetu wyborczego. Brak takiego oznaczenia w przypadku debaty w Końskich wskazuje na naruszenie prawa. Konflikt interesów, punkt 4 Zasad Etyki Dziennikarskiej TVP zakazuje angażowania się dziennikarzy i mediów publicznych w kampanie wyborcze, co w tym przypadku miało miejsce poprzez zapewnienie obsługi technicznej i transmisji wydarzenia sztabu jednego kandydata. Takie działania mogą być również uznane za naruszenie art. 296 Kodeksu karnego (nadużycie zaufania w zarządzaniu majątkiem spółki) oraz przepisów dotyczących finansowania kampanii wyborczych.
Zaangażowanie TVP w kampanię jednego kandydata podważa bezstronność mediów publicznych, które powinny służyć wszystkim obywatelom. Skala tego naruszenia dotyczyły niewłaściwego wykorzystania środków publicznych i miała bezpośredni wpływ na proces wyborczy. W przypadku Końskich istnieje również ryzyko, że TVP działała na szkodę spółki, co może prowadzić do dalszych konsekwencji prawnych i finansowych.
3. Brak transparentności w organizacji debaty oraz potencjalne naruszenie zasad finansowania kampanii
W trakcie debaty prowadząca Joanna Dunikowska-Paź wielokrotnie podkreślała, że organizatorem jest sztab Rafała Trzaskowskiego, co miało zwolnić TVP z odpowiedzialności. Jednak brak publicznych informacji o umowach między sztabem KO a TVP oraz niejasności dotyczące wynajmu hali (burmistrz Końskich wskazał, że miała zostać wynajęta na "wewnętrzne wydarzenie PO") budzą poważne wątpliwości.
Zgodnie z art. 130 Kodeksu wyborczego, wszystkie wydatki kampanijne muszą być transparentne i udokumentowane. Brak dostępu do umów między TVP a sztabem Trzaskowskiego sugeruje możliwość naruszenia zasad finansowania kampanii. Jeśli TVP zapewniła obsługę techniczną bez rozliczenia, mogło dojść do nielegalnego wsparcia kampanii w formie niepieniężnej, co jest zabronione przez prawo wyborcze. Ponadto, niejasności dotyczące wynajmu hali wskazują na potencjalne wykorzystanie wpływów politycznych do organizacji wydarzenia, co narusza zasadę równości kandydatów.
Brak transparentności rodzi podejrzenia o manipulację i nadużycia, które mogą podważyć zaufanie społeczne do procesu wyborczego. Przypadek Końskich bezpośrednio wpływa na równość szans kandydatów, co jest fundamentem demokracji.
4. Zagrożenie dla ważności wyborów
Kontrowersje wokół debaty w Końskich wywołały szeroką dyskusję publiczną i zapowiedzi protestów wyborczych. Nierówny dostęp kandydatów może stanowić podstawę do poważnego protestu wyborczego. Druga osoba w państwie, Marszałek Sejmu określił organizację debaty jako „absolutny skandal i złamanie demokratycznych procedur“.
Zgodnie z art. 241 Kodeksu wyborczego, naruszenia prawa wyborczego, które mają wpływ na wynik wyborów, mogą prowadzić do unieważnienia głosowania. Debata w Końskich, jako wydarzenie o dużym zasięgu medialnym (ponad 1 mld odsłon w mediach społecznościowych według Res Futura), mogła wpłynąć na preferencje wyborców, faworyzując Rafała Trzaskowskiego kosztem innych kandydatów. Jeśli potwierdzi się, że TVP naruszyła zasady bezstronności, a sztab KO działał niezgodnie z prawem, istnieje ryzyko poważnego kryzysu wyborczego, porównywalnego z unieważnieniem wyborów w Rumunii w 2024 roku z powodu ingerencji zewnętrznej.
Zagrożenie dla ważności wyborów dotyczy fundamentów demokracji – równego dostępu do kampanii i bezstronności mediów. Unieważnienie wyborów mogłoby wywołać kryzys konstytucyjny i podważyć zaufanie społeczne do instytucji państwa.
W przypadku debaty w Końskich mamy do czynienia z działaniami, które:
Skala naruszeń w Końskich dotyczy podstawowych zasad demokracji, takich jak równość szans i wolność wyborów, które są chronione przez Konstytucję RP (art. 62) oraz międzynarodowe standardy demokratyczne.
Naruszenia prawa wyborczego podczas debaty w Końskich stanowią poważne zagrożenie dla demokratycznego procesu wyborczego w Polsce. Skala i potencjalne konsekwencje związane ze sprawą debaty prezydenckiej dotyczą fundamentów demokracji – równego dostępu do kampanii, bezstronności mediów i transparentności finansowania. Apeluję o pilne zajęcie się sprawą, w tym zlecenia śledztwa prokuraturze oraz współpracy z Państwową Komisją Wyborczą w celu zapewnienia, że podobne incydenty nie powtórzą się w przyszłości. Brak reakcji może prowadzić do kryzysu zaufania do instytucji państwa i podważenia legalności wyborów prezydenckich 2025 roku.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o jak najszybszą odpowiedź na poniższe pytania: