do ministra finansów
w sprawie deficytu budżetu państwa
Zgłaszający: Anna Gembicka, Jarosław Sachajko
Data wpływu: 16-04-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w ciągu ostatnich dwóch lat rządów koalicji pod przywództwem premiera Donalda Tuska obserwujemy wyraźne pogorszenie sytuacji finansów publicznych Polski. W 2023 roku deficyt sektora finansów publicznych wynosił 5,3% PKB, w 2024 roku wzrósł do 6,6% PKB. Jednocześnie, według danych Ministerstwa Finansów, po pierwszym kwartale 2025 roku deficyt budżetu państwa osiągnął 76,3 mld zł, co stanowi niemal 27% zaplanowanego deficytu na cały rok. Dochody państwa spadły o 28 mld zł w porównaniu do analogicznego okresu 2024 roku, podczas gdy wydatki wzrosły o 23,8 mld zł. Taka dynamika budzi poważne obawy o stabilność finansów publicznych, zwłaszcza w kontekście procedury nadmiernego deficytu nałożonej na Polskę przez Komisję Europejską.
Przed objęciem władzy premier Donald Tusk wielokrotnie zapewniał, że po przejęciu rządów „pieniądze znajdą się praktycznie automatycznie”. Tymczasem obserwujemy rekordowy wzrost deficytu, rosnący dług publiczny (z 54,6% PKB w 2024 roku do prognozowanych 59,8% w 2025 roku) oraz brak wyraźnych działań konsolidujących finanse publiczne. Obietnice premiera dotyczące poprawy sytuacji budżetowej nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistości, co rodzi pytania o skuteczność polityki fiskalnej rządu oraz rzeczywiste przyczyny pogłębiającego się deficytu.
W związku z powyższym, na podstawie artykułu opublikowanego na portalu Money.pl („Deficyt Polski po pierwszym kwartale 2025 roku. Ministerstwo Finansów ujawnia”) oraz innych dostępnych danych, zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Ministerstwo Finansów wskazało, że dochody budżetu państwa w pierwszym kwartale 2025 roku były niższe o 28 mld zł (19,1%) w porównaniu z analogicznym okresem 2024 roku, głównie z powodu reformy udziałów jednostek samorządu terytorialnego w PIT i CIT.
Jakie konkretne elementy tej reformy doprowadziły do tak znaczącego spadku dochodów?
Czy rząd przewidział ten ubytek w planowaniu budżetu na 2025 rok, a jeśli tak, jakie działania podjęto, aby go zrekompensować?
Jakie inne czynniki, poza reformą, przyczyniły się do spadku dochodów, w szczególności z podatków VAT i PIT?
2. Wydatki budżetowe w pierwszym kwartale 2025 roku wzrosły o 23,8 mld zł (13,9%) w porównaniu z 2024 rokiem.
Jakie kategorie wydatków przyczyniły się do ich wzrostu w pierwszym kwartale 2025 roku?
3. Artykuł wskazuje, że najwyższe wydatki w pierwszym kwartale 2025 roku odnotowano w następujących obszarach: Zakład Ubezpieczeń Społecznych (33,7 mld zł), obrona narodowa (21,8 mld zł), gospodarka (19,6 mld zł), subwencje dla samorządów (16,6 mld zł) oraz zdrowie (14 mld zł).
Proszę o szczegółowe rozbicie wydatków w każdej z tych kategorii, w tym odpowiedź:
Na jakie konkretne cele w ramach ZUS przeznaczono 33,7 mld zł (np. emerytury, renty, inne świadczenia)?
Jakie projekty lub zakupy w ramach obrony narodowej pochłonęły 21,8 mld zł i czy są to wydatki bieżące, czy inwestycyjne? Czy wydatki na obronność realizowane są zgodnie z planem? Czy w tym roku także zagraża nam to, że nie zostaną wydatkowane wszystkie środki przeznaczone na obronność?
Co składa się na wydatki w kategorii „gospodarka” (19,6 mld zł) i jakie programy lub inwestycje zostały sfinansowane?
Czy subwencje dla samorządów (16,6 mld zł) obejmują wsparcie na usuwanie skutków powodzi z 2024 roku, a jeśli tak, to w jakiej wysokości?
Jakie konkretne działania w ochronie zdrowia sfinansowano kwotą 14 mld zł?
4. Minister finansów wskazał, że jednym z powodów wyższego deficytu w 2024 roku były wydatki związane z usuwaniem skutków powodzi.
Jaką kwotę przeznaczono w 2024 roku na działania związane z powodzią i czy te środki zostały w pełni wydatkowane?
Jakie środki na obudowę po powodzi zabezpieczono w budżecie na 2025 rok i w jakich kategoriach? Jak wygląda stan ich wydatkowania?
5. W obliczu procedury nadmiernego deficytu nałożonej przez Komisję Europejską oraz prognozowanego wzrostu relacji długu publicznego do 59,8% PKB w 2025 roku: Jakie konkretne działania rząd planuje podjąć w celu stopniowej konsolidacji fiskalnej?
Czy rząd zamierza wprowadzić cięcia wydatków, a jeśli tak, to w jakich obszarach?
Jakie reformy lub zmiany podatkowe są planowane, aby zwiększyć dochody budżetu państwa w kolejnych latach?
Jak rząd zamierza zapewnić, że konsolidacja fiskalna nie zahamuje wzrostu gospodarczego, jak wskazali ekonomiści?
Sytuacja finansów publicznych Polski wymaga pilnych działań i jasnych wyjaśnień, aby dać obywatelom pewność, że środki publiczne są wydatkowane w sposób odpowiedzialny i zgodny z deklaracjami rządu. W imieniu swoim oraz wyborców proszę o szczegółowe odpowiedzi na powyższe pytania, które pozwolą lepiej zrozumieć przyczyny obecnego stanu budżetu oraz plany rządu na przyszłość.