Interpelacja nr 9473

do ministra funduszy i polityki regionalnej

w sprawie marnowania środków publicznych oraz niewykorzystania potencjału innowacyjnego Polski w ramach konkursów PARP na dofinansowanie innowacji

Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka

Data wpływu: 22-04-2025

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją w związku z niepokojącymi doniesieniami dotyczącymi wyników konkursów organizowanych przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) w ramach programów wspierających innowacyjność polskich przedsiębiorstw. W szczególności chodzi o wybór projektów, które otrzymują dofinansowanie, takich jak „innowacyjny chleb” czy „kompaktowy zmiękczacz wody”, przy jednoczesnym pomijaniu projektów o wysokim potencjale technologicznym i strategicznym znaczeniu dla polskiej gospodarki, takich jak produkcja satelitów czy rozwój technologii sztucznej inteligencji (AI).

Jako poseł reprezentujący interesy polskich obywateli, wyrażam głębokie zaniepokojenie takim podejściem do alokacji środków publicznych, które w mojej ocenie nie tylko marnuje potencjał innowacyjny Polski, ale również podważa zaufanie do instytucji odpowiedzialnych za wspieranie nowoczesnej gospodarki. W kontekście zapowiedzi premiera Donalda Tuska o „Roku Przełomu” w 2025 roku, który miałby być okresem dynamicznego rozwoju i modernizacji Polski, takie decyzje wydają się szczególnie niezrozumiałe i sprzeczne z deklarowanymi celami rządu.

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości od lat pełni kluczową rolę w dystrybucji środków publicznych i unijnych na projekty wspierające innowacyjność, badania i rozwój (B+R) oraz internacjonalizację polskich przedsiębiorstw. Programy takie jak „Polski Produkt Przyszłości” czy „Ścieżka Smart” mają na celu promowanie przełomowych technologii i produktów, które mogą zwiększyć konkurencyjność polskiej gospodarki na rynkach globalnych. Jak wynika z dostępnych informacji, w ramach tych konkursów dofinansowanie otrzymują projekty o stosunkowo niskim potencjale innowacyjnym, takie jak wspomniane „innowacyjny chleb” czy „kompaktowy zmiękczacz wody”. Tymczasem projekty o strategicznym znaczeniu, takie jak rozwój technologii satelitarnych czy sztucznej inteligencji, które mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa narodowego, przemysłu kosmicznego, cyfryzacji oraz pozycji Polski w globalnej gospodarce opartej na wiedzy, są pomijane. Tego typu decyzje budzą poważne wątpliwości co do kryteriów oceny wniosków, priorytetów polityki innowacyjnej oraz efektywności wykorzystania środków publicznych:

Niewykorzystanie potencjału strategicznych sektorów gospodarki: Polska ma szansę stać się liderem w takich dziedzinach jak technologie kosmiczne czy sztuczna inteligencja, które są priorytetami w strategiach rozwoju Unii Europejskiej oraz globalnych liderów gospodarczych. Produkcja satelitów, rozwój systemów AI czy technologie związane z cyberbezpieczeństwem mają nie tylko potencjał rynkowy, ale również strategiczne znaczenie dla suwerenności technologicznej państwa. Pomijanie takich projektów na rzecz mniej ambitnych inicjatyw, takich jak „innowacyjny chleb”, świadczy o braku wizji i niezrozumieniu globalnych trendów technologicznych.
Marnowanie środków publicznych: Środki przeznaczane na innowacje, w tym fundusze unijne z programów takich jak Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027, powinny być inwestowane w projekty o wysokim potencjale zwrotu gospodarczego i społecznego. Finansowanie projektów o marginalnym wpływie na konkurencyjność polskiej gospodarki, podczas gdy innowacje o znaczeniu strategicznym pozostają niedofinansowane, jest przykładem niegospodarności i marnowania publicznych zasobów.
Niezgodność z deklaracjami rządu i zapowiedziami premiera: Premier Donald Tusk wielokrotnie podkreślał, że 2025 rok ma być „Rokiem Przełomu”, w którym Polska przyspieszy rozwój gospodarczy, technologiczny i społeczny. Wybór projektów takich jak „kompaktowy zmiękczacz wody” zamiast inwestycji w technologie przyszłości, takie jak AI czy sektor kosmiczny, stoi w sprzeczności z tymi deklaracjami. Brak wsparcia dla przełomowych technologii może opóźnić modernizację polskiej gospodarki i osłabić naszą pozycję na arenie międzynarodowej.
Brak transparentności i jasnych kryteriów oceny: Decyzje o przyznaniu dofinansowania w konkursach PARP budzą wątpliwości co do transparentności procesu oceny wniosków. Brak jasnych wyjaśnień, dlaczego projekty o wysokim potencjale innowacyjnym są odrzucane, a te o mniejszym znaczeniu otrzymują wsparcie, podważa zaufanie przedsiębiorców i obywateli do instytucji publicznych.
Stracona szansa na budowanie przewagi konkurencyjnej: W dobie globalnej konkurencji opartej na innowacjach, kraje takie jak Chiny, USA czy państwa członkowskie UE inwestują miliardy w technologie przyszłości. Polska, pomimo posiadania wykwalifikowanych kadr i dynamicznie rozwijającego się sektora technologicznego, traci szansę na zajęcie miejsca wśród liderów innowacji. Finansowanie projektów o niskim potencjale eksportowym zamiast wspierania technologii o globalnym zasięgu to zmarnowana okazja do budowania polskiej marki na świecie.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

Jakie kryteria oceny wniosków stosuje PARP w konkursach na dofinansowanie innowacji, takich jak „Polski Produkt Przyszłości” czy „Ścieżka Smart”? Czy kryteria te uwzględniają strategiczne znaczenie projektów dla polskiej gospodarki i ich potencjał eksportowy?
Dlaczego projekty o wysokim potencjale technologicznym, takie jak produkcja satelitów czy rozwój sztucznej inteligencji, nie otrzymują dofinansowania, podczas gdy projekty takie jak „innowacyjny chleb” czy „kompaktowy zmiękczacz wody” są wspierane?
Jakie działania podejmuje Ministerstwo Rozwoju i Technologii, aby zapewnić, że środki publiczne i unijne są inwestowane w projekty o największym potencjale zwrotu gospodarczego i strategicznego znaczenia dla Polski?
Czy ministerstwo planuje przegląd kryteriów oceny wniosków w konkursach PARP w celu lepszego dostosowania ich do globalnych trendów technologicznych i priorytetów rządu, takich jak „Rok Przełomu”?
Jakie kroki zostaną podjęte, aby zwiększyć transparentność procesu oceny wniosków i odbudować zaufanie przedsiębiorców do instytucji takich jak PARP?
Czy ministerstwo zamierza wprowadzić dedykowane programy wsparcia dla strategicznych sektorów, takich jak technologie kosmiczne, sztuczna inteligencja czy cyberbezpieczeństwo, aby Polska mogła skuteczniej konkurować na rynkach globalnych?