Interpelacja nr 9565

do ministra infrastruktury, ministra sprawiedliwości

w sprawie wprowadzenia systemu SERMI (Security-Related Vehicle Repair and Maintenance Information) oraz rozporządzenia Data Act, które obowiązują w Polsce od 1 kwietnia 2025 r.

Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka

Data wpływu: 25-04-2025

Szanowni Panowie Ministrowie,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej kieruję niniejszą interpelację w związku z rosnącym niepokojem wśród właścicieli warsztatów samochodowych, diagnostów oraz konsumentów dotyczącym wprowadzenia systemu SERMI (Security-Related Vehicle Repair and Maintenance Information) oraz rozporządzenia Data Act, które obowiązują w Polsce od 1 kwietnia 2025 roku. W szczególności chciałbym zwrócić uwagę na potencjalne konsekwencje tych regulacji dla sektora motoryzacyjnego, w tym małych i średnich przedsiębiorstw, a także na ich wpływ na prawa konsumentów i wolność prowadzenia działalności gospodarczej. Niniejsza interpelacja ma na celu uzyskanie szczegółowych wyjaśnień dotyczących wdrożenia tych regulacji, ich zakresu, kosztów oraz potencjalnych zagrożeń dla funkcjonowania rynku motoryzacyjnego w Polsce.

System SERMI, wprowadzany na podstawie rozporządzenia (UE) 2018/858 oraz (UE) 2021/1244, ma na celu ujednolicenie dostępu do informacji związanych z naprawą i konserwacją pojazdów, w szczególności tych dotyczących systemów bezpieczeństwa, takich jak programowanie kluczy, immobilizery czy moduły antykradzieżowe. Od 1 kwietnia 2025 roku warsztaty samochodowe oraz niezależni operatorzy (IO) w Polsce będą zobowiązani do uzyskania certyfikatu SERMI, wydawanego przez akredytowane Jednostki Oceny Zgodności (CAB), takie jak DEKRA Certification. Certyfikat ten, ważny przez 5 lat, wymaga spełnienia rygorystycznych wymogów, w tym przedstawienia zaświadczenia o niekaralności, wykupienia polisy OC na kwotę 1 mln euro dla szkód osobowych i 0,5 mln euro dla szkód majątkowych, a także poddania się niezapowiedzianym inspekcjom. Koszty uzyskania certyfikatu szacowane są na około 1500 euro, z dodatkowymi opłatami za certyfikację pracowników oraz audyty.

Równolegle, Data Act, którego przepisy wejdą w życie w drugiej połowie 2025 roku, ma na celu regulację dostępu do danych generowanych przez urządzenia skomunikowane, w tym pojazdy. Rozporządzenie to umożliwi producentom pojazdów (OEM) oraz organom nadzorującym monitorowanie danych diagnostycznych, co w praktyce oznacza pełną kontrolę nad procesami naprawczymi, w tym weryfikację stosowanych części zamiennych i modyfikacji oprogramowania. Połączenie tych regulacji budzi obawy, że warsztaty samochodowe zostaną zmuszone do działania w sposób zbliżony do autoryzowanych serwisów (ASO), co ograniczy ich swobodę i podniesie koszty usług, ostatecznie obciążając konsumentów.

Problemy i obawy sektora motoryzacyjnego

Koszty i bariery dla małych warsztatów
Wprowadzenie certyfikacji SERMI wiąże się z wysokimi kosztami początkowymi (ok. 3499 zł za pierwszą fazę certyfikacji plus dodatkowe opłaty za pracowników i audyty) oraz koniecznością dostosowania się do rygorystycznych wymogów administracyjnych. Dla wielu małych warsztatów, szczególnie tych działających na terenach wiejskich, koszty te mogą być nieproporcjonalne do ich przychodów. Czy ministerstwo przewiduje mechanizmy wsparcia dla małych i średnich przedsiębiorstw motoryzacyjnych w celu złagodzenia tych obciążeń? Czy analizowano wpływ tych regulacji na konkurencyjność polskiego rynku napraw pojazdów?
Ograniczenie swobody napraw i modyfikacji
SERMI i Data Act wprowadzają ścisłą kontrolę nad procesami naprawczymi, w tym zakaz przeprowadzania modyfikacji wpływających na jakość spalin, takich jak chip tuning, zmiana punktów przełączania biegów czy podnoszenie ciśnienia oleju. Warsztaty będą zobowiązane do stosowania wyłącznie oryginalnych części zamiennych, których koszty (np. filtr DPF w cenie 9-20 tys. zł) mogą być zaporowe dla konsumentów. Jakie kroki podejmie rząd, aby zapewnić konsumentom dostęp do przystępnych cenowo napraw? Czy planowane są wyjątki dla napraw pojazdów starszych generacji, które nie podlegają tak rygorystycznym normom ekologicznym?
Inwigilacja i ograniczenie prywatności
Data Act umożliwia producentom pojazdów oraz organom nadzorującym pełny wgląd w dane diagnostyczne i części zamienne stosowane przez warsztaty. W połączeniu z wymogiem stosowania dedykowanych, podłączonych do Internetu testerów diagnostycznych, regulacje te budzą obawy o inwigilację zarówno warsztatów, jak i ich klientów. Jakie mechanizmy ochrony danych osobowych i handlowych zostaną wprowadzone, aby zapobiec nadużyciom ze strony producentów pojazdów lub innych podmiotów? Czy Ministerstwo Cyfryzacji przeprowadziło ocenę zgodności tych regulacji z RODO?
Wpływ na firmy tuningowe i innowacyjność
Regulacje wyraźnie zakazują modyfikacji pojazdów, takich jak chip tuning, co może prowadzić do marginalizacji firm tuningowych i ograniczenia innowacyjności w sektorze motoryzacyjnym. Czy Ministerstwo Infrastruktury rozważa wprowadzenie regulacji, które pozwolą na legalne modyfikacje pojazdów przy zachowaniu norm bezpieczeństwa i ekologicznych? Jakie wsparcie przewidziano dla przedsiębiorców, których działalność opiera się na takich usługach?
Ograniczenie swobody wypowiedzi
Wprowadzenie przepisów zakazujących rozpowszechniania informacji na temat modyfikacji pojazdów w Internecie budzi poważne obawy o ograniczenie wolności słowa. Warsztaty i diagności obawiają się, że nie będą mogli dzielić się wiedzą techniczną, co może zaszkodzić edukacji konsumentów i wymianie doświadczeń w branży. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości przeanalizowało zgodność tych przepisów z art. 54 Konstytucji RP, gwarantującym wolność wypowiedzi? Jakie kroki podejmie rząd, aby zapewnić równowagę między ochroną informacji technicznych a prawem do swobodnej wymiany wiedzy?
Wpływ na konsumentów
Ostatecznym beneficjentem usług warsztatów są konsumenci, którzy poniosą koszty związane z certyfikacją, stosowaniem oryginalnych części i ograniczeniem możliwości napraw. Wzrost cen usług może szczególnie dotknąć właścicieli starszych pojazdów, którzy nie będą w stanie sprostać wymaganiom ekologicznym. Czy Ministerstwo Infrastruktury przeprowadziło analizę wpływu SERMI i Data Act na koszty utrzymania pojazdów dla polskich konsumentów? Czy planowane są kampanie informacyjne, aby przygotować społeczeństwo na te zmiany?

Wprowadzenie SERMI i Data Act jest postrzegane przez wielu przedstawicieli branży motoryzacyjnej jako krok w kierunku centralizacji i uniformizacji rynku napraw, co może prowadzić do monopolizacji przez autoryzowane serwisy i producentów pojazdów. W mediach społecznościowych pojawiają się głosy krytyczne, wskazujące na zagrożenie dla niezależnych warsztatów oraz ograniczenie wolności gospodarczej. Jednocześnie, regulacje te mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa i zgodności z normami ekologicznymi, co jest zgodne z unijną polityką cyfryzacji i zrównoważonego rozwoju. Kluczowe jest jednak znalezienie równowagi między tymi celami a ochroną interesów małych przedsiębiorstw i konsumentów.

Wprowadzenie systemu SERMI i rozporządzenia Data Act od 1 kwietnia 2025 roku stanowi istotną zmianę dla sektora motoryzacyjnego w Polsce, niosąc zarówno potencjalne korzyści w zakresie bezpieczeństwa i standaryzacji, jak i poważne wyzwania dla niezależnych warsztatów oraz konsumentów. Wysokie koszty certyfikacji, ograniczenie swobody napraw, inwigilacja danych diagnostycznych oraz zakaz modyfikacji pojazdów budzą obawy o przyszłość małych przedsiębiorstw i dostępność przystępnych cenowo usług naprawczych. Jako poseł reprezentujący interesy społeczeństwa i przedsiębiorców oczekuję szczegółowych odpowiedzi na postawione pytania oraz informacji o planowanych działaniach rządu, które zapewnią równowagę między celami unijnych regulacji a ochroną polskich warsztatów i konsumentów. Polacy zasługują na sprawiedliwy i konkurencyjny rynek motoryzacyjny, który wspiera innowacyjność i wolność gospodarczą.

Pytania do Panów Ministrów:

Jakie działania podejmie rząd, aby złagodzić finansowe i administracyjne obciążenia związane z uzyskaniem certyfikatu SERMI dla małych warsztatów samochodowych? Czy planowane są dotacje lub ulgi dla sektora MŚP?
Czy Ministerstwo Infrastruktury przeprowadziło analizę wpływu SERMI i Data Act na koszty napraw pojazdów dla konsumentów? Jeśli tak, jakie są jej wyniki?
Jakie mechanizmy ochrony danych osobowych i handlowych zostaną wprowadzone, aby zapobiec nadużyciom wynikającym z monitorowania danych diagnostycznych przez producentów pojazdów?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości przeanalizowało zgodność zakazu rozpowszechniania informacji o modyfikacjach pojazdów z art. 54 Konstytucji RP? Jakie kroki podejmie rząd, aby zapewnić swobodę wymiany wiedzy technicznej?
Czy planowane są wyjątki lub uproszczenia dla napraw starszych pojazdów, które nie podlegają rygorystycznym normom ekologicznym?
Jakie wsparcie przewidziano dla firm tuningowych i innych przedsiębiorstw, których działalność zostanie ograniczona przez zakaz modyfikacji pojazdów?
Czy Ministerstwo Cyfryzacji rozważa wprowadzenie kampanii informacyjnej skierowanej do warsztatów i konsumentów, aby wyjaśnić cele i skutki wdrożenia SERMI i Data Act?
Czy rząd rozważa wprowadzenie okresu przejściowego dla warsztatów, aby umożliwić im dostosowanie się do nowych wymogów bez ryzyka utraty certyfikacji?
Jakie kroki podejmie Ministerstwo Infrastruktury, aby zapewnić konkurencyjność niezależnych warsztatów wobec autoryzowanych serwisów w kontekście nowych regulacji?
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości rozważa zmiany w procedurach sądowych, aby przyspieszyć rozpatrywanie spraw związanych z ewentualnymi sporami dotyczącymi certyfikacji SERMI lub stosowania Data Act?