w sprawie sytuacji kadrowej oraz finansowania straży miejskich i gminnych w woj. śląskim
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 05-06-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelacje o numerach od 9734 do 9748 Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego dotyczące sytuacji kadrowej oraz finansowania straży miejskich i gminnych w województwach: dolnośląskim, kujawsko-pomorskim, lubelskim, lubuskim, łódzkim, małopolskim, mazowieckim, opolskim, podlaskim, pomorskim, śląskim, świętokrzyskim, warmińsko-mazurskim, wielkopolskim oraz zachodniopomorskim[1], uprzejmie przedstawiam co następuje.
W pierwszej kolejności pragnę przedstawić informacje odnoszące się do pytań dotyczących pragmatyki służbowej oraz warunków zatrudnienia strażników gminnych (miejskich)[2].
W świetle art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych[3] rada gminy może (fakultatywnie) utworzyć straż gminną (miejską) do ochrony porządku publicznego na terenie gminy. Koszty związane z funkcjonowaniem straży są pokrywane z budżetu gminy. Tym samym wysokość środków finansowych przeznaczanych przez poszczególne gminy na utrzymanie straży gminnej (miejskiej) jest zależna od możliwości finansowych danej gminy oraz decyzji i uchwał podjętych w tym zakresie przez radę gminy.
W związku z powyższym resort spraw wewnętrznych i administracji nie uczestniczy w podziale środków finansowych przeznaczanych przez poszczególne gminy na utrzymanie straży gminnych (miejskich). Nie gromadzi także informacji w tym zakresie.
Ponadto wskazać należy, że podstawowe uprawnienia i obowiązki strażników gminnych (miejskich), w tym dotyczące praw pracowniczych, zostały uregulowane w Rozdziale 3 ustawy o strażach gminnych. Zgodnie z treścią art. 32 ww. ustawy, w sprawach dotyczących strażników, a nieuregulowanych w tej ustawie, zastosowanie mają przepisy o pracownikach samorządowych[4]. Tym samym kwestie wynagrodzenia strażnika gminnego (miejskiego) są regulowane przepisami ustawy o pracownikach samorządowych oraz rozporządzenia[5], wydanego w oparciu o dyspozycję art. 37 ww. ustawy.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) nie gromadzi informacji dotyczących przeciętnego wynagrodzenia brutto strażnika gminnego (miejskiego) danej jednostki organizacyjnej straży gminnej (miejskiej).
Zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o strażach gminnych, straż jest jednostką organizacyjną gminy, ale rada gminy może postanowić o umiejscowieniu straży w strukturze urzędu gminy.
Strażą kieruje komendant, zatrudniany na podstawie umowy o pracę przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta). Natomiast szczegółową strukturę organizacyjną straży określa regulamin nadawany przez radę gminy.
Mając na uwadze powyższy stan prawny informuję, że politykę kadrową danej jednostki organizacyjnej straży gminnej (miejskiej) prowadzi komendant straży w oparciu o zatwierdzony przez radę gminy regulamin. Wójt, burmistrz (prezydent miasta) lub komendant straży gminnej (miejskiej), będąc tym samym pracodawcą na rynku pracy, kształtuje i wdraża politykę dotyczącą rekrutacji pracowników czy procedur z tym związanych.
Aby jednak państwo działało razem, a służby i podmioty odpowiedzialne za bezpieczeństwo i porządek publiczny funkcjonowały w sposób skonsolidowany, w Ministerstwie SWiA 21 maja 2024 r. została powołana grupa robocza do spraw straży gminnych (miejskich), funkcjonująca w ramach Zespołu do Spraw Administracji Publicznej i Bezpieczeństwa Obywateli Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.
Powołane gremium stanowi płaszczyznę dialogu ze stroną samorządową oraz przedstawicielami straży gminnych (miejskich) na tematy dotyczące zmian w obowiązujących przepisach prawa, które regulują funkcjonowanie straży gminnych i miejskich, w szczególności w ustawie o strażach gminnych.
Przedmiotem prac ww. grupy roboczej, której członkami są przedstawiciele straży gminnych (miejskich), organizacji zrzeszających miasta i gminy, przedstawiciele resortu spraw wewnętrznych i administracji, w tym Komendanta Głównego Policji, są m.in. propozycje nowelizacji przepisów odnoszących się zarówno do pragmatyki służbowej strażnika gminnego (miejskiego), jak również warunków jego zatrudnienia.
W efekcie prac powyższej grupy roboczej, mając na uwadze kwestię wysługi lat strażników straży gminnych (miejskich), Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji 15 kwietnia 2025 r. wystąpił do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z wnioskiem o rozważenie możliwości uznania pracy strażników gminnych (miejskich) za pracę w warunkach o szczególnym charakterze, czyli uprawniających do emerytur pomostowych.
Należy jednak ponownie podkreślić, że straże gminne (miejskie) są formacjami powoływanymi fakultatywnie przez radę gminy do ochrony porządku publicznego na terenie gminy. Są tym samym jednostkami organizacyjnymi samorządu terytorialnego, a strażnicy straży gminnych (miejskich) są pracownikami samorządowymi, a nie funkcjonariuszami. Straże gminne (miejskie) nie są tym samym służbami podległymi lub nadzorowanymi przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
W związku z powyższym resort spraw wewnętrznych i administracji nie prowadzi prac mających na celu wprowadzenie przepisów dotyczących dodatków służbowych i motywacyjnych strażników - finansowanych z budżetu państwa, dostępu do systemu opieki zdrowotnej dedykowanej służbom mundurowym czy dostosowania przepisów w zakresie prawa do świadczeń socjalnych i dodatków za pracę w godzinach nocnych - na wzór rozwiązań obowiązujących w Policji.
Nadmieniam, że:
Odpowiadając na pytania nr 1 i 2 zawarte w wystąpieniu Pana Posła, uprzejmie informuję, że stosownie do przepisu art. 9a ustawy o strażach gminnych, straż prowadzi ewidencję:
Wyłącznie powyższe dane, w trybie opisanym w art. 9b ustawy o strażach gminnych, są przekazywane przez poszczególnych wojewodów ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oraz pozostają w jego dyspozycji.
Tym samym poniżej przedstawiam informacje za 2024 r., w podziale na województwa, przekazane przez poszczególnych wojewodów.
W tym miejscu pragnę wyjaśnić, że odpowiedź na pytanie nr 2 dotyczy tylko tych oddziałów straży gminnych (miejskich), w których występuje różnica w liczbie etatów i osób zatrudnionych.
Uwagę zwracają również wartości "po przecinku", które wynikają z sumowania ułamkowych części etatów w danej straży gminnej (miejskiej). Ministerstwo SWiA wskazało tym samym straże, w których występują takie dane liczbowe na niekorzyść liczby osób zatrudnionych. Niemniej Ministerstwo SWiA nie dysponuje szczegółowymi informacjami, czy w przypadku takich danych liczba etatów jest tożsama/mniejsza/wyższa z liczbą osób zatrudnionych, w tym w jakim wymiarze czasu pracy.
Województwo dolnośląskie
Województwo kujawsko-pomorskie
Województwo lubelskie
Województwo lubuskie
Województwo łódzkie
Województwo małopolskie
Województwo mazowieckie (KWP z siedzibą w Radomiu)
Teren odpowiedzialności Komendy Stołecznej Policji
Województwo opolskie
Województwo podkarpackie
Województwo podlaskie
Województwo pomorskie
Województwo śląskie
Województwo świętokrzyskie
Województwo warmińsko-mazurskie
Województwo wielkopolskie
Województwo zachodniopomorskie
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] w celu przedstawienia całokształtu zagadnienia pozwolę sobie uwzględnić w przedmiotowej odpowiedzi również informacje dotyczące województwa podkarpackiego
[2] pytania od 3 do 11
[3] Dz. U. z 2021 r. poz. 1763
[4] ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1135)
[5] rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1638)
[6] Dz. U. poz. 1362
[7] Wojewoda Kujawsko-Pomorski w przekazanym sprawozdaniu nie wskazał czy w straży występuje wakat, czy pracownicy są zatrudnieni na etatach cząstkowych;