Interpelacja nr 9754

do ministra zdrowia

w sprawie respektowania uprawnienia zasłużony krwiodawca (ZK) przez podmioty lecznicze oraz apteki

Zgłaszający: Henryka Krzywonos-Strycharska, Piotr Adamowicz, Rafał Siemaszko, Krystyna Skowrońska, Iwona Maria Kozłowska

Data wpływu: 07-05-2025

Szanowna Pani Minister!

Dotarły do nas informacje w sprawie nieprawidłowości dotyczących realizacji uprawnienia do bezpłatnych leków lub częściowo refundowanych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych przez osoby uprawnione na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – tj. osoby posiadające tytuł Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi (ZK).

Zgodnie z obowiązującymi przepisami osoby posiadające to szczególne uprawnienie są uprawnione do otrzymywania leków refundowanych z odpłatnością „bezpłatnie“. Uprawnienie to powinno być uwzględniane przez osoby wystawiające recepty oraz respektowane przez apteki.

Tymczasem w praktyce występują liczne przypadki nieuwzględniania tego uprawnienia:

• pomimo dobrej woli wystawiających recepty z uprawnieniem „ZK“, nie są oznaczane zgodnie z przepisami, co często wynika z systemów informatycznych podmiotów leczniczych, w których wystawiane są recepty;
• nawet, jeśli recepta jest oznaczona symbolem „ZK“, wielu farmaceutów w aptekach nie respektuje tego uprawnienia, kierując się wyłącznie poziomem odpłatności określonym w pozycji leku zamiast uwzględnienia dodatkowego uprawnienia pacjenta. Źle wystawiona recepta.

Takie działania prowadzą do naruszenia praw przysługujących zasłużonym krwiodawcom oraz podważają zaufanie do systemu ochrony zdrowia. W praktyce osoby uprawnione są często zmuszone do pokrywania kosztów leków z własnej kieszeni, pomimo obowiązujących przepisów zapewniających im bezpłatny bądź refundowany dostęp. To na krwiodawców, pomimo istniejącego obowiązku prawnego, przerzucono ciężar próśb poprawnego wystawiania recept bądź ich korygowania i podnoszenia świadomości na temat uprawnienia ZK w obrocie receptami.

W związku z powyższym prosimy Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia w celu zwiększenia świadomości wśród wystawiających recepty na temat uprawnienia „ZK“? Może warto rozważyć akcję społeczną w porozumieniu z klubami i stowarzyszeniami honorowych krwiodawców na podstawie zunifikowanych materiałów promocyjnych ministerstwa?
2. W jaki sposób ministerstwo kontroluje respektowanie uprawnienia „ZK“ przez apteki oraz jakie konsekwencje mogą ponieść podmioty nierealizujące recept zgodnie z obowiązującymi przepisami?
3. Czy możliwe jest wprowadzenie dodatkowego oznaczenia lub automatycznej weryfikacji uprawnień w systemach informatycznych aptek, aby zapobiec nieuzasadnionej odmowie realizacji recepty, jako bezpłatnej? Np. na podstawie legitymacji Zasłużony Honorowy Dawca Krwi okazanej przez pacjenta w momencie realizacji recepty niezależnie od zapisów na recepcie, które niejednokrotnie pozbawiają krwiodawców ich uprawnień i przekreślają sens idei honorowego krwiodawstwa w Polsce.
4. Mając na względzie pytanie nr 4, czy rozważane są zmiany legislacyjne, które wprost zobowiązywałyby apteki do realizowania recept z uprawnieniem „ZK“ niezależnie od poziomu odpłatności wskazanego w decyzji refundacyjnej, jeśli pacjent posiada odpowiedni status?