w sprawie finansowania z budżetu państwa kapelanów w ramach służb podległych MSWiA
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 24-07-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 9757 Pani Poseł Klaudii Jachiry w sprawie finansowania z budżetu państwa kapelanów w ramach służb podległych MSWiA, w oparciu o stanowiska Komendy Głównej Straży Granicznej (SG), Służby Ochrony Państwa (SOP), Komendy Głównej Policji oraz Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej (PSP), uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.
Na wstępie należy wskazać, że w 2024 r. Najwyższa Izba Kontroli (NIK) przeprowadziła w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) kontrolę pt.: Finansowanie kościołów i innych związków wyznaniowych oraz niektórych związanych z nimi podmiotów przez wybrane jednostki publiczne, w ramach której pozyskiwano dane m.in. ze służb podległych MSWiA w zakresie wynagrodzeń kapelanów. Przedmiotową kontrolą objęto okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2023 r. Wyniki kontroli są dostępne na stronie NIK[1].
Odnosząc się do liczby kapelanów/osób pełniących posługę duszpasterską w służbach resortu spraw wewnętrznych i administracji oraz kosztów ich wynagrodzeń informuję, że w SG oraz SOP funkcję taką sprawują wyłącznie funkcjonariusze pełniący służbę na pełnych etatach.
W poniższych tabelach przedstawiono dane dotyczące liczby osób oraz łączne wydatki na uposażenia, nagrody roczne i pozostałe świadczenia związane z pełnieniem służby przez kapelanów w SG oraz SOP w latach 2019-2024.
Straż Graniczna
| Rok |
Liczba kapelanów |
Uposażenia brutto[2] (w zł) |
Nagrody roczne (w zł) |
Pozostałe[3] (w zł) |
Łącznie (w zł) |
| 2019 |
19 |
1 628 944 |
118 625 |
161 038 |
1 908 607 |
| 2020 |
19 |
1 731 334 |
132 230 |
183 854 |
2 047 418 |
| 2021 |
20 |
1 746 711 |
144 281 |
283 828 |
2 174 820 |
| 2022 |
20 |
1 974 197 |
145 275 |
296 510 |
2 415 982 |
| 2023 |
19 |
2 202 314 |
164 516 |
338 738 |
2 705 568 |
| 2024 |
19 |
2 556 964 |
172 691 |
282 938 |
3 012 593 |
SOP
| Rok |
Liczba kapelanów |
Uposażenia brutto (w zł) |
Nagrody roczne (w zł) |
Pozostałe[4] (w zł) |
Łącznie (w zł) |
| 2019 |
1 |
63 317 |
0,00 |
6 315 |
69 632 |
| 2020 |
1 |
77 451 |
5 276 |
11 405 |
94 132 |
| 2021 |
1 |
78 758 |
6 454 |
20 596 |
105 808 |
| 2022 |
1 |
84 819 |
6 563 |
19 629 |
111 011 |
| 2023 |
1 |
101 460 |
7 068 |
21 720 |
130 248 |
| 2024 |
1 |
135 505 |
8 455 |
18 472 |
162 432 |
Kapelani, jak wszyscy funkcjonariusze SG i SOP, mają prawo do uposażenia oraz innych dodatków wynikających z przepisów prawa, tj. odpowiednio ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej[5] oraz ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa[6], przyznawanych na zasadach określonych w przepisach wykonawczych do ww. ustaw, w tym rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej[7] oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 lutego 2018 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Ochrony Państwa[8]. Są również – jako funkcjonariusze – uprawnieni do otrzymywania nagród jubileuszowych i tzw. mundurówek.
Natomiast posługę duszpasterską w Policji pełnią duchowni zatrudnieni na etatach pracowników cywilnych. Warto przy tym zaznaczyć, że rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie określenia stanowisk urzędniczych, wymaganych kwalifikacji zawodowych, stopni służbowych urzędników służby cywilnej, mnożników do ustalania wynagrodzenia oraz szczegółowych zasad ustalania i wypłacania innych świadczeń przysługujących członkom korpusu służby cywilnej[9] oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 lutego 2010 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej zatrudnionych w urzędach administracji rządowej i pracowników innych jednostek[10], nie umożliwiają tworzenia stanowiska „kapelan“. W związku z powyższym osoby wykonujące posługę duszpasterską zatrudniane są w Policji na podstawie umowy o pracę w różnym wymiarze czasu pracy (zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy, na 0,5 etatu czy też na 0,25 etatu).
Z kolei wysokość wynagrodzenia duchownych pełniących posługę duszpasterską w Policji jest uzależniona od stanowiska na jakie została zatrudniona osoba duchowna oraz wymiaru etatu jaki zajmuje.
Kwestia wynagrodzenia oraz innych należności (m.in dodatków stażowych, nagród jubileuszowych) wynika z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, w tym ww. rozporządzeń.
Dane dotyczące wydatków związanych z kosztami osób pełniących posługę duszpasterską zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych Policji, w latach 2019-2024 przedstawiono w poniższej tabeli. Jednocześnie warto nadmienić, że prezentowane kwoty zostały sporządzone na potrzeby udzielenia odpowiedzi na niniejszą interpelację, a jednostki organizacyjne Policji nie posiadają wydzielonej, szczegółowej kwalifikacji „koszty funkcjonowania osób pełniących posługę duszpasterską“.
| Rok |
Wynagrodzenia (w zł) |
Nagrody roczne (w zł) |
Pozostałe (w zł) |
Łącznie (w zł) |
| 2019 |
776 350 |
59 819 |
203 502 |
1 039 671 |
| 2020 |
790 767 |
64 430 |
238 217 |
1 093 413 |
| 2021 |
726 942 |
56 4780 |
198 549 |
981 970 |
| 2022 |
816 843 |
57 890 |
225 676 |
100 409 |
| 2023 |
865 437 |
66 458 |
301 286 |
1 233 180 |
| 2024 |
1 071 326 |
73 279 |
410 951 |
1 555 557 |
Natomiast dane dotyczące liczby osób pełniących posługę duszpasterską w latach 2019-2024 zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych Policji oraz wymiar zajmowanego etatu przedstawiono załączniku nr 1 do niniejszej odpowiedzi.
Z kolei w odniesieniu do PSP w poniższej tabeli przedstawiono dane dotyczące liczby osób duchownych Kościoła Katolickiego oraz innych wyznań, koszty uposażeń/wynagrodzeń, a także środki wydatkowane na odprawy, dodatkowe uposażenia roczne, gratyfikacje urlopowe i ekwiwalenty i inne świadczenia w latach 2019-2024.
| Rok |
Liczba duchownych |
Koszty uposażenia/wynagrodzenia (w zł) |
Koszty pozostałe[11] (w zł) |
| 2019 |
20[12] |
796 404 |
174 147 |
| 2020 |
19[13] |
877 311 |
85 019 |
| 2021 |
19[14] |
977 132 |
116 514 |
| 2022 |
19[15] |
1 093 625 |
134 024 |
| 2023 |
20[16] |
1 252 563 |
181 166 |
| 2024 |
19[17] |
1 458 258 |
288 365 |
Jednocześnie informuję, że w PSP etat zajmowany przez funkcjonariusza wynosi zawsze 1 (cały etat), natomiast w przypadku pracowników cywilnych wymiar etatu kształtuje się od 0,25 etatu przez 0,5 etatu do 1 (całego) etatu. Szczegółowe informacje dotyczące liczby osób duchownych w podziale na poszczególne wyznania oraz wymiar etatu zajmowanego przez pracownika cywilnego będącego osobą duchowną w PSP w latach 2020-2024 przedstawiono w załączniku nr 2 do niniejszej odpowiedzi.
Kapelanom oraz osobom duchownym zatrudnionym na stanowiskach cywilnych pełniących posługę duszpasterską, podobnie jak innym funkcjonariuszom czy pracownikom cywilnym PSP, przysługują tzw. mundurówki i nagrody jubileuszowe. W odniesieniu do funkcjonariuszy powyższe kwestie reguluje ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej[18] (dalej: ustawa o PSP):
Natomiast w odniesieniu do pracowników cywilnych przedmiotowe kwestie reguluje ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej[22]:
W kontekście planowania środków związanych z wynagrodzeniami dla osób duchownych należy zauważyć, że wydatki na uposażenia są uzależnione i planowane w zależności od posiadanych kwalifikacji, wykształcenia, stażu służby lub/i pracy, zajmowanego stanowiska, stopnia, przyznanej wysokości dodatku służbowego bądź funkcyjnego, dodatku motywacyjnego, stołecznego – np. określonych zgodnie z art. 88 ustawy o PSP i rozporządzeniem w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej.
Potrzeba ponoszenia kosztów na wydatki ze środków pochodzących z budżetu państwa na cele związane z finansowaniem wynagrodzeń/uposażeń dla kapelanów wynika z funkcji, jaką osoby te pełnią.
Jak wskazano np. w stanowisku Komendy Głównej PSP, osoby duchowne w strukturach PSP pełnią posługę duszpasterską, która wpływa na utrzymanie właściwej postawy moralnej funkcjonariuszy i pracowników cywilnych oraz na kształtowanie właściwych postaw społecznych, w tym także szacunku do prawa i wykonywanego przez pracowników cywilnych i funkcjonariuszy zawodu. Dotyczy to również strażaków OSP. Ponadto osoby duchowne są wsparciem w działaniach interwencyjnych psychologa, szczególnie w sytuacjach traumatycznych, w których dochodzi np. do śmierci strażaka lub członków jego rodziny, spowodowanych wypadkiem lub ciężką chorobą. Zasadność zatrudnienia osoby duchownej w strukturach PSP wynika także z tradycji i zapotrzebowania środowiska strażaków na tego typu posługę, w ramach której osoby duchowne prowadzą rozmowy na tematy religijno-psychologiczne, uczestniczą w rozwiązywaniu sytuacji kryzysowych i konfliktów międzyludzkich w jednostkach organizacyjnych PSP województwa, pełnią posługę sakramentalną i liturgiczną, dbają o postawę etyczną w służbach.
Jednocześnie w ww. stanowisku wskazano, że Episkopat Polski nie uczestniczy w konsultacjach dotyczących określania potrzeb finansowych dla kapelanów.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] https://www.nik.gov.pl/kontrole/P/24/095/
[2] Uposażenie składa się z uposażenia zasadniczego oraz dodatków o charakterze stałym (dodatek z tytułu wysługi, za stopień, funkcyjny, stołeczny). Wskazane kwoty uwzględniają zmniejszenie uposażenia w związku ze zwolnieniem lekarskim.
[3] W ramach pozostałych wydatków związanych z zatrudnieniem ujęto: nagrody uznaniowe, równoważniki mundurowe, koszty podróży służbowych, nagrody jubileuszowe, koszty badań okresowych i inne świadczenia (dopłata do wypoczynku, przejazd).
[4] W ramach pozostałych wydatków ujęto: równoważnik mundurowy, nagrody uznaniowe, zwrot kosztów podróży służbowych, równoważnik za brak lokalu mieszkalnego, dodatek motywacyjny, nagrody jubileuszowe.
[5] Dz. U. z 2024 r. poz. 915, z późn. zm.
[6] Dz. U. z 2025 r. poz. 34, z późn. zm.
[7] Dz. U. z 2022 r. poz. 2424, z późn. zm.
[8] Dz. U. z 2023 r. poz. 1971, z późn. zm.
[9] Dz. U. z 2025 r. poz. 670.
[10] Dz. U. z 2023 r. poz. 467, z późn. zm.
[11] środki wydatkowane na odprawy, dodatkowe uposażenia roczne, gratyfikacje urlopowe i ekwiwalenty oraz inne świadczenia.
[12] w tym: 10 funkcjonariuszy; 8 pracowników cywilnych; 2 osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia.
[13] w tym: 9 funkcjonariuszy; 8 pracowników cywilnych; 2 osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia.
[14] w tym: 10 funkcjonariuszy; 7 pracowników cywilnych; 2 osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia.
[15] w tym: 10 funkcjonariuszy; 7 pracowników cywilnych; 2 osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia.
[16] w tym: 10 funkcjonariuszy; 8 pracowników cywilnych; 2 osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia.
[17] w tym: 9 funkcjonariuszy; 8 pracowników cywilnych; 2 osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia.
[18] Dz. U. z 2024 r. poz. 1443, z późn. zm.
[19] Dz. U. poz. 1750, z późn. zm.
[20] Dz. U. Nr 101, poz. 637.
[21] Dz. U. poz. 1796.
[22] Dz. U. z 2024 r. poz. 409, z późn. zm.