do ministra zdrowia
w sprawie wprowadzenia do polskiego ustawodawstwa tzw. klauzuli wyższego dobra
Zgłaszający: Andrzej Gut-Mostowy
Data wpływu: 08-05-2025
Szanowna Pani Ministro!
Do mojego biura poselskiego wpłynął apel nr 4/IX/2025 XLIV Okręgowego Zjazdu Lekarzy Beskidzkiej Izby Lekarskiej z dnia 5 kwietnia 2025 r. dotyczący konieczności podjęcia pilnych działań legislacyjnych zmierzających do wprowadzenia klauzuli wyższego dobra. Celem tej klauzuli miałoby być zapewnienie lekarzom i lekarzom dentystom możliwości udzielania świadczeń zdrowotnych bez obawy o poniesienie odpowiedzialności karnej w sytuacjach szczególnych, gdy działają oni w interesie życia i zdrowia pacjenta. Problem ten jest szczególnie istotny w dziedzinie ratownictwa medycznego oraz w specjalnościach zabiegowych, gdzie występuje odpływ kadry medycznej spowodowany obawą przed konsekwencjami prawnymi niezamierzonych błędów medycznych.
Pragnę przypomnieć, że obecne przepisy, w tym art. 160 i art. 155–157 Kodeksu karnego, przewidują odpowiedzialność karną lekarzy za narażenie pacjenta na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia oraz za nieumyślne spowodowanie śmierci czy uszczerbku na zdrowiu. Choć art. 26 § 1 Kodeksu karnego wprowadza przesłankę działania w stanie wyższej konieczności, brakuje jednoznacznych regulacji dedykowanych sytuacjom medycznym, co prowadzi do niepewności prawnej i zniechęca lekarzy do podejmowania działań w sytuacjach granicznych.
Zgodnie z art. 68 Konstytucji RP państwo ma obowiązek zapewnienia obywatelom równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej. Tymczasem, z powodu luk prawnych, dostęp do specjalistycznej opieki medycznej może ulec ograniczeniu, jeśli nie zostaną stworzone odpowiednie ramy prawne chroniące lekarzy działających w interesie pacjentów.
Należy podkreślić, że obecna sytuacja prowadzi do szeregu negatywnych skutków praktycznych: lekarze coraz częściej rezygnują z pracy w specjalnościach wysokiego ryzyka lub ograniczają zakres udzielanych świadczeń, aby zminimalizować ryzyko prawne. Prowadzi to do ograniczenia dostępności kluczowych usług medycznych, wydłużenia kolejek oraz zwiększenia obciążenia tych lekarzy, którzy pozostali w systemie. W dłuższej perspektywie może to skutkować pogorszeniem jakości opieki zdrowotnej oraz wzrostem niezadowolenia społecznego. Dlatego uważam, że podjęcie działań legislacyjnych w tej sprawie powinno być traktowane jako pilne.
W związku z powyższym proszę Panią Ministrę o odpowiedzi na następujące pytania:
Z wyrazami szacunku
Andrzej Gut-Mostowy
Poseł na Sejm RP