Interpelacja nr 9790

do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej

w sprawie sytuacji osób powyżej 50. roku życia na rynku pracy

Zgłaszający: Marta Stożek

Data wpływu: 09-05-2025

Szanowna Pani Ministro,

realia rynku pracy w Polsce ujawniają coraz bardziej złożony problem marginalizacji osób powyżej 50. roku życia, szczególnie w kontekście utraty zatrudnienia. Analizy prowadzone na poziomie krajowym i międzynarodowym wyraźnie wskazują, że osoby w tej grupie wiekowej spotykają się z istotnymi barierami w reintegracji zawodowej, wynikającymi z kilku kluczowych czynników. Należy do nich m.in. dyskryminacja ze względu na wiek, niedostateczne wsparcie w zakresie podnoszenia kwalifikacji oraz ograniczona adaptacyjność do zmieniających się dynamicznie wymagań technologicznych i organizacyjnych współczesnego rynku pracy. Konsekwencje tych zjawisk mają wymiar nie tylko indywidualny, ale również systemowy, wpływając na funkcjonowanie społeczeństwa, gospodarki oraz na stabilność finansów publicznych.

Zidentyfikowanie tych wyzwań rodzi konieczność podjęcia wielowymiarowych i zintegrowanych działań, które mogłyby skutecznie przeciwdziałać procesowi wykluczenia zawodowego osób 50+. Jednym z najbardziej obiecujących narzędzi w tym zakresie mógłby być program gwarancji zatrudnienia, który w innych państwach europejskich, takich jak Finlandia, okazał się skutecznym instrumentem wspierania reintegracji zawodowej osób z grup szczególnie narażonych na długotrwałe bezrobocie. W Finlandii program ten zakłada współpracę między lokalnymi władzami a przedsiębiorstwami, przy jednoczesnym objęciu beneficjentów intensywnym wsparciem doradców zawodowych i programami szkoleniowymi. Tego rodzaju system integruje potrzeby rynku pracy z potencjałem osób bezrobotnych, co skutecznie zwiększa ich szanse na trwałe zatrudnienie. Model tego programu zakłada współpracę między sektorem publicznym a prywatnym, co pozwala na bardziej efektywne dostosowanie rozwiązań do lokalnych potrzeb i specyfiki rynku pracy.

W ramach programu gwarancji zatrudnienia kluczową rolę odgrywają takie komponenty, jak subsydiowanie wynagrodzeń czy organizacja zaawansowanych szkoleń dostosowanych do wymagań współczesnej gospodarki. Co więcej, szczególny nacisk kładzie się na personalizację wsparcia, obejmującą mentoring, doradztwo zawodowe oraz indywidualne plany rozwoju zawodowego. Te działania nie tylko poprawiają efektywność procesu reintegracji, ale także wzmacniają poczucie wartości i pewności siebie wśród beneficjentów.

Efektywne wdrożenie programu wymaga zaangażowania różnych interesariuszy: administracji rządowej, samorządów lokalnych, organizacji pozarządowych oraz sektora prywatnego. Współpraca tych podmiotów jest kluczowa dla zapewnienia kompleksowego wsparcia, które pozwoli osobom powyżej 50. roku życia nie tylko powrócić na rynek pracy, ale również w pełni wykorzystać ich potencjał zawodowy.

Z perspektywy gospodarczej korzyści płynące z realizacji programu gwarancji zatrudnienia są nie do przecenienia. Redukcja kosztów związanych z wypłatą świadczeń dla bezrobotnych, zwiększenie dochodów podatkowych, jak również ograniczenie problemów zdrowotnych wynikających z długotrwałego bezrobocia stanowią jedynie część pozytywnych efektów. Z perspektywy społecznej program przyczynia się do poprawy sytuacji materialnej rodzin, redukuje ryzyko ubóstwa w perspektywie emerytury, wzmacnia poczucie przynależności społecznej i sprzyja budowie bardziej inkluzywnego rynku pracy, co ma fundamentalne znaczenie w kontekście starzenia się społeczeństwa.

Mając na uwadze powyższe, kieruję do Pani Minister następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi szczegółowe analizy dotyczące skali utraty zatrudnienia wśród osób powyżej 50. roku życia? Jeśli tak, jakie są najnowsze dane statystyczne w tym zakresie?
2. Jakie są wskaźniki reintegracji zawodowej tej grupy demograficznej? Czy dysponują Państwo danymi porównawczymi z podziałem na grupy wiekowe, obrazującymi czas poszukiwania pracy oraz średnie wynagrodzenie w nowym miejscu zatrudnienia w porównaniu z poprzednim?
3. Jakie koszty ponosi budżet państwa na wypłatę świadczeń dla osób bezrobotnych w przedziale wiekowym powyżej 50. roku życia? Czy rozważano potencjalne oszczędności wynikające z wprowadzenia programów aktywizacyjnych dla tej grupy?
4. Czy ministerstwo analizowało możliwość implementacji programu gwarancji zatrudnienia na wzór rozwiązań stosowanych w innych państwach? Jeśli tak, jakie wnioski płyną z tych analiz? Jeśli nie, jakie czynniki blokują podjęcie takich działań?
5. Czy ministerstwo planuje podejmowanie inicjatyw legislacyjnych lub organizacyjnych zmierzających do zniwelowania barier systemowych utrudniających osobom po 50. roku życia powrót na rynek pracy?

Osoby powyżej 50. roku życia posiadają unikatowe doświadczenie zawodowe oraz kompetencje, które mogłyby być znacznym atutem dla rynku pracy. Ich obecność w przedsiębiorstwach stanowi też wartość w perspektywie inkluzji społecznej i spójności międzypokoleniowej. Dlatego niezbędne jest podejmowanie kompleksowych działań, które pozwolą w pełni wykorzystać potencjał osób powyżej 50. roku życia oraz zapewnić im równy dostęp do zatrudnienia. Inwestowanie w rozwój i aktywizację tej grupy wiekowej to nie tylko obowiązek społeczny, ale również istotny element budowania stabilnej i konkurencyjnej gospodarki narodowej.

Z wyrazami szacunku

Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP