w sprawie eksportu broni, amunicji i materiałów wybuchowych do Izraela
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 16-02-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 981 Pana Posła M. Koniecznego i grupy posłów w sprawie eksportu broni, amunicji i materiałów wybuchowych do Izraela, uprzejmie przedstawiam poniższą odpowiedź.
Zgodnie z art. 27a. ust. 1 Ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa podmioty wykonujące wywóz uzbrojenia zostały zobowiązane do przekazania Ministrowi Spraw Zagranicznych rocznych raportów z faktycznego wykonania takich wywozów w terminie do końca kwietnia następnego roku. W związku z tym, Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie dysponuje obecnie danymi obejmującymi tego rodzaju transfery za rok 2023, w tym wykonywane w zeszłym roku wywozy uzbrojenia i sprzętu wojskowego do odbiorców w Izraelu.
Ministerstwu Spraw Zagranicznych nie są znane plany eksportowe polskich przedsiębiorstw na rok 2024. Jeśli chodzi natomiast o udzielenie informacji na temat ilości oraz wartości wydanych w 2024 r. zezwoleń na wywóz uzbrojenia i sprzętu wojskowego do odbiorców końcowych w Izraelu, to właściwy do udzielania takiej informacji jest Minister Rozwoju i Technologii jako polski organ kontroli obrotu z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Minister Rozwoju i Technologii prowadzi też stosowny rejestr udzielonych zezwoleń.
Kryteria oceny wniosków eksportowych dotyczących uzbrojenia i sprzętu wojskowego określa art. 16 Ustawy o obrocie (…), która wskazuje także właściwy tryb administracyjny oraz rolę poszczególnych organów państwa w tym postępowaniu. Minister Spraw Zagranicznych, obok innych naczelnych organów państwa, odgrywa w tym przypadku rolę instytucji opiniującej, której stanowisko jest istotne, ale nie jest prawnie wiążące dla organu kontroli. Każdy wniosek dotyczący wywozu lub transferu wewnątrzunijnego uzbrojenia i sprzętu wojskowego rozpatrywany w tym trybie jest oceniany przez Ministra Spraw Zagranicznych oraz upoważnione do tego osoby indywidualnie, zgodnie z polskimi przepisami oraz zobowiązaniami międzynarodowymi wiążącymi Rzeczpospolitą Polską. Ministerstwo Spraw Zagranicznych ze szczególną uwagą obserwuje przy tym rozwój sytuacji w strefie Gazy w kontekście sytuacji ludności cywilnej niezaangażowanej bezpośrednio w walki. Przestrzeganie norm międzynarodowego prawa konfliktów zbrojnych i praw człowieka należą do podstawowych kryteriów oceny wniosków o udzielenie zezwolenia na wywóz uzbrojenia i sprzętu wojskowego za granicę włączając w to odbiorców końcowych w Izraelu oraz na całym Bliskim Wschodzie.
W reakcji na ataki przeprowadzone ze Strefy Gazy 7.10.2023 r. Polska poparła prawo Izraela do samoobrony. Jednocześnie podkreślamy, że odpowiedź Izraela musi odbywać się w zgodzie z prawem międzynarodowym, w szczególności międzynarodowym prawem humanitarnym.
Biorąc pod uwagę katastrofalną sytuację humanitarną w Strefie Gazy, Polska opowiada się za przerwaniem działań zbrojnych, tak aby możliwe było skuteczne niesienie pomocy ludności cywilnej enklawy. Wierzymy ponadto, czerpiąc doświadczenia z tygodniowej przerwy w walkach w listopadzie 2023 r., że zaprzestanie działań zbrojnych pomoże sprawie uwolnienia przetrzymywanych w Strefie Gazy zakładników.
Ze względu na tragiczne warunki bytowe w Strefie Gazy, Polska przekazała władzom egipskim pomoc rzeczową z przeznaczeniem na leczenie Palestyńczyków ewakuowanych z enklawy. Ponadto Polska podwoiła swój wkład finansowy na rzecz UNRWA dzięki dodatkowym wpłatom na kwotę 3,15 mln PLN, przekazanym jeszcze w ub. r. W grudniu 2023 r. Polska przekazała też dodatkowe fundusze na działania UNICEF (2,15 mln zł) i WFP (4,3 mln zł) w Strefie Gazy.
Polska niezmiennie opowiada się za pokojem i stabilnością na Bliskim Wschodzie. Aktywnie uczestniczymy w międzynarodowych dyskusjach i inicjatywach, zwłaszcza tych podejmowanych przez UE i partnerów regionalnych, wspierając wysiłki na rzecz przywrócenia spokoju w regionie. Polska uznaje promowanie poszanowania prawa międzynarodowego za jeden z priorytetów swojej polityki zagranicznej. W tym kontekście podkreślamy wartość prawa międzynarodowego oraz to, że rozstrzygnięcia Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości powinny być szanowane przez wszystkie państwa należące do Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu