w sprawie instytucji straży uniwersyteckiej
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 05-06-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer nr 9868 Pani Poseł Bożeny Lisowskiej w sprawie instytucji straży uniwersyteckiej, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce[1], uczelnia posiada osobowość prawną i jest autonomiczna na zasadach określonych w ustawie.
W świetle art. 50 ust. 1 ustawy, o utrzymanie porządku i bezpieczeństwa na terenie uczelni dba rektor uczelni, który – w porozumieniu z właściwym organem samorządu terytorialnego – określa też teren uczelni.
W celu zapewnienia porządku i bezpieczeństwa na terenie uczelni, uczelnie zatrudniają pracowników, często umundurowanych, do zadań których należy m.in. obsługa monitoringu, kontrola nad przepływem osób, ruchem osób, itp. Zakres zadań straży, znanych jako „Straż Akademicka”, określają przepisy wewnętrzne uczelni.
Warto wyjaśnić, że służby państwowe odpowiedzialne za utrzymanie porządku publicznego i bezpieczeństwa wewnętrznego mogą wkroczyć na teren uczelni:
Przepisy ustawy w dalszej części umożliwiają rektorowi zawarcie porozumienia z właściwym organem służby określające inne przypadki związane z utrzymaniem porządku i bezpieczeństwa uzasadniające przebywanie tej służby na terenie uczelni.
Przywołany stan prawny w praktyce oznacza, że za bezpieczeństwo na terenie uczelni, co wskazano powyżej, odpowiada jej rektor. Służby odpowiedzialne za utrzymanie porządku publicznego, co do zasady, z własnej inicjatywy/w ramach służby nie patrolują terenu należącego do uczelni i dopiero wezwanie przez rektora daje im podstawę faktyczną i prawną do podjęcia stosownych działań pozostających w zakresie ich właściwości.
Istotnym, w podniesionej przez Panią Poseł kwestii, pozostaje również przepis art. 50 ust. 7 ustawy, który stanowi, że rektor niezwłocznie informuje o wystąpieniu okoliczności uniemożliwiających prawidłowe funkcjonowanie uczelni, stanowiących zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia w znacznych rozmiarach:
Ministrem właściwym w kontekście wskazanego powyżej przepisu prawa jest minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.
Mając powyższe na uwadze i jednocześnie odnosząc się do pytań zawartych w niniejszej interpelacji, uprzejmie informuję, że z uwagi na zakres kompetencji rektora uczelni w kwestii zapewnienia bezpieczeństwa na jej terenie oraz ustawowe ograniczenie kompetencji służb państwowych odpowiedzialnych za utrzymanie porządku publicznego i bezpieczeństwa wewnętrznego w tym zakresie, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie jest właściwy do podejmowania działań, w tym prac legislacyjnych, w celu zwiększenia uprawnień straży akademickich (uniwersyteckich). Jak już zauważono wskazane zagadnienia pozostają bowiem w obszarze kompetencji ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że osobiście zwróciłem się do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z prośbą o wyrażenie opinii na temat ewentualnej potrzeby wzmocnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego na terenie uczelni i ocenę odnośnie do ewentualnego zakresu takich działań, w tym potrzeby dokonania zmian legislacyjnych.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm., dalej również: „ustawa”.