do ministra zdrowia
w sprawie działań w zakresie zwiększenia kontroli nad sprzedażą leków w Internecie
Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj, Anna Dąbrowska-Banaszek, Grzegorz Piechowiak
Data wpływu: 19-05-2025
Szanowna Pani Minister,
w grudniu 2024 r. Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało podjęcie działań zmierzających do ograniczenia sprzedaży leków bez recepty w tzw. sprzedaży pozaaptecznej. Jak wskazywał wówczas resort, podpierając się m.in. raportem Najwyższej Izby Kontroli, aktualnie obowiązujące regulacje zostały uznane za niewystarczające, w związku z czym zarówno samo ministerstwo, jak i główny inspektor farmaceutyczny mieli podjąć działania zmierzające do ograniczenia sprzedaży leków OTC w tym kanale poprzez np. wprowadzenie dodatkowych wymogów dla sklepów czy stacji, które chciałyby taką sprzedaż prowadzić, oraz ograniczenie liczby substancji czynnych dostępnych do sprzedaży pozaaptecznej czy też wprowadzenie jeszcze bardziej rygorystycznych przepisów dotyczących wielkości opakowań leków dostępnych do sprzedaży poza aptekami. Deklaracje ministerstwa w tym zakresie były zgodne chociażby z propozycjami zgłaszanymi przez Naczelną Radę Aptekarską.
W planach ministerstwa, a także w rekomendacjach NRA, zabrakło jednak właściwego odniesienia się do zagadnienia sprzedaży leków bez recepty przez Internet (za pośrednictwem tzw. aptek internetowych). Podczas gdy także w samym, wyżej przywołanym, raporcie NIK wskazano, że sprzedaż leków OTC w kanale internetowym wiązać się ma z analogicznymi zagrożeniami jak te wskazane przy sprzedaży w sklepach czy na stacjach. Jak wynika chociażby z raportu Stowarzyszenia Leki tylko z Apteki sprzedaż leków OTC przez Internet dynamicznie rośnie. Jak czytamy w raporcie: „Bardzo istotny wzrost uzyskała w poprzednich latach sprzedaż wysyłkowa leków OTC przez internet. Prognozy wskazują na utrzymanie tego trendu w przyszłości. Oznacza to, że sprzedaż wysyłkowa będzie stanowiła większą część rynku niż sprzedaż pozaapteczna leków OTC w sklepach stacjonarnych”. Jednocześnie jak wskazują autorzy raportu: „W kolejnych latach zakłada się wyższą dynamikę wzrostu rynku aptecznego leków OTC niż w stacjonarnej sprzedaży pozaaptecznej, więc obecne sytuacja i proporcje nie powinny ulec zmianie”.
Sprzedaż leków OTC w kanale internetowym stanowi tym większe potencjalne zagrożenie, że leki te z uwagi chociażby na możliwość sprzedaży ich w większych opakowaniach niż w sprzedaży pozaaptecznej są bardziej korzystne cenowo niż leki dostępne np. w sklepach. Katalog leków OTC dostępnych w sprzedaży internetowej jest też większy niż dozwolonych do sprzedaży w sklepach. Jednocześnie sprzedaży leków bez recepty w taki sposób można postawić analogiczne zarzuty do tych, jakie stawiane są w przypadku sprzedaży pozaaptecznej. Odbiór leków następuje w punkcie odbioru przesyłek lub przez kuriera, którzy podobnie jak np. pracownicy sklepów nie posiadają odpowiedniej wiedzy farmaceutycznej i nie są w stanie udzielić kupującemu informacji na temat nabytych leków.
Wydaje się więc, że skoro ministerstwo zamierza walczyć ze sprzedażą leków poza aptekami, to powinno w analogicznym, a nawet większym stopniu podjąć działania zmierzające do poważnego ograniczenia możliwości nabywania leków przez Internet. Kanał ten z uwagi na swoją dostępność może być bowiem szczególnie atrakcyjny dla klientów, którzy chcą nabyć leki w celu odurzania się lub chcą nabyć niskim kosztem dużą ilość leków.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: