Interpelacja nr 9903

do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej

w sprawie wdrożenia powszechnego systemu finansowania opieki wytchnieniowej dla opiekunów osób z niepełnosprawnościami

Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj, Anna Dąbrowska-Banaszek, Grzegorz Piechowiak

Data wpływu: 19-05-2025

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 14 ust. 1 Regulaminu Sejmu RP, składam niniejszą interpelację dotyczącą dramatycznej sytuacji opiekunów osób z niepełnosprawnościami oraz pilnej potrzeby wdrożenia skutecznego, powszechnego i finansowanego systemu opieki wytchnieniowej.

Z informacji zawartych w artykule „Opieka wytchnieniowa – potrzebne zmiany systemowe” opublikowanym na portalu Prawo.pl, a także szeregu innych publikacji medialnych i raportów organizacji pozarządowych, wynika jednoznacznie, że obecny system opieki wytchnieniowej nie spełnia swojej roli. Mimo istnienia rządowych programów, dostęp do tej formy wsparcia jest wciąż ograniczony, nierówny terytorialnie, zależny od decyzji samorządów, a poziom finansowania – dalece niewystarczający.

Szacuje się, że w Polsce żyje ponad 3 miliony osób z niepełnosprawnościami, z czego znaczna część wymaga stałej opieki. Opiekę tę najczęściej sprawują członkowie rodzin – nieformalni opiekunowie, których liczba może przekraczać 1 milion osób. Wielu z nich wykonuje tę pracę całodobowo, nie mogąc liczyć ani na odpoczynek, ani na wsparcie instytucjonalne. Skutkiem jest przemęczenie, wypalenie, pogorszenie zdrowia psychicznego i fizycznego, a także wykluczenie społeczne i zawodowe.

Tymczasem mimo upływu ponad półtora roku od zmiany władzy, środowiska opiekunów nie odczuwają żadnych realnych zmian. Brakuje przejrzystego harmonogramu działań, jasnej strategii, a komunikacja ze strony ministerstwa – jeśli w ogóle istnieje – nie zawiera konkretów.

W związku z powyższym, zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie konkretne działania ministerstwo planuje podjąć w celu reformy i powszechnego wdrożenia systemu opieki wytchnieniowej?
2. Czy rozważane jest wprowadzenie ustawowego obowiązku zapewnienia usług opieki wytchnieniowej przez jednostki samorządu terytorialnego?
3. Jakie środki finansowe przewidziane są w budżecie państwa na lata 2025–2027 na ten cel?
4. Czy ministerstwo dysponuje danymi o skali zapotrzebowania na opiekę wytchnieniową oraz szacunkowymi kosztami jej zapewnienia w pełnym zakresie?
5. Czy planowane jest uczynienie programu wieloletnim, z gwarancją corocznego finansowania?
6. Kto według ministerstwa powinien ponosić główny ciężar organizacyjny i finansowy tej opieki – państwo, samorządy czy sami opiekunowie?
7. Kiedy konkretnie można spodziewać się wdrożenia rozwiązań systemowych, których oczekują środowiska opiekunów?
8. Dlaczego – mimo deklaracji nowej władzy o „państwie troski” – nie doszło dotąd do żadnych istotnych zmian w tej dziedzinie?

W imieniu wielu tysięcy rodzin, które każdego dnia mierzą się z dramatyczną sytuacją braku wsparcia, proszę o pilną, rzeczową i konkretną odpowiedź na powyższe pytania.