Odpowiedź na interpelację nr 9959

w sprawie pięciu największych sukcesów w działalności Barbary Nowackiej jako ministra edukacji narodowej

Odpowiadający: minister edukacji Barbara Nowacka

Warszawa, 17-06-2025

Szanowny Panie Pośle,

przez cały okres począwszy od dnia powołania mnie na urząd Ministra Edukacji podjęto w Ministerstwie Edukacji Narodowej szereg działań mających na celu modernizację polskiego systemu oświaty. Działania te stanowią istotny element budowy nowoczesnej, otwartej i innowacyjnej polskiej szkoły, odpowiadającej na potrzeby uczniów i wyzwania przyszłości. W związku z obszernością tematów i pozytywnych zmian w polskiej oświacie, które chciałam Panu Posłowi przekazać, znacznie wykraczam w proponowane „pięć sukcesów”. Proszę, mimo to, o przyjęcie poniższej odpowiedzi.

1. Wzrost finansowania oświaty i wynagrodzeń nauczycieli

• Przekazano rekordowe środki na wynagrodzenia nauczycieli i finansowanie oświaty, co umożliwiło znaczące podwyżki płac w szkołach i przedszkolach.
• W 2024 roku każdy nauczyciel otrzymał podwyżkę wynagrodzenia o co najmniej 30% i nie mniej niż 1500 zł brutto. Dla nauczycieli rozpoczynających pracę średnie wynagrodzenie wzrosło o 33%, a dla nauczycieli mianowanych i dyplomowanych o 30%.
• W 2025 roku pensje nauczycieli wzrosły dodatkowo o 5%.
• Subwencja oświatowa w 2024 roku wyniosła ponad 87 mld zł (wzrost o 36,2% względem 2023 r.), a finansowy standard „A” na ucznia osiągnął poziom ok. 9 tys. zł.
• Dotacja przedszkolna w 2024 roku wyniosła 4,19 mld zł, a roczna dotacja na jedno dziecko wzrosła o 147% w porównaniu do 2023 roku.
• W 2025 roku łączna kwota potrzeb na edukację to 102,7 mld zł, uwzględniająca kolejne podwyżki wynagrodzeń nauczycieli o 4,1% oraz dodatkowy miliard złotych na pokrycie skutków zwiększenia podwyżek do 5%.

2. Odpartyjnienie i profesjonalizacja zarządzania oświatą

• Przywrócono właściwą rolę kuratora oświaty – w wyniku konkursów powołano 16 kuratorów ekspertów, nie powiązanych z partiami politycznymi.

3. Modernizacja podstawy programowej i organizacji pracy szkoły oraz zmiany w programie nauczania i ocenianiu

• Uszczuplono podstawę programową o 20%, co pozwoliło nauczycielom na większą indywidualizację pracy z uczniami.
• Od 1 września 2024 r. uczniowie I klasy szkoły ponadpodstawowej nie uczą się już przedmiotu historia i teraźniejszość; wprowadzono edukację obywatelską, wolną od nacisków politycznych, ukierunkowaną na praktyczne kompetencje obywatelskie.
• Oceny z religii i etyki nie są wliczane do średniej ocen, co zapewnia równość szans wszystkim uczniom niezależnie od wyznania czy światopoglądu.
• Ułatwiono organizację lekcji religii i etyki – dyrektorzy szkół mogą łączyć klasy na te zajęcia pod odpowiednimi warunkami.
• Opracowano nową podstawę programową do wychowania fizycznego, odpowiadającą na potrzeby młodego pokolenia.

4. Wsparcie rozwoju uczniów i nauczycieli

• Po raz pierwszy powołano pełnomocnika ds. zdrowia psychicznego uczniów, którego zadaniem jest diagnoza sytuacji i wdrażanie rozwiązań poprawiających dobrostan uczniów.
• Od roku szkolnego 2025/2026 wprowadzona zostanie edukacja obywatelska (zastąpi „historię i teraźniejszość”) oraz edukacja zdrowotna (zastąpi „wychowanie do życia w rodzinie”).
• Opracowano profil absolwenta – zbiór kluczowych kompetencji, które uczeń powinien posiadać po zakończeniu edukacji; na jego podstawie przygotowywana jest reforma programowa.
• Ustanowiono nagrodę „Pasjonaci” dla nauczycieli wspierających uczniów w sukcesach olimpijskich (jednorazowe wyróżnienie 8 tys. zł brutto).
• W 2024 uruchomiono program „Kto ty jesteś? Polak mały” dla przedszkoli, z budżetem 15 mln zł na zajęcia, wycieczki i warsztaty dla najmłodszych.
• W 2025 MEN przekaże blisko 90 mln zł m.in. organizacjom pozarządowym oraz podmiotom prowadzącym statutową działalność oświatową na organizację różnorodnych działań dla uczniów. Programy „Młodzi obywatele”, „Odkrywcy” i „Nasze Tradycje” promują dziedzictwo kulturowe, historię regionów, rozwijają kreatywność, postawy obywatelskie, kształtują wiedzę w zakresie nauk STEM, promują nauki ścisłe, przyrodnicze, astronomię i astronautykę.
• Przeznaczono 25 mln zł na współpracę z organizacjami harcerskimi, wspierając działania edukacyjne i obywatelskie oraz usuwanie skutków powodzi.

5. Nowoczesna infrastruktura edukacyjna – pracownie STEM i AI

• W ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) wyposażamy szkoły podstawowe i ponadpodstawowe w 16 000 nowych pracowni: 8 000 pracowni AI dla szkół podstawowych, 4 000 pracowni AI dla szkół ponadpodstawowych oraz 4 000 pracowni STEM dla szkół ponadpodstawowych.
• Każda szkoła mogła otrzymać jedną pracownię AI lub jedną pracownię STEM (w przypadku STEM do wyboru były trzy warianty wyposażenia).
• Dodatkowo przekazano zestawy do nauki zdalnej, co pozwoliło wyposażyć 100 000 sal lekcyjnych w 14 107 szkołach.
• Pracownie te mają na celu podniesienie jakości kształcenia w zakresie nauk ścisłych, technologii, inżynierii, matematyki i kompetencji cyfrowych, a także przygotowanie uczniów do wyzwań współczesnego rynku pracy oraz rozwijanie praktycznych umiejętności i krytycznego myślenia.

6. Wsparcie dzieci i uczniów dotkniętych skutkami negatywnych zjawisk atmosferycznych

W 2024 roku uruchomiono wsparcie w postaci zasiłków losowych na cele edukacyjne dla dzieci i uczniów z rodzin poszkodowanych wskutek negatywnych zjawisk atmosferycznych, w tym powodzi we wrześniu 2024 r. Wypłacano zasiłki losowe w kwocie 1 000 zł na dziecko lub ucznia. Zasiłki były dostępne w dwóch formach: w ramach programu rządowego (obejmującego także wsparcie w formie wyjazdów i zajęć) oraz jako samodzielny zasiłek losowy. Z obu form wsparcia skorzystało łącznie 9 198 dzieci i uczniów (3 314 w ramach programu rządowego, 5 884 w ramach drugiej formy).

27 maja 2025 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę oraz rozporządzenie ustanawiające Rządowy program pomocy dzieciom i uczniom z rodzin dotkniętych skutkami żywiołu. Program przewiduje trzy formy wsparcia: jednorazowy zasiłek losowy na cele edukacyjne w wysokości 1 000 zł, dofinansowanie do 1 770 zł na ucznia na wyjazdy terapeutyczno-edukacyjne oraz dofinansowanie do 575 zł na ucznia na zajęcia opiekuńcze i terapeutyczno-edukacyjne. Pomoc skierowana jest do dzieci i uczniów z rodzin, które poniosły straty w wyniku huraganów, powodzi, deszczy nawalnych, gradobicia i innych niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Nowe przepisy rozszerzają krąg uprawnionych do pomocy o uczniów klas IV–VIII szkoły podstawowej, uczniów wyższych klas ogólnokształcącej szkoły muzycznej I stopnia oraz dzieci umieszczone w rodzinnej pieczy zastępczej. Wsparcie będzie dostępne dla uczniów, których rodzicom przyznano zasiłek celowy z tytułu strat spowodowanych negatywnymi zjawiskami atmosferycznymi w latach 2025–2027, niezależnie od wysokości tego zasiłku.

7. Kompleksowe działania MEN dla dzieci i uczniów z terenów powodziowych

• Przeznaczono 164,8 mln zł dla 63 samorządów na remont lub odbudowę 165 budynków szkół i placówek oświatowych zniszczonych przez powódź.
• 8 438 przedszkolaków i uczniów otrzymało zasiłki losowe na łączną kwotę 8,4 mln zł, przeznaczone na wyjazdy edukacyjno-terapeutyczne oraz zajęcia terapeutyczne.
• Przeznaczono 10,6 mln zł na wyjazdy „Zielone Szkoły” dla 2 837 uczniów i 297 nauczycieli-opiekunów – wycieczki z wyżywieniem, zakwaterowaniem i zajęciami terapeutycznymi, organizowane w bezpiecznych miejscowościach w całej Polsce.
• Przekazano 750 tys. zł na podręczniki, ćwiczenia i książki dla bibliotek szkolnych.
• Organizacjom harcerskim przekazano 25 mln zł na działania edukacyjne wśród uczniów z terenów powodziowych w ramach programu „Edukacja na rzecz budowania społeczeństwa obywatelskiego”. Zorganizowano zajęcia w Mobilnych Centrach Edukacyjnych dla 2 266 uczniów – były to multimedialne klasy wyjazdowe, wyposażone w nowoczesne technologie edukacyjne. 16 tys. laptopów z programu „Laptop dla ucznia” trafiło do szkół popowodziowych. Uruchomiono pogotowie psychologiczne online oraz specjalną infolinię wsparcia dla nauczycieli, uczniów i rodziców z terenów powodziowych. Zapewniono miejsca noclegowe w placówkach oświatowych dla rodzin dotkniętych powodzią, korzystając z bazy lokalowej specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapeutycznych. Powstała platforma MEN „Szkoły Szkołom” – miejsce wzajemnej pomocy i współpracy placówek oświatowych z całego kraju, umożliwiająca zgłaszanie i precyzyjne kierowanie pomocy do szkół dotkniętych powodzią. Zniesiono czasowo limit liczby dzieci w przedszkolach i klasach I–III szkół podstawowych, umożliwiając przyjmowanie większej liczby dzieci z terenów powodziowych.

8. Inicjatywa wsparcia rówieśniczego w zakresie zdrowia psychicznego

Od 2024 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej, we współpracy z Fundacją Rozwoju Systemu Edukacji oraz Fundacją „Instytut Edukacji Pozytywnej”, realizuje projekt „Wsparcie rówieśnicze w zakresie zdrowia psychicznego młodzieży (Peer Support)” w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS). Projekt skierowany jest do psychologów i pedagogów szkolnych ze szkół ponadpodstawowych w całej Polsce. Udział bierze 400 osób z 200 szkół, pełniących rolę Koordynatorów Szkolnych.

• Celem projektu jest opracowanie i przetestowanie metody wsparcia dla uczniów w kryzysach psychicznych, opartej na wsparciu rówieśniczym (Peer Support).
• Opracowywane są kryteria rekrutacji i oceny gotowości koordynatorów i schoolworkerów, scenariusze szkoleń i rozmów uczniów z uczniami, schematy przepływu informacji, zasady superwizji oraz inne wytyczne.
• Wnioski z ewaluacji posłużą do bieżącej modyfikacji metody Peer Support oraz wypracowania rekomendacji dla dalszych działań w zakresie poradnictwa psychologiczno-pedagogicznego.

9. Dialog i prace nad zmianami w pragmatyce zawodowej nauczycieli

Jako Minister Edukacji, jestem otwarta na szeroki dialog ze środowiskami zainteresowanymi sprawami oświaty. W odpowiedzi na wnioski nauczycielskich organizacji związkowych i innych środowisk oświatowych o zmianę lub korektę rozwiązań systemowych dotyczących organizacji i warunków pracy nauczycieli zarządzeniem z dnia 26 kwietnia 2024 r. powołałam Zespół do spraw pragmatyki zawodowej nauczycieli. W skład Zespołu wchodzą przedstawiciele strony rządowej, organizacji związkowych, ogólnopolskich organizacji jednostek samorządu terytorialnego, przedstawiciele Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Instytutu Badań Edukacyjnych. Zespół pracuje nad przygotowaniem propozycji rozwiązań w zakresie pragmatyki zawodowej nauczycieli, w szczególności w zakresie wynagradzania nauczycieli, awansu zawodowego i oceny pracy nauczycieli, odpowiedzialności dyscyplinarnej, emerytur i świadczeń kompensacyjnych, kwalifikacji, kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli.

10. Włączenie organizacji pozarządowych w proces zmian oświatowych

Na podstawie zarządzenia z dnia 20 czerwca 2024 r. powołano Zespół do spraw współpracy z organizacjami pozarządowymi jako organ pomocniczy Ministra Edukacji. W pierwszej edycji naboru do Zespołu wybrano 30 organizacji pozarządowych, w drugiej – 15 kolejnych, co świadczy o dużym zainteresowaniu środowiska. Zadaniem Zespołu jest przygotowanie propozycji rozwiązań w zakresie współpracy organizacji pozarządowych ze szkołami i placówkami, w szczególności w obszarach organizacji pracy, działalności edukacyjnej, wychowawczej, profilaktycznej i opiekuńczej, ruchu artystycznego, praw dziecka i ucznia, kompetencji kadry, wyrównywania szans edukacyjnych, organizacji czasu wolnego, współpracy z rodzicami, edukacji włączającej i profilaktyki zdrowia psychicznego.

11. Kontynuacja wsparcia materialnego dla uczniów

W 2024 r. w ramach pomocy materialnej o charakterze socjalnym zrealizowano stypendia i zasiłki szkolne. Stypendium szkolne otrzymało 97 895 uczniów (od stycznia do czerwca 2024 r.) oraz 77 077 uczniów (od września do grudnia 2024 r.). Zasiłek szkolny wypłacono 4 329 uczniom na łączną kwotę 1 517 174,23 zł. Łącznie na wypłatę stypendium szkolnego wydatkowano z budżetu państwa 100 883 908,08 zł.

12. Wdrożenie standardów ochrony małoletnich w szkołach i placówkach

Od 15 sierpnia 2024 r. we wszystkich szkołach i placówkach oświatowych, zarówno publicznych, jak i niepublicznych, obowiązuje wdrożenie standardów ochrony małoletnich, wynikających z nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (tzw. ustawa Kamilka). Standardy te mają na celu ochronę dzieci przed krzywdzeniem, przemocą, wykorzystywaniem i zaniedbaniem. Określają zasady bezpiecznych relacji, procedury interwencji, ochronę przed szkodliwymi treściami w internecie, wytyczne dotyczące korzystania z urządzeń elektronicznych, a także zasady wsparcia po ujawnieniu krzywdzenia.

Z poważaniem

Barbara Nowacka
Minister Edukacji