w sprawie interpretacji przepisu rozporządzenia dotyczącego oceniania uczniów
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 16-06-2025
Szanowna Pani Poseł,
w związku z interpelacją z 30 maja 2025 r.[1] w sprawie ograniczenia zadawania wybranych rodzajów prac domowych informuję, co następuje.
Nowelizacja rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych[2] miała na celu ograniczenie zadawania uczniom szkół podstawowych[3] jedynie dwóch wybranych rodzajów prac domowych: pisemnych i praktyczno-technicznych. Wszelkie inne formy pracy domowej, np. nauka słówek, pojęć, dat, wierszyków, obserwacje czy też przeanalizowanie określonego zagadnienia, mogą być nadal zadawane i oceniane. Tym samym, wprowadzone zmiany nie oznaczają zniesienia obowiązku uczenia się w domu[4].
Warto zwrócić uwagę, iż w uzasadnieniu do omawianego rozporządzenia podkreślono, iż przez „pisemne (…) prace domowe” należy rozumieć w szczególności dłuższe wypowiedzi pisemne (np. rozprawka, streszczenie), wypełnianie zeszytu ćwiczeń, rozwiązywanie zadań matematycznych (…). Jednocześnie spośród pisemnych prac domowych, których nauczyciel nie będzie zadawać w klasach I–III szkoły podstawowej dla dzieci i młodzieży, będą wyłączone prace domowe w postaci ćwiczeń, które mają za zadanie usprawnianie motoryki małej [5].
Decyzja o ograniczeniu dwóch wybranych rodzajów prac domowych (pisemnych i praktyczno-technicznych) została podjęta na podstawie badań naukowych. Analiza prac badawczych wykazała, że nadmierna ilość zadań zleconych[6] do wykonania w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych może prowadzić do zmęczenia uczniów, zmniejszenia zainteresowania nauką, a nawet zwiększenia nierówności edukacyjnych z uwagi na zróżnicowane zasoby dostępne w domu i wsparcie uczniów przez rodziców.
W przedmiotowym rozporządzeniu jednoznacznie wskazano, że w klasach I-III nauczyciel może zadać uczniowi i ocenić ćwiczenia usprawniające motorykę małą, czyli umiejętności kluczowe dla dalszej edukacji. W przypadku uczniów klas IV – VIII ocena wszystkich form prac domowych wciąż jest możliwa, z tym, że w przypadku dwóch wybranych form (pisemnej i praktyczno-technicznej) jedynie w postaci oceny kształtującej[7].
Zagadnienie ustalenia oceny sumującej z pracy pisemnej i praktyczno-technicznej było szczegółowo analizowane w Ministerstwie w trakcie prac nad nowelizacją omawianego rozporządzenia. Ostatecznie zdecydowano, aby nauczyciel nie mógł ustalać oceny sumującej z tych dwóch wybranych form pracy domowej. Kluczowy argument, który stał za taką decyzją, odnosi się do kwestii „autorstwa” wykonanej pracy domowej. W opinii Ministerstwa Edukacji Narodowej w dobie rosnącego wpływu nowoczesnych technologii na edukację i możliwości powszechnego wykorzystywania przez uczniów m.in. sztucznej inteligencji i specjalnych aplikacji na telefonach komórkowych – wątpliwe jest ocenianie pracy, co do której nie ma pewności, kto jest jej autorem. Nie przyczynia się to bowiem do realnego rozwoju i postępów w nauce, tylko sprowadza się do procesu powielania wygenerowanych treści. Podkreślono natomiast znaczenie informacji zwrotnej (czyli oceny kształtującej), której celem jest przekazywanie uczniowi informacji o jego osiągnięciach edukacyjnych pomagających w uczeniu się, poprzez wskazanie, co uczeń robi dobrze, co i jak wymaga poprawy oraz jak powinien dalej się uczyć. Jeżeli uczeń samodzielnie wykonał pracę domową, to wyżej opisany sposób komunikowania mocnych jak i słabych stron wydaje się najbardziej odpowiedni.
Ministerstwo Edukacji Narodowej kieruje swoje działania na wspieranie nauczycieli w organizacji procesu dydaktycznego z uwzględnieniem ww. zmiany. W tym celu Instytut Badań Edukacyjnych–Państwowy Instytut Badawczy opracował informatory zawierające przykładowe rozwiązania i dobre praktyki przydatne w zadawaniu prac domowych zgodnie z wymogami rozporządzenia. W publikacjach zaprezentowane są także wnioski, jakie płyną z badań naukowych na temat prac domowych oraz omówione są różnorodne czynniki i strategie, wynikające z nich dla praktyki szkolnej. Informatory te mogą również stanowić wydatną pomoc dla rodziców wspierających uczniów w procesie uczenia się[8]. Poradniki można znaleźć na stronie IBE-PIB pod adresem:
https://ibe.edu.pl/pl/jak-wspierac-uczniow-w-samodzielnym-uczeniu-sie-publikacje
Ewaluację ww. przepisów przeprowadzi IBE-PIB. Badania przeprowadzane przez IBE-PIB mają pokazać, jak rozporządzenie zostało wdrożone w różnych szkołach. W ramach badania, zostaną m.in. zebrane opinie nauczycieli oraz uczniów, zostanie również przeanalizowane, jak zmienią się wyniki egzaminów po roku szkolnym 2024/2025 (względem zeszłych lat) w szkołach, które zaprzestały zadawania prac domowych, w porównaniu do szkół, które od lat prac domowych nie stosowały (metoda różnic w różnicach, ang. Difference-in-Difference). Na podstawie wniosków z badań będą podejmowane decyzje o kierunku ewentualnych modyfikacji obecnie funkcjonujących rozwiązań.
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
[1] Data wpływu: 02.06.2025 r.
[2] Dz. U. z 2024 r. poz. 438 – dalej: rozporządzenie w sprawie oceniania.
[3] W szkołach ponadpodstawowych §12a. ww. rozporządzenia nie znajduje zastosowania.
[4] Zgodnie z ustawą Karta Nauczyciela, nauczyciel ma prawo wyboru metod nauczania, w tym także form utrwalania wiedzy czy doskonalenia umiejętności ucznia - Art. 12 ust. 2 (Dz. U. 2024 r. poz. 986)
[5] Uzasadnienie do projektu rozporządzenia, str. 3– link:
https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//501/12381254/13033444/dokument661078.docx
[6] Z kilku przedmiotów równocześnie.
[7] Rozporządzenie w sprawie oceniania § 12a ust.3.
[8] Jeden z dostępnych poradników jest dedykowany specjalnie rodzicom: Jak wspierać uczniów w samodzielnym uczeniu się? Vademecum dla rodziców uczniów.