do ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie systemowego wykorzystywania sondaży do manipulowania opinią publiczną oraz propozycji zmian ustawowych zapewniających przejrzystość, odpowiedzialność i uczciwość firm badania opinii publicznej
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 26-05-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się do Pani Minister z głębokim niepokojem i poczuciem obowiązku wobec Rzeczypospolitej. Polacy są dziś świadkami jawnego i systemowego oszustwa, które dokonuje się przy milczącej zgodzie instytucji państwowych. Chodzi o sondaże przedwyborcze, które miały być barometrem społecznych nastrojów, a stały się bronią masowego rażenia w wojnie o władzę.
Zamiast informować – formują. Zamiast odzwierciedlać rzeczywistość – kreują ją. I robione jest to z coraz większą bezczelnością, bo wiadomo, że nikt nikogo za to nie rozliczy. W państwie, które szanuje demokrację, to byłoby nie do pomyślenia, w Polsce dzieje się to regularnie. Czy dzieje się to z powodu bezsilności władz, czy może przy ich cichej aprobacie? To pytanie, które zadają sobie miliony obywateli.
Nie chodzi o pojedyncze błędy. Mówimy o strukturze kłamstwa. Wybory prezydenckie 2025 roku przyniosły przerażające dane:
To nie są statystyczne wahania — to są fałszywe mapy, które mają zaprowadzić wyborców do urn przez manipulację.
Sytuacja w Polsce stoi w rażącym kontraście do rozwiązań przyjętych w innych krajach demokratycznych:
W Polsce nie istnieje żaden system oceny trafności sondaży, a firmy, które regularnie wprowadzają opinię publiczną w błąd, nadal są zapraszane przez media jako autorytety.
W związku z tym wnoszę o niezwłoczne podjęcie działań legislacyjnych w celu ochrony obywateli przed dezinformacją i manipulacją.
Proponuję:
1) wprowadzenie obowiązku publikacji przez sondażownie przy każdym nowym badaniu informacji o błędach w poprzednich wyborach (różnica między prognozami a wynikami PKW) – obejmującego przynajmniej ostatnie 5 lat i wybory parlamentarne oraz prezydenckie;
2) publikację danych w formie tabelarycznej, łatwo dostępnej i zrozumiałej – z uwzględnieniem wszystkich kandydatów lub komitetów;
3) obowiązek ujawnienia metodologii badania: metoda (CATI, CAWI, mixed mode), struktura próby, finansowanie;
4) ograniczenie do jednego sondażu dziennie w danym medium na ten sam temat;
5) stworzenie publicznego rejestru sondażowni z historią ich skuteczności, błędów i informacją o wcześniejszych nazwach lub zmianach organizacyjnych.
Proszę również o przygotowanie następujących materiałów:
1) pełnego zestawienia wyników sondaży przedwyborczych w pierwszej turze wyborów prezydenckich od 2015 roku, obejmującego wszystkie sondażownie oraz ich różnice względem danych PKW;
2) listy sondażowni, które od 2015 roku przestały istnieć lub zmieniły nazwę, wraz z informacją o przyczynach tego (np. fuzje, rebranding, likwidacja, utrata wiarygodności);
3) analizy porównawczej międzynarodowych standardów regulacji sondaży wyborczych z przykładami dobrych praktyk do wdrożenia w Polsce.
Dlatego zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami: