11. kadencja, 11. posiedzenie, 2. dzień (09-05-2024)
10. punkt porządku dziennego:
Pytania w sprawach bieżących.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej Maciej Lasek:
Szanowna Pani Marszałek! Szanowni Posłowie! Szanowna Koleżanko! Pod koniec marca br. otrzymałem ze spółki raporty z audytów wewnętrznych. Ja bym się oczywiście nie zgodził z tym, że audyt wewnętrzny to nie jest audyt, bo audyt jest na tyle dobry, na ile dobre są procedury oraz na ile dobrzy są pracownicy, którzy go wykonują, i jakie jest ich doświadczenie, ale w ramach tych wewnętrznych prac audytowych spółka przeprowadziła weryfikację harmonogramów z zakresu prac już zrealizowanych i przyjętych założeń, umów i innych dokumentów z obszarów części lotniskowej, kolejowej, marketingowej, programu dobrowolnych nabyć, programu społeczno-gospodarczego oraz z zakresu HR. Były to działania niezbędne do określenia miejsca i stanu zaawansowania prac nad całością programu inwestycyjnego CPK, które jako inwestor musieliśmy na początku przeprowadzić, po prostu dokonując inwentaryzacji. Dało to możliwość szczegółowego zapoznania się z obecną sytuacją spółki i niezbędnej w takich sytuacjach weryfikacji planów względem rzeczywistości. Raporty i dokumenty, o których wspomniałem, były sporządzone przez specjalistów branżowych pracujących w spółce. Ja jestem spokojny o ich jakość, wiedząc, jak doświadczone osoby w tej spółce pracują. Na podstawie wniosków płynących z tych audytów przygotowane są w tej chwili rekomendacje dotyczące decyzji kierunkowych dla poszczególnych elementów programu, to jest budowy nowego lotniska krajowego i nowych linii kolejowych, w tym również tych w standardzie kolei dużych prędkości.
Jakie pierwsze wnioski płyną z audytów? Już dziś widzimy konieczność urealnienia tego programu. Należy oczywiście sprawdzić i rozliczyć nieprawidłowości. Te nieprawidłowości zostały wskazane w dokumentach, one podlegają w tej chwili analizie, przygotowaniu, ocenie, czy kwalifikują się do zgłoszeń o nieprawidłowościach do prokuratury. Ale najważniejsze jest to, że jak na dłoni widać również, jak nierealne były przyjęte harmonogramy, o których pani poseł wspomniała, jak nieadekwatnie zostały też oszacowane koszty projektu. W tej chwili jesteśmy na etapie właśnie takiej gruntownej analizy planu inwestycyjnego, jego wszechstronnej oceny oraz wskazania tych elementów, które mają uzasadnienie merytoryczne i ekonomiczne. Pani poseł, nie dyskutujemy dzisiaj, czy budować kolej dużych prędkości, czy budować nowe lotnisko krajowe, bo nowa infrastruktura transportowa jest nam potrzebna, ale rozmawiamy o tym, jak je budować, a to wiąże się z urealnieniem i optymalizacją tego projektu. To konieczne choćby z uwagi na fakt, że już poprzedni zarząd spółki oceniał szansę otwarcia nowego lotniska w 2028 r. na zaledwie 15 do 20%. Ja przypomnę, że takim punktem, w którym podejmuje się decyzję o jakiejkolwiek inwestycji, to jest prawdopodobieństwo na poziomie 50% i więcej, eksperci zaś zatrudnieni w spółce oceniali to na jedynie 1%. Już w 2019 r. firma doradcza szacowała, że lotnisko w Baranowie powstanie najwcześniej dopiero w 2030 r., a nie w 2027 r., jak przekonywał mój poprzednik. Rok 2027, czyli zakończenie budowy, i 2028 - pierwsze loty, jak zakładał harmonogram, to od samego początku było nierealne, ostrzegały o tym firmy doradcze pracujące dla spółki. W połowie zaś 2023 r. spółka CPK i firma doradcza wskazywały prawdopodobieństwo realizacji tak założonego harmonogramu jedynie na poziomie 5 do 10%. Ta informacja nie docierała jednak do opinii publicznej. Wstępne analizy wskazują realne uruchomienie nowego lotniska bez żadnego wstrzymywania prac w roku 2032, w drugiej połowie - to najwcześniejszy okres. Dlatego niezbędne są rozwiązania pomostowe, które pozwolą na utrzymanie wzrostu ruchu lotniczego na Mazowszu i udrożnią hub przesiadkowy, którym jest Lotnisko Chopina. Zaniechania w zakresie modernizacji na Lotnisku Chopina, o czym wspomniałem, z lat 2018-2019 skutkują dziś problemami związanymi właśnie z jego przepustowością. Gdyby wtedy zrealizowano wówczas planowane inwestycje, dziś bylibyśmy zupełnie w innym miejscu. I to nie jest zamiast, tylko to jest element tego, żeby ten cały projekt nam się udał. Gdybyśmy nie modernizowali Lotniska Chopina, nie zbudowalibyśmy potencjału Polskich Linii Lotniczych LOT, które powinny objąć jak największy wolumen lotów z nowego lotniska krajowego w Baranowie.
Na program lotniskowy wydano 708 mln zł, w tym 507 mln na prace projektowe. Nie jest jeszcze gotowy projekt terminala wraz ze stacją kolejową pod lotniskiem ani nie jest jeszcze wydane pozwolenie na budowę. Jeżeli chodzi o program kolejowy, to wydano 496 mln. Dotychczas nie zbudowano jeszcze oczywiście ani jednego kilometra torów kolei dużych prędkości. Nie ma wydanych pozwoleń na budowę z wyjątkiem tunelu kolei dużych prędkości pod Łodzią. Prowadzone są natomiast prace przedprojektowe i projektowe dla linii Warszawa - Łódź, Wrocław - Poznań oraz Katowice - Ostrawa.
Na komunikację i marketing, o czym wspominałem wielokrotnie, poprzedni zarząd wydał 27 mln. Te wydatki najbardziej wzrosły w roku wyborczym, wyniosły blisko 14,2 mln, były dwukrotnie wyższe niż w 2022 r. Ja nie będę szczegółowo tego omawiał, bo to już było wielokrotnie opisywane, ale chciałbym tutaj zapewnić, że projekt inwestycyjny analizujemy również pod kątem całości wydatków Skarbu Państwa. Może zastanawiać - co również płynie z audytu - dlaczego poprzednie władze nie potrafiły wskazać (Dzwonek), ile tak naprawdę będzie kosztował...
Pani marszałek, mogę tylko dokończyć?
...cały ten projekt. Zastanawiający jest fakt, że już po przegranych wyborach program wieloletni na lata 2024-2030 w wysokości 155 mld został dopiero uchwalony, a w 2023 r. spółce planowano przekazać prawie 7 mld w postaci skarbowych papierów wartościowych z przeznaczeniem na podwyższenie kapitału zakładowego i na prowadzenie działań inwestycyjnych, jednak z tej kwoty spółka otrzymała tylko nieco ponad połowę - 3,7 mld, a pozostałe 3,3, mimo złożonego wtedy wniosku do ministra finansów za rządów PiS, nigdy nie zostały przekazane.
Reasumując, powiem, że projekt budowy nowej infrastruktury transportowej jest potrzebny, chociaż wymaga optymalizacji. Podchodzimy do niego racjonalnie, tak by publiczne pieniądze wydawać rozsądnie, żeby na nowych liniach kolejowych pociągi woziły pasażerów, a nie powietrze. A powstanie nowego lotniska krajowego należy skoordynować z celami polskich portów lotniczych i innych interesariuszy, a przede wszystkim z rozwojem gospodarczym i potrzebami komunikacyjnymi Polski.
Przebieg posiedzenia