10. kadencja, 16. posiedzenie, 3. dzień (25-07-2024)

23. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Minister Edukacji Barbara Nowacka:

    Dziękuję, pani marszałek.

    Pani Marszałek! Panie Posłanki! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję za możliwość opowiedzenia o tym, jak dla nas, dla naszego rządu i dla Ministerstwa Edukacji Narodowej ważne jest wychowanie obywatelskie, a wychowanie obywatelskie w sposób oczywisty jest elementem polskiego patriotyzmu.

    Państwo wiecie, że zastaliśmy przedmiot HiT wprowadzony przez ideologów, jak słusznie zauważyła pani posłanka Gapińska, przedmiot, który wywoływał wyłącznie kontrowersje, natomiast zarzucone zostało to, co stanowi trzon myślenia o postawach obywatelskich i patriotycznych, czyli wychowanie obywatelskie. Stąd jednym z pierwszych działań ministerstwa była decyzja o tym, że przedmiot historia i teraźniejszość, prowadzony w sposób naganny, ze skandalicznym podręcznikiem, który nawet musiał być poprawiany, tak głębokie wzbudzał protesty społeczne i obywatelskie, już nie będzie prowadzony. Natomiast element wychowania obywatelskiego jest niezbędny każdej młodej osobie, która edukuje się i wzrasta w Rzeczypospolitej.

    Stąd decyzja o wprowadzeniu przedmiotu edukacja obywatelska, który będzie realizowany w wymiarze trzech godzin w liceach i w wymiarze dwóch godzin w szkole branżowej I stopnia. W tej chwili trwają prace koncepcyjne po serii wysłuchań, spotkań z ekspertami, ale również z nauczycielkami i nauczycielami praktykami.

    Odpowiadając pani posłance Gapińskiej, chciałabym zwrócić uwagę, że w skład zespołu, który tworzy podstawę programową, wchodzą dr Jędrzej Witkowski, pani Urszula Małek - nauczycielka historii, HiT-u i WOS-u, dr Kamil Paździor - nauczyciel historii, dr Olga Napiontek z Fundacji Civis Polonus, Anna Rabiega reprezentująca OKE Wrocław, Olga Wasilewska z Instytutu Badań Edukacyjnych oraz dwóch doktorów habilitowanych: Łukasz Zamęcki i Marcin Zaremba. Wszyscy są ekspertami, ale też praktykami wiedzącymi, jakie obszary potrzebne są współczesnej młodzieży, by kształtować ich postawy obywatelskie i patriotyczne.

    Warte podkreślenia jest też to, że właśnie ze względu na bardzo trudną sytuację polityczną, geopolityczną, z którą mierzymy się każdego dnia, od samego początku podjęłam decyzję, by wzmóc kwestię wychowania obywatelskiego i patriotycznego. Cieszę się, że temat edukacji patriotycznej pojawia się w przestrzeni publicznej, ponieważ ministerstwo już ponad miesiąc temu w swoich kierunkach polityki oświatowej państwa przyjęło za jeden z fundamentów wychowanie patriotyczne. Oznacza to, że coraz więcej młodzieży będzie kształconej w ramach postaw patriotycznych, ale też nauczyciele będą poszerzali swoje kompetencje w zakresie kształcenia i edukowania dzieci i młodzieży w duchu patriotyzmu.

    Podjęłam też inicjatywę ˝Edukacja z wojskiem˝, która ma dać młodzieży odporność. Wspólnie z Ministerstwem Obrony Narodowej i wicepremierem Kosiniakiem-Kamyszem realizujemy unikatowy program, który pozwolił już blisko 3 tys. oddziałów klasowych wziąć udział w lekcjach z wojskiem, gdzie żołnierze i żołnierki polskiej armii - Wojsk Obrony Terytorialnej i wielu innych formacji - pokazywali młodzieży, jak być bezpiecznym, jak reagować w sytuacjach kryzysowych, jak chronić siebie i innych, jak udzielić pierwszej pomocy, jak spakować plecak, jak rozróżniać sygnały alarmowe. To daje młodzieży odporność.

    Patriotyzm, szanowni państwo, to przecież nie jest wymachiwanie flagą i krzyczenie: Polska. To są realne działania, to jest praca u podstaw, to jest umiejętność pomocy sobie i drugiej osobie. Stąd miło mi powiedzieć, że program ˝Edukacja z wojskiem˝ będzie kontynuowany. We współpracy z panem premierem Kosiniakiem-Kamyszem przygotowujemy już umowę ramową w sprawie tego, jak będzie wyglądała kolejna edycja.

    Ale wychowanie patriotyczne ma miejsce nie tylko na godzinach wychowawczych, w ramach specjalnych programów, ale właściwie każdego dnia. Stąd w klasach I-III w ramach dbania o dobre postawy młodych ludzi i ich kształtowania będziemy prowadzili zajęcia z pierwszej pomocy. Dzisiaj wiemy, jak ważne jest ratowanie życia drugiej osoby i jak ważne jest to, by te umiejętności młodzież miała od samego początku.

    Pani posłanka słusznie zauważyła, że dbając o sam proces edukacji, dbając o to, by wzmocnić nauczycielki i nauczycieli, przez odchudzanie podstaw programowych zostawiamy im bardzo dużą autonomię w doborze lektur, w doborze treści, w zakresie kształtowania pamięci i wiedzy o regionie. To szczególnie istotne w obszarze takich przedmiotów jak historia, gdzie oprócz wiedzy ogólnej o historii Polski, naszych dziejach, tradycji bardzo potrzebna jest edukacja dotycząca konkretnego regionu: regionalnych bitew, regionalnych zwycięstw, regionalnych bohaterek i bohaterów, a także odwiedzanie miejsc pamięci.

    Będziemy kładli duży nacisk na wymiar praktyczny przedmiotu edukacja obywatelska, również na kwestię świadomości swojego regionu. Program edukacji obywatelskiej będzie składał się z czterech podstawowych komponentów dotyczących wiedzy o regionie, Polsce, Europie i świecie. Będzie też wzmacniał postawy patriotyczne poprzez zapoznawanie z tym, jak funkcjonuje państwo, jak działają instytucje państwowe i jak ważna jest partycypacja społeczna i poszanowanie praw, zarówno konstytucji, jak i innych praw: obywatelskich, człowieka, pracowniczych.

    Bardzo się cieszę, że możemy ten program realizować i że od 1 września 2025 r. będzie wzmacniane wychowanie obywatelskie i patriotyczne. Widzimy, jak potrzebne jest zaangażowanie młodych ludzi w życie społeczne, jak wiele może zmienić to, że mają możliwość brania udziału w wyborach (Dzwonek), w podejmowaniu decyzji, i jak bardzo mogą zmieniać swój świat, swój region i Polskę. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia