10. kadencja, 20. posiedzenie, 3. dzień (18-10-2024)
22. punkt porządku dziennego:
Przedstawiony przez Ministra Zdrowia dokument: Narodowa Strategia Onkologiczna - Sprawozdanie za rok 2023 wraz ze stanowiskiem Komisji Zdrowia (druki nr 447 i 578).
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia Marek Kos:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Narodowa Strategia Onkologiczna to strategiczny, kompleksowy program, który wytycza kierunki rozwoju w obszarze onkologii w Polsce. Postawy prawne tego programu, tej strategii stanowią ustawa z dnia 26 kwietnia 2019 r. o Narodowej Strategii Onkologicznej, jak również uchwała nr 10 Rady Ministrów z 4 lutego 2020 r. w sprawie przyjęcia programu wieloletniego pod nazwą Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020-2030. Celem nadrzędnym strategii jest wzrost odsetka osób przeżywających 5 lat od zakończenia terapii onkologicznej, obniżenie zachorowalności na choroby nowotworowe oraz poprawa skuteczności i jakości leczenia onkologicznego. Całkowity budżet Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020-2030 to 5100 mln zł. Strategia ta obejmuje szereg działań zaplanowanych do podjęcia w latach 2020-2030, które są skoncentrowane wokół pięciu kluczowych obszarów. Są to rozwój systemu kształcenia personelu medycznego przez inwestycje w kadry medyczne, zwiększenie świadomości społecznej na temat profilaktyki nowotworów oraz kształtowanie postaw prozdrowotnych przez inwestycje w edukację, zwiększenie dostępności i zgłaszalności na badania przesiewowe oraz poprawa ich jakości przez inwestycję w pacjenta, wsparcie badań naukowych w onkologii oraz zapewnienie dostępu do nowoczesnych metod diagnostycznych i leczniczych przez inwestycje w naukę i innowacje. Ostatnim, piątym punktem jest optymalizacja procesu leczenia, a także wyposażenie ośrodków w nowoczesny sprzęt i infrastrukturę przez inwestycje w system opieki onkologicznej. Realizacja programu odbywa się na podstawie rocznych harmonogramów wdrażania zadań strategii. W roku 2023 zrealizowano 63 zadania Narodowej Strategii Onkologicznej. Na realizację strategii w 2023 r. przeznaczono środki budżetowe z części 46: Zdrowie, które pozostają w dyspozycji ministra właściwego do spraw zdrowia w wysokości 450 mln zł. Środki bieżące stanowiły 100 mln zł, natomiast środki majątkowe - 350 mln zł. Łącznie z budżetu pozostającego w dyspozycji ministra zdrowia wydatkowano środki w wysokości 420,5 mln zł.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 kwietnia 2019 r. o Narodowej Strategii Onkologicznej w dniu 29 maja br. minister zdrowia przekazał do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej sprawozdanie z realizacji Narodowej Strategii Onkologicznej w 2023 r., w którym wyczerpująco przedstawiono informacje o działaniach zrealizowanych w ramach strategii w roku ubiegłym. Wymienię najważniejsze efekty tych działań podjętych w 2023 r. w celu realizacji celów Narodowej Strategii Onkologicznej według jej pięciu kluczowych obszarów.
Obszar pierwszy to inwestycja w kadry. Celem tego obszaru jest poprawa jakości kształcenia kadry medycznej oraz zwiększenie liczby lekarzy specjalistów w dziedzinie onkologii i lekarzy specjalistów w dziedzinach pokrewnych. W tym obszarze dokonano zmiany standardów kształcenia na studiach na kierunkach lekarskim i lekarskodentystycznym. Celem tej nowelizacji standardów jest zapewnienie jak najwyższej jakości edukacji oraz dostosowanie programów studiów do zmieniających się potrzeb i wyzwań współczesnego szkolnictwa medycznego.
Zaktualizowano także programy szkoleń specjalizacyjnych dla pielęgniarek i położnych w ośmiu dziedzinach. Dla pielęgniarek w dziedzinach: pielęgniarstwo geriatryczne, onkologiczne, pediatryczne, psychologiczne, rodzinne oraz dziedzina ochrona zdrowia pracujących, natomiast u położnych to dziedziny specjalizacyjne, takie jak pielęgniarstwo ginekologiczno-położnicze i pielęgniarstwo rodzinne.
W dniu 24 lutego 2023 r. weszło w życie rozporządzenie ministra zdrowia w sprawie stażu podyplomowego lekarza i lekarza dentysty, które w kompleksowy sposób określa kwestie związane z realizacją tego stażu. W rozporządzeniu określono także programy szkoleń m.in. w zakresie profilaktyki onkologicznej, leczenia bólu, komunikacji z pacjentem i zespołem terapeutycznym oraz z zakresu bioetyki.
Drugim obszarem, w którym były prowadzone działania, jest obszar: inwestycje w edukację, prewencja pierwotna i styl życia. Celem tego obszaru jest kształtowanie postaw prozdrowotnych dzieci, młodzieży, jak również osób dorosłych. Wprowadzono szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego, czyli HPV, u dziewcząt i chłopców w okresie dojrzewania. Zgodnie z raportem Centrum e-Zdrowia z dnia 29 grudnia 2023 r. łącznie w całym roku 2023 wykonano 155 070 szczepień przeciw HPV wśród osób urodzonych w latach 2010 i 2011. Wysokość środków finansowych wydatkowanych w 2023 r. z budżetu Funduszu Medycznego na zakup szczepionek przeciw HPV wyniosła łącznie niemal 142,5 mln zł. W ramach tego obszaru kontynuowano kampanię społeczną ˝Planuję długie życie˝, która polega na publikacjach w prasie, w radiu, telewizji, Internecie różnego rodzaju materiałów edukacyjnopromocyjnych dotyczących profilaktyki nowotworów złośliwych.
Wspólnie z ministrem edukacji narodowej kontynuowano prace nad wypracowaniem kompleksowych rozwiązań w zakresie szkolnej edukacji prozdrowotnej i promocji zdrowego stylu życia, obejmujące m.in. przygotowanie materiałów i pomocy dydaktycznych.
W szpitalach uruchomiono program pilotażowy ˝Dobry posiłek w szpitalu˝, którego celem było wdrożenie optymalnego modelu żywienia świadczeniobiorców w szpitalach oraz zwiększenie dostępności porad żywieniowych.
Kolejny obszar, w którym były prowadzone działania, to inwestycje w pacjenta. Tutaj mówimy o prewencji wtórnej. Celem tego obszaru jest zwiększenie dostępności badań przesiewowych i zgłaszalności na nie oraz poprawa ich jakości. W ramach prac nad tym obszarem kontynuowano program badań w kierunku wykrywania raka płuca, który polega na wykonywaniu badań niskodawkowej tomografii komputerowej w populacji osób wysokiego ryzyka zachorowania na raka płuca. W 2023 r. wykonano 16 946 badań niskodawkowej tomografii komputerowej płuc za kwotę ponad 6400 tys. zł z budżetu Narodowej Strategii Onkologicznej. Realizacja tego programu jest kontynuowana w roku 2024. W ramach tego obszaru także wprowadzono obowiązek stosowania przez podmioty lecznicze mammografów cyfrowych podczas wykonywania badań przesiewowych w ramach programu profilaktyki raka piersi z zachowaniem 2-letniego okresu przejściowego, czyli będzie to obowiązywało wszędzie od 30 września 2025 r. Natomiast w celu poprawy zgłaszaności na przesiewową mammografię od stycznia 2024 r. wprowadzono kwartalne współczynniki korygujące w podstawowej opiece zdrowotnej związane z poziomem zgłaszalności do programu profilaktyki raka piersi.
Czwarty obszar to inwestycje w naukę i innowacje. Celem jest wsparcie badań naukowych w onkologii oraz zwiększenie liczby leków refundowanych i dostępu do innowacyjnych terapii. W roku 2023 objęto refundacją 145 innowacyjnych terapii, w tym 75 cząsteczko-wskazań onkologicznych. Najwięcej nowych wskazań onkologicznych dotyczyło hematoonkologii, było ich 28, nowotworów ginekologicznych - 11, nowotworów układu oddechowego - także 11, nowotworów układu pokarmowego - 9 i nowotworów z zakresu urologii - 8 nowych terapii.
Z dniem 14 kwietnia 2023 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o badaniach klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi. Kontynuowano działania wspierające rozwój badań klinicznych w obszarze onkologii oraz działalność edukacyjno-szkoleniową Agencji Badań Medycznych.
W drodze konkursu Agencji Badań Medycznych agencja wyłoniła realizatorów i przyznała dofinansowanie w łącznej kwocie 550 700 tys. zł na utworzenie 19 regionalnych centrów medycyny cyfrowej w jednostkach, które posiadają w swojej strukturze centrum wsparcia badań klinicznych.
Piąty i ostatni obszar to inwestycje w system opieki onkologicznej. Celem jest zapewnienie najwyższej jakości standardów diagnostyki i leczenia dla wszystkich pacjentów onkologicznych.
W ramach tego zadania dofinansowano wymianę i zakup sprzętu do diagnostyki i leczenia nowotworów złośliwych za niemal 345 mln zł, w tym 40 mammografów cyfrowych dla 35 podmiotów, 7 akceleratorów do radioterapii dla 7 podmiotów, 3 aparatów do brachyterapii dla 3 podmiotów, systemów planowania leczenia radioterapeutycznego dla 10 podmiotów, sprzętu do diagnostyki i leczenia raka płuc dla klinik i oddziałów torakochirurgii - 15 podmiotów - oraz dla klinik i oddziałów pneumonologii - także 15 podmiotów - oraz 8 aparatów PET dla 8 podmiotów.
W dniu 20 kwietnia 2023 r. weszła w życie ustawa o Krajowej Sieci Onkologicznej. Rozpoczęto proces jej wdrażania. Priorytetem jest tu zapewnienie każdemu pacjentowi niezależnie od miejsca zamieszkania opieki onkologicznej opartej na jednakowych standardach diagnostyczno-terapeutycznych. Pozwolą na to jednolicie zdefiniowane ścieżki pacjenta i elastyczna odpowiedź systemu na potrzeby pacjentów.
Pierwsza kwalifikacja podmiotów leczniczych na poszczególne poziomy Krajowej Sieci Onkologicznej została przeprowadzona 25 lipca 2024 r. Lista została ogłoszona przez Narodowy Fundusz Zdrowia w tym dniu. Wykaz obowiązuje od 26 lipca 2024 r. do 26 lipca 2026 r., czyli jest to okres 2-letni.
Jeśli chodzi o liczbę podmiotów, które zostały zakwalifikowane do Krajowej Sieci Onkologicznej - to stan na 2 października br. - razem jest 271 ośrodków, które są w Krajowej Sieci Onkologicznej: SOLO I - 170 ośrodków, SOLO II - 74 ośrodki, SOLO III - 27 ośrodków. To SOLO to jest specjalistyczny ośrodek leczenia onkologicznego. Jeżeli chodzi o ośrodki kooperacyjne, czyli współpracujące z tymi ośrodkami, które są w Krajowej Sieci Onkologicznej, jest tych ośrodków kooperacyjnych 3621.
Kwalifikacja szpitali do Krajowej Sieci Onkologicznej już w roku bieżącym, roku 2024, pozwoli podmiotom na uzyskanie dofinansowania na inwestycje w zakresie onkologii ze środków Krajowego Planu Odbudowy.
Zakończono także projekt POWER ˝Wsparcie procesu poprawy jakości w patomorfologii poprzez wdrożenie standardów akredytacyjnych oraz wzmocnienie kompetencji kadry zarządzającej podmiotami leczniczymi˝. Wydano 49 certyfikatów dla jednostek diagnostyki patomorfologicznej, które uzyskały pozytywną ocenę podczas przeglądu akredytacyjnego.
Wprowadzono dodatkowe finansowanie kosztów diagnostyki patomorfologicznej w podmiotach leczniczych, które uzyskały certyfikat akredytacyjny ministra zdrowia w zakresie działalności jednostki diagnostyki patomorfologicznej będącej jednostką organizacyjną świadczeniodawcy.
W ramach współpracy Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z Ministerstwem Zdrowia opracowano i upowszechniono dokument ˝Formy pomocy dla osób długotrwale lub ciężko chorych˝. Utrzymano oraz wspierano rozwój Krajowego Rejestru Nowotworów, bo kwestia prawidłowego prowadzenia rejestru nowotworów bardzo ważne zadanie. W ramach tych zadań zakończono także (Dzwonek) projekt ˝Budowa nowoczesnej platformy gromadzenia i analizy danych z Krajowego Rejestru Nowotworów oraz onkologicznych rejestrów narządowych, zintegrowanej z bazami świadczeniodawców leczących choroby onkologiczne˝.
Na koniec powiem, że przyjęto regulacje prawne, które umożliwiają gromadzenie rozszerzonego zakresu danych dla nowotworów hematologicznych, a także utworzono Zintegrowaną Platformę Rejestrów Onkologicznych. To wszystkie informacje. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia